Izetbegovic: nee tegen vredesplan

GENÈVE, 30 JULI. De Bosnische president, Izetbegovic, heeft vanmiddag een voorstel van de bemiddelaars Owen en Stoltenberg om Bosnië in een Unie van drie republieken te veranderen van de hand gewezen. “We aanvaarden het niet, we hebben zelf een plan”, aldus Izetbegovic.

Aanvankelijk had de Bosnische delegatie positief op het voorstel gereageerd. Of Izetbegovic' "nee' definitief is en voor de hele Bosnische leiding geldt, is nog niet duidelijk.

Owen en Stoltenberg stelden gisteren een verdeling van Bosnië langs etnische lijnen in "Serviërs, Kroaten, moslims en anderen' voor, met inachtneming van enkele principes van de eenheidsstaat: zo blijft er een centrale regering, die verantwoordelijk is voor buitenlands beleid en mogelijk ook handel.

Het voorstel, dat spreekt van een "Unie van Verenigde Republieken', werd gisteren door de Bosnische Serviërs en Kroaten gunstig ontvangen, terwijl de moslims verdeeld bleven.

Het Bosnische presidium is nog ernstig verdeeld over het Owen-Stoltenberg-plan, dat sterk afwijkt van het eigen voorstel om van Bosnië een federatie te maken met een relatief sterk centraal gezag. Een Servisch lid van het Bosnische presidium, Miro Lasovic, zei dat het voorstel nog onvoldoende garanties bood tegen het uiteenvallen van Bosnië, maar dat een driedeling van Bosnië inmiddels bespreekbaar is. De Kroaten in het presidium zouden voorstander zijn van het voorstel, zo zei de Bosnische premier, Mile Akmadzic, gisteren.

De leider van de Bosnische Serviërs, Karadzic, zei met een “paar kleine wijzigingen” akkoord te kunnen gaan met het plan. Volgens Karadzic komt het voorstel van de co-voorzitters tamelijk dicht bij het Servisch-Kroatische plan om van Bosnië een confederatie van drie zelfstandige republieken te maken. Ook de Kroaten zouden kunnen instemmen met het Owen-Stoltenberg-voorstel, dat door VN-diplomaten “noch een federatie, noch een confederatie” wordt genoemd.

Gisteren onderbraken de leiders van de strijdende partijen hun overleg om een wapenstilstand voor Bosnië af te kondigen. De Servische president, Milosevic, zei dat dat “het enige is dat we nodig hebben om onze besprekingen succesvol af te ronden. Wie blijft doorvechten handelt totaal onverantwoordelijk”. De laatste berichten van het front in Sarajevo wijzen er echter op dat de burgeroorlog nog gewoon doorgaat. Vanmiddag zouden op het vliegveld van Sarajevo militaire vredesbesprekingen moeten beginnen.

Pag.5: Voorstel Owen-Stoltenberg

Het voorstel van de EG/VN bemiddelaars probeert de vrees van de moslims voor het uiteenvallen van Bosnië weg te nemen door onder meer een collegiaal presidentschap voor te stellen. De drie presidenten vormen samen de leiding van Bosnië-Herzegovina. De functies van president, premier en minister van buitenlandse zaken rouleren tussen vertegenwoordigers van de drie republieken. De Unie, noch de republieken krijgen een leger. De inwoners krijgen een dubbel burgerschap: zowel van de Unie als van de deelrepubliek. Iedere republiek krijgt een eigen grondwet, parlement en onafhankelijke rechterlijke macht. Ook de Unie krijgt een grondwet; de wetten van de republieken mogen daarmee niet in strijd zijn.

Van het staakt-het-vuren is in Bosnië weinig te merken geweest. Minuten na het akkoord in Genève barstte een nieuw Servisch offensief los op de strategisch belangrijke heuvel Zuc, die uitziet op Sarajevo. Ook in Centraal-Bosnië werd gewoon verder gevochten. De moslims vierden gisteravond uitbundig de verovering van Bugojno op de Kroaten en meldden nu een offesioef te openen op het 25 kilometer zuidelijker ghelegen Gornji Vakuf.