Diligentia begint zijn derde eeuw met grote verbouwing

Diligentia, het Haagse theater voor cabaret en kamermuziek, markeert het tweehonderd jarig bestaan met een grondige verbouwing. De zaal wordt in oude luister hersteld, de foyer krijgt een theatercafé en volgend jaar komt er een kleinere zaal voor kleine cabaretgroepen en aankomende musici.

Alleen het vergulde hekwerk rond de balkonverdieping in de zaal is nog ongeschonden. De rest van het interieur van het Haagse theater Diligentia is zo goed als gesloopt. De centrale hal ziet eruit alsof er zojuist een bom is ontploft en ook de rest van het gebouw maakt een onttakelde indruk. Tientallen grijsbestofte mannen slepen af en aan met bouwmaterialen waarbij ze elkaar voortdurend voor de voeten lopen, maar tijd om in rust te werken hebben ze niet: het nieuwe seizoen begint al op 17 augustus met een reeks uitverkochte voorstellingen van Youp van 't Hek.

Sinds 5 april, de dag na de laatste voorstelling, staat het theater in de steigers. Het monumentale pand aan het Lange Voorhout in Den Haag wordt voor drie miljoen gulden grondig opgeknapt ter gelegenheid van het tweehonderd- jarig bestaan van de Koninklijke Maatschappij Diligentia, een natuurwetenschappelijk gezelschap dat in 1793 werd opgericht en sinds 1805 eigenaar is van het gebouw.

Omdat de Maatschappij en de Stichting Kunstkring Diligentia die het gebouw exploiteert, de renovatie onmogelijk zelf kunnen bekostigen, is besloten 520 stoelen in de zaal voor vijfduizend gulden per stuk te verkopen. Daarvan hebben bedrijven inmiddels zo'n vierhonderd gekocht. Nadat ook sponsors geld ter beschikking hadden gesteld en in totaal 2,5 miljoen gulden bijeen was gesprokkeld, werd met de sloop begonnen - in de hoop dat het resterende bedrag wel ergens vandaan gehaald kon worden, aldus Hans Ekkers, bestuursvoorzitter van de Stichting Kunstkring Diligentia.

“Tot nu valt dat tegen. We hebben nog een tekort van acht ton, maar we kunnen niet meer terug en dat is misschien maar goed ook, want anders gebeurt het nooit. De verbouwing is trouwens duurder uitgevallen dan was berekend, mede omdat de welstandscommissie zich ermee ging bemoeien. We kregen de opdracht alles zoveel mogelijk in de oude staat te herstellen. Dat kost een hoop geld, maar ik moet zeggen dat het er wel mooier van wordt.

“In de jaren zeventig is hier ook verbouwd en toen zijn er allerlei dingen weggehaald om het interieur zogenaamd gezelliger te maken. De prachtige ramen aan de voorkant bijvoorbeeld moesten verdwijnen. Nu komen ze weer terug, net als de parketvloer. In de hal beneden hebben we achter een wand een oude schouw met een grote spiegel gevonden, je snapt niet dat ze zoiets hebben weggemoffeld. We proberen nu het verleden terug te brengen met behoud van moderne voorzieningen, zoals computers bij de kassa en aansluiting op de stadsverwarming.”

Oorspronkelijk bestond Diligentia uit drie gedeelten: de zaal, het voorhuis en een binnenplaats. De binnenplaats is nu een foyer en de bedoeling is dat daarin een glazen dak gemaakt wordt. Ekkers: “Dat zal pas volgend jaar in de zomer gebeuren, als de tweede fase van de verbouwing begint. In de korte tijd die we nu hebben concentreren we ons op de zaal en de hal beneden die een theatercafé krijgt. Het idee om een tweede kleine zaal van honderd plaatsen te bouwen kan daarom ook niet eerder dan volgende zomer gerealiseerd worden.”

Zo'n kleine zaal is volgens Ekkers van belang voor kleine cabaretgroepen en aankomende musici voor wie de huidige zaal te groot is. Zolang de tweede zaal er nog niet is, heeft de verbouwing weinig consequenties voor de programmering, zegt Ekkers, die samen met musicoloog en bestuurslid Bastiaan Blomhert verantwoordelijk is voor het kamermuziekprogramma van Diligentia. De recente opening van het nieuwe Haagse theatercomplex Theater aan het Spui is volgens hem evenmin van invloed op hun programma aangezien daar vooral theater- en dansgroepen optreden.

“We zijn onlangs alleen de leden van het Residentie Orkest kwijt geraakt,” aldus Hans Ekkers. “Tot voor kort kwamen ze hier acht keer per jaar, maar nu hebben ze hun eigen zaal hoewel de akoestiek daar slechter is dan hier. Toch hebben we lang voor de kamermuziek moeten vechten. De gemeente had een tijdje geleden opeens het plan alle kamermuziek in de Nieuwe Kerk te laten uitvoeren. Nu komt een koor daar natuurlijk goed tot zijn recht, maar een piano valt er volkomen weg. We hebben toen flink gelobbyd bij alle politieke partijen en uiteindelijk is het plan niet doorgegaan, maar onze verbouwing heeft daardoor wel anderhalf jaar vertraging opgelopen.”

Wat de muziek betreft kiest Diligentia welbewust voor het klassieke repertoire, zegt hij: “We moeten het niet in ons hoofd halen moderne muziek te brengen. Dat hebben we wel eens geprobeerd - we kregen er zelfs extra subsidie voor van de gemeente - maar de mensen liepen de zaal uit. Het publiek in Den Haag is lastig, veel lastiger dan in Amsterdam waar ze veel meer gewend zijn. Veertig gulden voor een kaartje vinden ze hier ook al gauw te veel. De kamermuziek loopt niet erg goed en we hebben het cabaret dan ook hard nodig, al redden we het met alleen cabaret evenmin. Wat we hier missen, is een Uitbureau zoals in Amsterdam. Den Haag krijgt er nu ook een, daar verwacht ik wel wat van. Het publiek zal beter op de hoogte raken van het aanbod en hopelijk sneller geneigd zijn eens te komen kijken.”