"Nadeel van het Ajax-spelletje is dat je speciale voetballers nodig hebt'

Sinds het nieuwe bestuur in 1989 aantrad is Ajax tenminste financieel gezond, zegt penningmeester ARIE VAN OS. Ajax en de relatieve rijkdom. Niet elke voetballer is te koop, niet elke voetballer is te betalen, niet elke voetballer past bij het spelletje dat de supporters van Ajax verlangen.

Lang heeft de naar kampioenschappen hunkerende Ajax-aanhang moeten wachten op de aankopen die op grond van de miljoenen guldens die Ajax de afgelopen maamden verdiende werden geëist. Het aantrekken van grote buitenlandse vedetten blijkt niet haalbaar. Maar met Van den Brom, Van Vossen en Rijkaard prijst het supportersvolk zich zielsgelukkig. Een recordaantal van 13.000 seizoenkaarten is al van de hand gegaan. Met de betrekkelijke kleine bedragen die betaald moesten worden, voelt het clubbestuur zich financieel voldaan. Het is niet onder de druk bezweken. Afspraken hebben zij niet hoeven te schenden. Geduld bij onderhandelingen werd beloond. Penningmeester Arie van Os mag tevreden zijn.

Na de verkoop van vooral Bergkamp en Jonk werd Ajax beschouwd als de rijkste club van Nederland. Gezien de betrekkelijke kleine bedragen die voor de drie duurste aankopen zijn betaald, zou Ajax nog miljoenen over moeten hebben.

Of Ajax de rijkste club van Nederland is weet ik niet. Ik kan niet in andermans boeken kijken. Het enige wat ik kan zeggen dat Ajax er financieel gezonder ervoor staat dan een paar jaar geleden. De mensen schreeuwen steeds dat de transfers de laatste jaren enorme bedragen hebben opgebracht. Ik zeg niet dat het niet zo is. Ik lees bedragen in de kranten, waarvan ik zeg: "Gebruik nou je verstand.'

Toen ik hier in 1989 penningmeester werd verkeerde Ajax bovendien in een allerminst rooskleurige financiële positie: het faillisement was nabij. We hebben een behoorlijk inhaalmanoeuvre moeten maken. Daarnaast hebben we vier miljoen uitgetrokken voor het opknappen van het Olympisch Stadion. Dan de FIOD-zaak. De eerste uitspraak ligt, de andere komt er aan. Daar hebben we een bedrag voor moeten reserveren. Strafrechtelijk hebben we een miljoen moeten betalen. Fiscaal moet er nog betaald worden, dat gaat in de miljoenen lopen. Ajax draagt 20 miljoen bij aan het nieuwe stadion. Voor stadion De Meer moeten we een versnelde afschrijving van vijf miljoen betalen. Dat nieuwe stadion wordt kaal opgeleverd. Aankleding kost zo'n vijf miljoen. Gelukkig blijft er genoeg over om te investeren in nieuwe spelers. Maar rijk zijn we niet. We zijn gezond.

Wanneer Bergkamp en Jonk voor dertig miljoen zijn verkocht, nog los van die andere spelers, blijft er dan niet genoeg over om naast genoemd drietal, spelers van nog hoger niveau te kopen?

Zeg maar dat we zo'n vijftig miljoen in kas hebben, dan kun je niet zeggen dan gaan we voor vijftig miljoen nieuwe spelers kopen. Ten eerste is er die inhaalmanoeuvre. Ten tweede kun je je afvragen of je dat soort bedragen wel moet gaan betalen voor spelers. Omdat dan blijkt dat als je een speler voor vijftig miljoen gulden gaat halen, je hem niet kunt afschepen met drie ton salaris per jaar. Dan moet er ook drie, vier miljoen salaris tegenover staan. Dat is het reglementaire percentage. Dat soort bedragen kunnen wij niet betalen omdat wij maar een huishouding hebben van zeventien miljoen gulden. Dat wordt voor driekwart uitgegeven aan salarissen van spelers, trainers en personeel.

Maar wanneer je van transfergeld salarissen gaat betalen ben je verkeerd bezig. Van ons jaarlijks budget van zeventien miljoen kunnen wij eigenlijk niet eens rond komen. Als morgen een speler gehaald zou worden van vijftig miljoen en we zouden die speler vijf miljoen gulden bruto per jaar moeten gaan betalen, dan zouden we aan het eind van het jaar in de min staan.

Dat kun je misschien enkele jaren volhouden. Maar dan is het potje opgesoupeerd van je aankopen, die je al voor vijftig miljoen hebt gekocht. Je koopt een speler natuurlijk niet voor een jaar. Zeg, we hebben een potje van twintig miljoen om spelers te kopen. We kopen drie spelers voor twintig miljoen. Potje leeg. Dan moeten we hun salarissen betalen. Wie betaalt dat? Dan komen we gedurende drie jaar jaarlijks twee miljoen kort. Wie betaalt dat als ons potje leeg is.

