Oudsten Somalië snakken naar hulp VN

DEN HAAG, 30 JULI. In veel Westerse hoofdsteden vielen de afgelopen weken neerslachtige geluiden te horen over het nut van de VN-interventie in Somalië. Het aantal doden bij confrontaties tussen VN-troepen en Somaliërs in vooral Mogadishu steeg alarmerend snel en steeds vaker werden de VN-militairen getracteerd op betogingen van Somaliërs die er geen geheim van maakten dat ze de VN-militaiten liever vandaag dan morgen zagen vertrekken. Was voortzetting van de operatie daarom nog wel gewenst?

Die vraag wordt door het groepje Somalische clan-oudsten dat op het ogenblik in Nederland op bezoek is met een volmondig "ja' beantwoord. Sterker nog, het viertal smeekt de VN haast om met zo groot mogelijke spoed een VN-contingent naar hun uitgestrekte deel van het land te zenden. De oudsten behoren tot de Darod-clan in het midden en noordoosten van Somalië.

“Al sinds de val van de vroegere president Siad Barre in 1991 zitten we zonder centrale regering”, legt een van hen uit. “Er is sindsdien geen politie en rechtspraak meer en met de openbare orde is het droevig gesteld.” Herhaaldelijk hebben ze het ook aan de stok gehad met de mannen van een van de machtigste krijgsheren, Mohamed Farah Aideed.

Ondanks het feit dat ook hun eigen streek boordevol zit met tot de tanden gewapende mannen, slaagden de traditioneel gezaghebbende oudsten er met veel pijn en moeite in te voorkomen dat hun gebied afgleed naar dezelfde wanhopige anarchie en hongersnood die andere delen van het land trof. Er was echter geen conflict of de clan-oudsten moesten er aan te pas komen om de lieve vrede weer voor even te redden.

De clan-oudsten, die niet voor niets oudsten heten en aardig op leeftijd zijn, beginnen deze zware taak moe te worden. Ze willen steun van de VN. VN-troepen moeten ook in hun territorium de orde helpen herstellen, zodat er een einde komt aan de uiterst labiele toestand die er nu is. “Tot nu toe heeft die hele VN-operatie volstrekt geen verschil gemaakt voor ons. We hebben er gewoon niets van gemerkt”, zo zeggen de oudsten. Twee keer leek het erop dat de VN hen de helpende hand zouden toesteken, eerst met Canadese troepen en daarna met Duitse. Maar beide keren besloten de VN bij nader inzien de troepen naar gebieden te sturen waar die dringender nodig werden geacht.

Veel Somalië-deskundigen onderstrepen dat de wederopbouw van Somalië alleen mogelijk is met behulp van de clan-oudsten. Dezen voelen er echter niets voor het land geheel te besturen. De rol die hen altijd het liefste is geweest is die van ervaren en gezaghebbende adviseur aan de zijlijn, die af en toe eens wordt ingeschakeld bij hoog opgelopen conflicten.

In afwezigheid van een competent bestuur achten de clan-oudsten de inschakeling van VN-troepen, die gepaard zou moeten gaan met substantiële humanitaire hulp, de meest voor de hand liggende oplossing. Tegenwerpingen dat er iets merkwaardigs in schuilt om wildvreemden van buiten hun land te laten besturen, terwijl de clan-oudsten er zelf redelijk in zijn geslaagd de zaak onder controle te houden, worden resoluut van de hand gewezen. Daarbij gebruiken ze ook een ander argument. “Pas als er VN-troepen bij je zijn gelegerd, maak je serieus kans op humanitaire hulp van enige omvang”, merkt een van hen op.

Daaraan vooral heeft hun gebied zo dringend behoefte, zeggen ze in koor. En dan volgt er een lange verlanglijst voor hun uitgeputte gebied: een nieuwe watervoorziening, hulp bij de opbouw van de totaal gedesintegreerde gezondheidszorg, herstel van onderwijsfaciliteiten, herstel van wegen, havens en vliegvelden alsook hulp voor de opvang van enige honderdduizenden ontheemden in het gebied.

Al hebben ze nog geen VN-troepen thuis, toch hopen ze alvast een voorschotje aan hulp te krijgen tijdens hun verblijf in Nederland. Ze roemen de gastvrijheid waarmee ze zijn ontvangen op het ministerie van buitenlandse zaken en bij de hulporganisatie Novib, die al hulp heeft toegezegd op enkele punten van hun verlanglijst. Dan beëindigen de oudsten, allen vrome moslims, het gesprek want het is tijd voor een gebed.