Volkswagen en Opel drijven "spionagezaak'-Lopez naar een climax; De vuile oorlog van de autogeneraals

BONN, 29 JULI. Zware kluiten modder vliegen door de Duitse auto-industrie. Van Opel naar Volkswagen en terug. Dat is op zichzelf niet niks, maar toch ook niet alles. Want haast zou men daardoor vergeten dat de plotselinge kostencrisis van auto's Made in Germany ook wat te maken heeft met een nogal matige produktie-opzet en dito management in vergelijking met de concurrentie in Japan en de VS.

En dus vergeten dat het echt niet alleen gaat om slechte humeuren, (te) hoge lonen en (te) veel vrije dagen, maar anno 1993 ook om broodnodige structurele aanpassingen. Aanpassingen na een paar prachtig misleidende jaren, die volgden op de onverwachte Duitse eenwording en de bevrediging van een grote Oostduitse inhaalvraag. Zoals een stevige recessie ook elders in de Duitse industriële wereld laat zien dat er langzamerhand het een en ander moet worden aangepast (in traditioneel sterke sectoren als chemie en machinebouw bijvoorbeeld).

Dat proces is trouwens zowel in het politieke Bonn als in vele directietorens en vakbondsvergaderingen al op gang gekomen. Wat dat betreft ligt Duitsland, luid kreunend in de media, al in de bocht naar morgen.

Gisteren ging Volkswagen ongewoon lawaaiig in de tegenaanval. Op een speciale persconferentie in Wolfsburg en bij monde van Ferdinand Piëch, sinds vorig jaar voorzitter van de raad van bestuur. Want de Duitse auto-generaals voeren de slag nu zelf.

Vandaag zou de top van VW-concurrent Opel reageren. Gisteren riposteerde de Adam Opel AG uit haar hoofdkwartier in Rüsselsheim alvast met de conclusie dat het niveau van Piëchs aanval “verbazend laag” was.

Nee, voor een vreedzame dialoog met zijn concurrent Opel ziet Volkswagen-chef Ferdinand Piëch nu geen ruimte meer. Het is oorlog en hij wil zich “met alle middelen” verzetten tegen wat hij ziet als een campagne van deze dochter van General Motors (GM) “om Volkswagen kapot te maken”.

In deze “vuile oorlog” (Schlammschlacht) zal VW als grootste Europese autoproducent van Opel (“dat is maar nummer vier in Europa”) winnen, verzekerde hij als representant van de Duitse auto-aristocratie. Het echte gevecht, zei hij, gaat trouwens tussen VW en 's werelds grootste automaker, Opel-moeder General Motors in Detroit. De beurs in Frankfurt luisterde mee, de aandelen VW stegen 12 punten.

Piëch, een kleinzoon van de roemruchte Ferdinand Porsche (de ontwerper van de eerste VW-Kever), is een publiciteitsoffensief begonnen en snelt van vraaggesprek naar vraaggesprek. Hij heeft zich kennelijk het standje wel aangetrokken dat hij vorige week van zijn raad van commissarissen kreeg omdat hij met vakantie was gegaan terwijl Opel het magere zomerse nieuws in de Duitse media beheerste met het verwijt dat VW's in maart van GM weggekochte Baskische "supersaneerder' José Ignacio Lopez allerlei geheime documenten mee naar Wolfsburg had genomen en dus eigenlijk een gemene bedrijfsspion is.

Vooral de zelf behoorlijk publiciteitsbewuste SPD'er Gerhard Schröder, premier van Nedersaksen (de deelstaat bezit 20 procent van de VW-aandelen), had hem vorige week vrijdagnacht in een besloten gesprek zulke verwijten gemaakt. De gepassioneerde automobilist Schröder, over wie ooit binnen de SPD wel werd gezegd dat hij “rechts rijdt en links spreekt”, liet het daar niet bij. Hij maakte Piëch duidelijk dat hij als VW-chef ook zelf wel kan inpakken als Lopez' hoofd toch zou (moeten) rollen. Bijvoorbeeld als de officier van justitie in Darmstadt de nieuwe Wolfsburgse stoomwals volgende maand werkelijk in staat van beschuldiging zou stellen. Of als de rechter hem zou veroordelen.