Betekent de verkoop van Bergkamp en Jonk dan de financiële redding van Ajax?

Dat is natuurlijk overdreven. Maar zonder die inkomsten zouden we met een budget van zestien miljoen gulden geen sprongen kunnen maken. Het is een heel prettig bedrag dat je binnenkrijgt. Maar daarom kun je nog niet jaarlijks twee, drie miljoen meer uitgeven. Dan ben je verkeerd bezig. Als het nieuwe stadion er is gaat ons budget naar 25 miljoen gulden. Dan ontstaat er ruimte om hogere salarissen te betalen. Die extra miljoenen voor salarissen haal je niet uit het huidige stadion. Dat is ons probleem. Als we twee miljoen per jaar tekort komen, krijgen we onmiddellijk de KNVB op ons nek. Dan krijgen we geen licentie.

Andere clubs gaan er kennelijk vanuit dat Ajax miljoenen kan betalen voor een spelers. Zoals Anderlecht dat in eerste instantie tussen de twaalf en veertien miljoen gulden voor Van Vossen vroeg.

Ja, zo werkt het helaas. Bergkamp en Jonk zijn verkocht, dan kunnen ze wel vier miljoen meer betalen voor een speler. Dan zeggen wij: "Nee, te veel.' Maar zij zeggen: "Ach die komen wel terug, ze kunnen het toch wel missen.' Wat dat aangaat zitten we in een nadelige positie. Alleen maar omdat de bedragen in de publiciteit worden overdreven en omdat men de financiële positie van Ajax niet kent.

Hebben werknemers van Ajax kunnen profiteren?

Er zijn verschillende contracten opengebroken. De salarissen zijn de laatste jaren met sprongen omhoog gegaan. Toen we in 1989 met dit nieuwe bestuur kwamen, hadden we een begroting van twaalf miljoen. Nu staat zij op zeventien miljoen. Die vijf miljoen moet ergens blijven. Die is voor een groot deel naar de salarissen gegaan.

Hogere salarissen, betekent dat dat Ajax kan concurreren met clubs met Italië en Spanje?

Nee. Dat kunnen we nooit met die landen. Het enige wat we doen kunnen is de salarissen behoorlijk optrekken, waardoor Ajax ook aan zijn trekken komt als spelers verkocht kunnen worden. Kijk naar Bergkamp en Jonk. Waardoor wij weer kunnen investeren in spelers, in een krachthonk, in de medische staf en zo verder. Met Italië en Spanje kunnen wij nooit concurreren als het om salarissen gaat. Omdat daar een totaal andere belastingcultuur heerst.

Ik hoor dat Romario twee miljoen netto bij Barcelona per jaar gaat verdienen. Wat is dat dan bruto wel niet? Dat zou in Nederland dus vier miljoen bruto betekenen. Als wij dus een speler als Romario halen, dan zouden we dus vier miljoen bruto salaris per jaar moeten betalen. Dan zou ik die vier miljoen tekort komen. Bovendien zou je het salaris van de andere spelers moeten optrekken. Je kunt niet de een ton betalen en een ander anderhalf miljoen.

Daarnaast droomt iedere voetballer er van in Italië of Spanje, of gewoon in het buitenland te voetballen.

Al hadden we Bergkamp en Jonk hetzelfde kunnen betalen als Inter dan waren ze nog niet gebleven. Als ik voetballer zou zijn en er kwam een moment dat je denkt dat je het allemaal wel gezien hebt en je hoorde dat je in Milaan voor tachtigduizend toeschouwers kon voetballen, dan zou ik altijd proberen het hoogste te bereiken. En bij het hoogste hoort Italië. Ajax zal zich daar nooit mee kunnen meten. Want daar zijn ze supergek, daar gebeurt het. Daar winnen we het nooit van, echt nooit. Je bent gek als je het niet doet. Maar je moet het op het goede moment doen. Probeer je eerst in de kijker te spelen bij Ajax en neem niet meteen genoegen met een tweederangs club. Zoals Vink. Wachten is ook een kunst. Bergkamp heeft dat wel gedaan.

Dat leeft niet alleen bij Nederlandse spelers, maar ook bij buitenlandse. Geen buitenlander is genteresseerd in Ajax als in Italië, Spanje, Duitsland, Frankrijk en Engeland ook belangstelling is?

Dat is ons probleem ook. Wij zoeken daarom spelers met toegevoegde waarde. Welke spelers in het buitenland zijn beter dan spelers die wij zelf opleiden? In Nederland loopt praktisch niets rond wat wij zelf niet kunnen opleiden. Van den Brom dus. Verder niks. Dus ga je in het buitenland kijken naar Nederlanders, bij Van Vossen, Bosman, Rijkaard. Daarna kom je bij buitenlanders. Dan blijkt dat ze Ajax wel een gevestigde naam vinden, maar dat ze ook vinden dat bij een gevestigde naam een behoorlijk salaris hoort. Dan hoop je maar dat ze nog niet door Milaan, Juventus, Real Madrid, Barcelona benaderd zijn. Want dan gaat hun prijs gigantisch omhoog.

