"Het woont nu eenmaal prettiger als je werk hebt'

Een wijk met veel werklozen waarin ook het onderhoud te wensen overlaat. Wat is er simpeler dan die twee gegevens te combineren? In Den Haag wordt daarom volgende week het Buurtbeheerbedrijf Schilderswijk opgericht. Bewoners met een uitkering gaan werken in het groenperkje aan de overkant.

DEN HAAG, 31 JULI. Het schoonhouden van een oude stadswijk gaat beter als de bewoners er zelf verantwoordelijk voor zijn. Welnu, het beheerbedrijf Schilderswijk kan een oplossing zijn voor twee problemen in "moeilijke' stadswijken, aldus J. Singelenberg van de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV). De werkloosheid, die juist daar vaak het grootst, wordt aangepakt èn de leefomstandigheden worden verbeterd. De werkloze die voor het bedrijf schoonmaak- of onderhoudswerk gaat doen mag zijn uitkering behouden. Singelenberg voegt er wel aan toe dat er op dat gebied nog een paar stevige noten moeten worden gekraakt met de sociale diensten. “Maar we kijken eerst of de mensen genteresseerd zijn.”

Het idee is komen overwaaien uit Frankrijk. Daar zijn in veel probleemwijken aan de rand van de grote steden sinds het begin van de jaren tachtig régies de quartiers opgericht. Inmiddels zijn het er ruim honderd, alle strak geregisseerd vanuit het nationale comité dat hiervoor werd opgericht. Het begon met de schoonmaak van portieken en licht onderhoudswerk aan openbare ruimten. Na ruim tien jaar is in Meaux bij Parijs zelfs een goedkoop hotel geopend dat wordt gerund door uitkeringsgerechtigden. In Parijs en Marseille zijn door het initiatief veel werkloze migranten aan het werk geholpen, zegt Singelenberg.

De SEV begon twee jaar geleden met een onderzoek naar de bestaanskansen van het buurtbeheerbedrijf in Nederland. In Rotterdam en Almere zijn ze al aan de slag, in Maastricht wordt eraan gewerkt. Bewoners van de Haagse Schilderswijk speelden tien jaar geleden al met de gedachte. W. van der Heide, een van de initiatiefnemers van het Buurtbeheerbedrijf, zag de aandacht voor de stadsvernieuwing verminderen. Bewoners moesten worden gemotiveerd om zich in te zetten voor het welzijn van de wijk, vindt hij. “Bovendien woont het nu eenmaal prettiger als je werk hebt.”

Het bedrijf in de Schilderswijk krijgt vanaf 1 augustus de beschikking over een commercieel manager, afkomstig uit het bedrijfsleven. Van der Heiden: “We willen concurrerend gaan werken. We streven ernaar binnen twee jaar een omzet van drie ton te hebben.” Maar over het aantal wijkbewoners dat het bedrijf in dienst denkt te nemen durft hij geen uitspraak te doen.

Het bedrijf is opgezet door de gemeentelijke dienst Stadsbeheer en de Woningbouwvereniging 's-Gravenhage. Zij hebben een bedrijfsplan opgesteld en storten een een startkapitaal van 1,5 ton op de rekening van het buurtbeheerbedrijf. W. Gestel, hoofd financieel-economische zaken van de woningbouwvereniging, heeft voor de aanloopperiode het liefst “vijftig mensen die allemaal twee uur werken”. Hoe meer mensen erbij zijn betrokken, des te beter gaan zij met de openbare ruimte om. “Je kunt wel weer een particuliere schoonmaakploeg de wijk insturen, maar dan het je het misschien twee weken schoon. Het gaat erom dat de mentaliteit verandert. Uiteraard heeft de woningbouwvereniging daar ook baat bij.”

In Rotterdam is men na ruim een half jaar werken niet onverdeeld enthousiast, zo blijkt bij het Buurtbeheerbedrijf Hillesluis. Op dit moment staan er zeven parttime werknemers op de lijst, die wekelijks 4 tot 12 uur werken. “Het idee is goed en ik geloof nog steeds dat het kan slagen”, zegt F. Pavias van het bedrijf in Rotterdam-Zuid. “Je kunt concurreren met schoonmaakbedrijven op basis van kwaliteit.” Doordat de werknemers parttime werk verrichten, is de arbeidsdruk minder groot. Bovendien doen mensen het werk beter als zij hun eigen buurt onderhouden. “Ik zie ook wel het effect in de buurten waar wij werken”, zegt Pavias. “Iemand die bekend is met de bewoners zal hen sneller ergens op aanspreken, of even met de woningbouwvereniging bellen als er iets kapot dreigt te gaan.”

Toch is de werving van belangstellenden Pavias tegengevallen. Met de korting van de uitkeringen door het werk dat zij doen verdienen de werknemers ongeveer een rijksdaalder per uur bij. “Voor schoonmaakwerk is dat niet aantrekkelijk.” Bewoners haken bovendien vaak af door de administratieve rompslomp die zij moeten ondergaan als ze voor de uitkeringsinhouding bij de sociale dienst komen. Een creatieve oplossing hiervoor, zoals het uitbetalen van een aantal werkuren in autorijlessen of cursussen levert organisatorisch veel problemen op. In Frankrijk is onder meer geëxperimenteerd met een korting van de huur van de werknemer.

Een ander probleem dat in Rotterdam-Zuid speelt is het gebrek aan "andere opdrachten' dan schoonmaken alleen. Pavias heeft de indruk dat het Gemeentelijk Woningbedrijf (GWR) de kat te zeer uit de boom kijkt en vermoedt dat het GWR zich nog afvraagt of het repareren van een “vloerluikje in de berging” wel aan het Buurtbeheerbedrijf kan worden overgelaten. “In elk geval sneller en zeker niet slechter. In elk geval kunnen we het een keer proberen.”