Veilinghuis De Zon ten onder aan eigen ambities en mismanagement

AMSTERDAM, 29 JULI. Zwak management is de oorzaak van het faillisement van het oudste veilinghuis van Amsterdam, L. Gijselman, tot vijf jaar geleden bekend onder de naam De Zon. Een slechte administratie, veel onbetaalde nota's en te veel aandacht voor de "hogere marktsegmenten' hebben het familiebedrijf volgens curator P. Spigt vorige week in acute problemen gebracht.

Het veilinghuis L. Gijselman, voorheen De Zon, is voor Amsterdammers een begrip. Het werd in 1823 door de familie Gijselman opgericht; tot voor kort stond de zesde generatie aan het roer. Het bedrijf was 175 jaar lang gevestigd in het gebouw De Zon aan het Singel, van 1664 tot 1801 een doopsgezinde kerk. Vijf jaar geleden verhuisde het naar een voormalige garage aan de Overtoom, waar negen à tien veilingen per jaar werden gehouden.

Niet bekend

De Amsterdamse kunsthandelaar H. de Haas, bij wie Gijselman nog voor dertigduizend gulden in het krijt staat, vermoedt dat hij de aanzet heeft gegeven voor het aanvragen van het faillissement vorige week woensdag. De Haas kreeg bij navraag naar de rekening van een art déco-veiling in mei te horen dat deze pas kon worden voldaan als de juni-veiling zou zijn afgehandeld. Toen hij later opnieuw nul op het rekest kreeg liet hij Gijselman dagvaarden. Een dag later was het faillissement aangevraagd. De Haas zegt de grootste moeite te hebben zijn galerie in art déco open te houden.

Directeur Henk-Jan Gijselman hult zich in stilzwijgen. Zeker is dat hij de moeilijkheden lange tijd heeft zien aankomen. In oktober 1991 kreeg het personeel (twaalf man) een brief waarin een reorganisatie werd aangekondigd. Een nieuwe manager, M. Zwart, zou orde op zaken stellen. Een maand later was een aantal bv's opgericht om de risico's te spreiden. Het Amsterdamse bedrijf, L. Gijselman BV, werd samen met Loth Gijselman BV in Laren (de woonplaats van Gijselman) onderdeel van H.J. Gijselman Beheer BV, kantoor houdende in Laren met als directeur Henk Jan Gijselman. In juni van dit jaar tenslotte verkocht Gijselman het pand aan de Overtoom met een verlies van 1,5 miljoen gulden.

De meeste concurrenten zijn het erover eens dat Gijselman nooit had moeten verhuizen van de kerk aan het Singel naar de voormalige Riva-garage aan de Overtoom. Van den Brink van De Zwaan: “De Zon zat in een prachtig pand met een prachtige zaal. Gijselman heeft mij vlak nadat hij de garage had gekocht gevraagd om te fuseren. Maar ik zag het niet zitten. Aan een garage kan geen geluk hangen.”

Het lijkt erop dat het oudste veilinghuis van Amsterdam ten onder is gegaan aan de ambitie om te concurreren met de internationale veilinghuizen Christie's en Sotheby's. Van oudsher gewend om complete inboedels aan te nemen en te veilen, bracht Gijselman de laatste jaren in zijn voor duur geld verbouwde pand gespecialiseerde veilingen, bijvoorbeeld twee keer per jaar art déco. Bovendien was Gijselman afslager in het Singer Museum in Laren, waar hij twee keer per jaar een overigens goed bezochte kunstveiling hield. Een medewerker van Sotheby's: “Iedereen mag idealen hebben, maar het is niet gemakkelijk om je in de internationale kunsthandel te mengen. De deskundigheid, het maken van andersoortige catalogi, dat alles vergt een omschakeling. Je moet het bovendien vaak van een buitenlands publiek hebben. En welke Japanner weet nu dat er bij De Zon geveild wordt?”

Aan een inzakkende markt kan het volgens de Amsterdamse veilingwereld niet hebben gelegen. Het aantal inboedels loopt niet terug, de belangstelling voor antiek ook niet. Het enige dat terugloopt is de grote internationale topkunst van oude en moderne meesters.

Concurrent P. Trommelen vindt het al met al "een trieste zaak', maar is van plan de twee door Gijselman ingestelde art déco-veilingen over te nemen. Bovendien wil hij een grote dependance in Amsterdam openen om er kijkdagen te organiseren en meer inboedels op te slaan.

Curator Spigt is inmiddels "driftig bezig' met een activa-transactie, dat wil zeggen met een poging het veilinghuis, exclusief het gebouw, te verkopen. Spigt: “Er is veel belangstelling. De naam De Zon roert een sentiment aan.”