Soms zie je een kanjer, die je voor negen miljoen kunt kopen. Dan zegt die jongen dat hij een miljoen netto wil verdienen. Want die buitenlanders spreken over netto, bij ons over bruto. Dat zou dan betekenen dat wij twee miljoen bruto moeten betaen. dan zeggen wij: "Daag, de groeten!' En het publiek maar schreeuwen dat Ajax spelers moet kopen. Maar moet je dan spelers kopen die straks misschien worden weggefloten? Moet je dan spelers kopen die te duur zijn? Daar heeft Ajax geen geld voor.

Valencia, Futre, Boksic, Zadine, Scifo, Pelé, Rincon, Romario, kwikzilverige voetballers die bij het Ajax-publiek aanslaan. Andere clubs kopen zulke spelers wel, Ajax niet.

Al die namen kennen we. We scouten over de hele wereld. Maar Van Gaal zegt ook vaak dat spelers die bij Bayern, Barcelona of Marseille uitstekend functioneren bij Ajax door de mand kunnen vallen. Omdat wij een ander systeem spelen. Wij spelen het drie-spitsen-systeem, waar een heel andere type spelers voor nodig is. Ajax speelt altijd op de helft van de tegenstander. Dan moet je voetballers hebben die in de kleine ruimte kunnen voetballen en verdedigers die kunnen aanvallen. Daar passen maar heel weinig voetballers bij.

Een requiem voor Ajax. De meeste spelers gaan weg, Ajax moet maar hopen dat het talent blijft doorstromen.

Ajax heeft het geluk dat het staat aangeschreven als de club waar de beste voetballers vandaan komen. Rijkaard, Van Vossen en Van den Brom komen om die reden bij Ajax spelen. Ons grote geluk is daarnaast dat na Van Basten weer een ander is opgestaan en zo verder. En nu komen weer Seedorf en Oulida. Maar dat neemt niet weg dat we moeten proberen spelers langer vast te houden. En als ze toch weg gaan er voor zorgen dat we er veel geld voor krijgen om er genoeg andere dingen van te kunnen doen, om de jeugdopleiding nog beter te maken.

Maar het is moeilijk. Ajax speelt een speciaal spelletje dat je bijna nergens ziet. Het publiek komt graag naar Ajax omdat we technisch het betere voetbal spelen. Dat wil het publiek ook. Een nadeel is dat je daar speciale voetballers voor nodig hebt. Als je die moet gaan halen zijn ze bijna niet te krijgen.

Je kunt wel steeds zeggen dat het mooi voetbal is, dat het systeem prachtig inelkaar steekt, maar als zo'n elftal niet kampioen wordt, dan schiet je toch het doel van wedstrijdsport voorbij.

We zijn al een paar jaar niet kampioen geworden. En toen deden Bergkamp, Jonk, Roy, Winter en Van 't Schip toch ook mee. Dat we geen kampioen worden daar hebben wij behoorlijk de pest over in. Het spelletje is schitterend, maar niet genoeg om kampioen te worden. Dan zou je een ander spelletje moeten gaan spelen. Maar pikt het publiek dat nog? Vijftien jaar geleden was Ivic trainer, die speelde het spelletje van achteruit. Toen werden we wel kampioen. Maar toen liep heel Amsterdam te kankeren omdat we zo verdedigend voetbalden.

Ik ben het wel met je eens. Je mag van Ajax specifiek Ajax-voetbal eisen, maar dan moet je ook de gebreken accepteren. Een van die gebreken is dat schitterende, technische voetballers mentaal zwak zijn. Je zit toch te janken als ze bij Den Bosch en Dordrecht onderuit gaan.

Het is dus geen geldkwestie, dat Ajax wel of niet kampioen wordt?

Nee, het is geen geldkwestie.

Het is dus niet zo dat als Ajax veertig miljoen kan besteden zeker kampioen wordt?

Nee.

Ook niet met het nieuwe stadion met al zijn financiële voordelen?

Nee, ook niet. Ajax blijft het type voetbal spelen wat in wezen een riskant spelletje is. Met alle schoonheden. Inherent daaraan is dat je op de verkeerde momenten onderuit gaat.

Het spelletje zal niet veranderen als de club rijker wordt?

Nee. Ik denk ook nooit dat het publiek dat zou accepteren. Al een aantal jaren zijn we geen kampioen geworden. Toch spelen we het Ajax-spel. En de toeschouwers komen toch. Nog nooit zijn er zoveel seizoenkaarten verkocht, al 13.000.