Pag.11: VW suggereert schuld van Opel

Solidair met de bij GM al zeer succesvolle Lopez blijft Piëch dus ook. Opels verwijten over bedrijfsspionage aan Lopez, die zelf kalmpjes vakantie houdt in Spanje, zijn onzinnig, zei hij. Sterker, Opel zou zelf wel eens de hand kunnen hebben gehad in de verrassende politie-vondst, vorige maand, van vier grote dozen met Opel-bedrijfsgeheimen in de leegstaande woning nabij Wiesbaden van twee Spaanse collega-managers van Lopez, die met hem in maart van GM naar VW gingen.

Voor liefst 24 televisieploegen wil Piëch nog wel een stapje verder gaan. Vorige maand noteerde VW alweer 15 procent meer bestellingen (ten opzichte van juni '92), terwijl Opel ruim 13 procent lager zat dan een jaar geleden: “Opel doet het qua modellen-beleid zó slecht dat het naar methodes grijpt die ik alleen maar als oorlog kan typeren.”

Lopez is, daargelaten of hem juridisch iets te verwijten valt, sowieso een cultureel-psychologisch probleem voor de deftig-granieten Duitse autowereld, waarin BMW en Mercedes ondanks flinke verkoop-klappen opmerkelijk zwijgzaam bleven. Iets van hun beschaafde verbijstering klonk door in de verzuchting van de nieuwe BMW-chef, Bernd Pitschetsrieder, die gisteren zei dat de oorlog tussen Open en VW de Duitse auto-industrie “immense schade” bezorgt. Ja, misschien gebeurt dat wel opzettelijk, zei hij, “door wie dan ook”.

Piëch haalde Lopez naar Volkswagen omdat de grootste Duitse autofabriek een ongebruikelijk probleem had. In het eerste kwartaal van dit jaar maakte het bedrijf, ondanks bijvoorbeeld het succes met zijn nieuwe Golf, een verlies van liefst één miljard mark. En wel omdat, curieus, elke geproduceerde auto vóór de verkoop al verliesgevend was. Juist daaraan moest Lopez wat gaan doen.

Dat heeft hij snel gedaan, en op een manier die totnutoe in de branche not done was. Zoals hij eerder al bij General Motors deed. Namelijk door onder meer van VW's 1500 toeleveranciers prijskortingen van soms enkele tientallen procenten te eisen en daarbij mee te delen dat hij uiteindelijk naar niet meer dan circa honderd toeleveranciers wilde overhouden. Dat was nog niet alles. Lopez bracht ook de vakbeweging in verlegenheid door haar wens om werknemers op de werkvloer meer zeggenschap en “per groep” meer verantwoordelijkheid te geven onmiddellijk te honoreren. Wat nu in concreto betekent dat in de VWfabrieken minder mensen in minder tijd meer auto's produceren. Zodat Piëch gisteren kon aankondigen dat VW in het derde kwartaal van dit jaar ondanks de flauwte op de markt toch weer winst gaat maken.

Al met al is er daardoor rondom José Ignacio Lopez (en zijn zo solidaire chef Ferdinand Piëch) in Wolfsburg een eigenaardig probleem ontstaan. Als verdachte kan VW hem niet wegsturen zonder tegelijkertijd een schuldbekentenis wegens bedrijfsspionage uit te spreken. Maar naar het lijkt heeft Lopez het grootste deel van zijn saneringswerk bij VW na een paar maanden op zichzelf al achter de rug. Krijgen we dadelijk een VW met een Opel-vignet voorop?, zouden kopers volgens Duitse media al vragen bij hun dealers. Dat is, om het in Baskische termen te zeggen, alsof aanhangers van Atletico Bilbao de trainer vragen of er in het shirt van Real Madrid wordt gespeeld.