Wantrouwen breekt schippers op

ROTTERDAM, 29 JULI. Wantrouwen; het woord geeft precies aan waarom Biesheuvel als bemiddelaar in het schippersconflict jammerlijk heeft gefaald. Aan het eindbod dat ex-premier Biesheuvel al afgelopen maandag op tafel legde, ligt het niet. Dat biedt genoeg ruimte voor constructief overleg en sluit zelfs gedeeltelijk aan op de strijd die de schippers tegen de Europese liberalisatie voeren.

De schippers willen een wettelijke status voor het "toerbeurtsysteem', waarbij verladers hun vrachten voor België en Frankrijk via de schippersbeurs moeten aanbieden. Biesheuvel heeft hen een tijdelijke wettelijke regeling geboden, totdat er in Europees verband een marktordening is. En ook de verladers, verenigd in de EVO, bleken niet afwijzend tegenover nationale wetgeving te staan, mits de schippers hun acties zouden beëindigen.

Het aanbod van het ministerie druist in tegen de liberalisatie die de EG voorstaat. Met toestemming van de overheid maken schippers en verladers immers prijs- en vervoersafspraken en dat is niets meer en niets minder dan kartelvorming. De vrije markt wordt op deze wijze danig belemmerd.

Die markt was al ontregeld door de overcapaciteit in de binnenvaart. Als er niet gestaakt zou worden, zouden nu elke dag duizend schepen zonder lading aan de kant liggen. Op de beurs, waar de schipper die het langst stilligt het eerste in aanmerking komt voor het vervoeren van lading, kunnen de wachttijden soms oplopen tot twee à drie weken. De armoede wordt verdeeld. Dat is niet efficiënt en zeker niet gezond voor een bedrijfstak.

Diep in hun hart moeten de schippers dit weten. Dat ze het opmerkelijke eindbod van Maij-Weggen afwezen, was dan ook niet uit ontevredenheid over de inhoud als wel uit wantrouwen. En niet ten onrechte. Voordat in Nederland wetgeving een feit is, zijn we minimaal een jaar verder. Wie geeft de schippers de garantie dat de verladers in die tussentijd geen langlopende contracten buiten de schippersbeurs om afsluiten? Zal de Europese Commissie geen stokje voor de "kartelvorming' steken?

De binnenschippers moeten het doen met mondelinge toezeggingen van de verladers, EG-commissaris Van Miert (mededinging) en minister Maij-Weggen. Maar de geschiedenis heeft de schippers geleerd geen genoegen te nemen met mondelinge afspraken. Nog altijd waart de geest van voormalig minister Neelie Kroes van Verkeer en Waterstaat over de binnenwateren.

In 1988 voerden de binnenschippers zeer geweldadige acties tegen het vervoersbedrijf Granaria, dat met eigen duwbakken en ingehuurde bemanning lading buiten de schippersbeurs om vervoerde. Kort nadat het conflict was gesust, sloten minister Kroes en de schippers het "Akkoord van Gorkum'. Meer transporten via de beurs en geen eigen vervoer met ingehuurde particuliere bemanning (zoals de duwboten van Granaria) waren onderdeel van dit akkoord. Maar in de vijf jaar die volgden, zagen de schippers alleen maar vracht van de beurs verdwijnen.

Daardoor groeide het wantrouwen tegen de overheid. Dat Maij-Weggen ex-premier Biesheuvel als bemiddelaar aan de schippers opdrong, was dan ook geen handige zet. Dat Biesheuvel vervolgens bijzonder snel het finale bod van het ministerie op tafel legde, is begrijpelijk, maar in het licht van de onderhandelingen bezien evenmin handig. In het overleg met de binnenschippers gistermiddag had Biesheuvel immers niets meer te bieden. Slikken of stikken, luidde het advies.

Het conflict wordt nu een kwestie van de langste adem. Langdurige en harde acties leiden ongetwijfeld tot een versnelde "koude sanering' onder de binnenschippers. Een andere oplossing is dat Nederland, België en Frankrijk een bilateraal verdrag sluiten en dat Brussel een oogje dicht knijpt. Een dergelijk verdrag moet, en dat heeft Van Miert al benadrukt, wèl gepaard gaan met een "warme sanering'. Een waterdichte sloopregeling is noodzakelijk. Ook zouden de conservatieve en verdeelde schippers de bedrijfsvoering drastisch moeten hervormen. Een Europa zonder grenzen vereist efficiency en is gericht op de klant, niet op het behoud van te veel aanbieders.