Ter Beek wil in Bosnië snelle actie vliegtuigen

DEN HAAG, 29 JULI. In Bosnië kunnen, nog voordat de VN-grondtroepen op volle sterkte zijn, vanuit de lucht bombardementen worden uitgevoerd. Dat zei minister Ter Beek vanmorgen in de Tweede Kamer tijdens een spoeddebat over Bosnië. Minister Kooijmans zal druk uitoefenen op secretaris-generaal Boutros-Ghali van de Verenigde Naties om VN-troepen in moeilijkheden terug te laten schieten.

Als de VN dat niet doen verliezen zij hun geloofwaardigheid, meent minister Kooijmans (buitenlandse zaken). Hij kondigde aan dat de VN nu 7.500 man beschikbaar hebben om veilige zones in Bosnië te beschermen. Minister Ter Beek (defensie) verwacht dat maandag 80 geallieerde vliegtuigen, waaronder zes Nederlandse F16's, boven Bosnië in actie komen om de veilige zones en de VN-troepen aldaar vanuit de lucht te beschermen.

Nederland wil dat de Algemene Raad van de EG zo spoedig mogelijk bijeenkomt. Een geplande vergadering voor vrijdag is afgelast. Nederland heeft het Belgische voorzitterschap gewezen op het belang van een bijeenkomst om ook druk uit te oefenen op het nieuwste vredesoverleg in Genève, waarover Kooijmans zich pessimistisch uitliet. “Een oplossing mag de moslim-bevolking van Bosnië daar niet worden opgedrongen”, aldus Kooijmans.

Voor de eerste beschietingen vanuit de lucht is toestemming noodzakelijk van secretaris-generaal Boutros-Ghali. Daarna kan de VN-commandant ter plekke bepalen waar de vliegtuigen moeten worden ingezet.

Pag.3: Kamer wil aankomen hulpgoederen afdwingen

Als de veilige zones worden aangevallen dan kunnen artillerie en mortieropstellingen worden uitgeschakeld, aldus Ter Beek. Ook kan door de VN commandant luchtsteun worden aangevraagd om het transport van humanitaire hulpgoederen door Bosnië te vergemakkelijken.

Naast 1000 Franse troepen, 400 Nederlandse, 1000 Noordse troepen (vermoedelijk Dnemarken en Zweden), zullen 1000 Jordaanse en 3000 Pakistaanse militairen, die door Duitsland zullen worden uitgerust, aan de nieuwe VN-macht om de veilige zones te beschermen deelnemen. Minister Kooijmans zei dat hij geen enkele moeite heeft met VN-militairen die uit Moslimlanden komen zolang zij betrouwbaar hun VN-mandaat uitvoeren. Voor Nederland is 7.500 man een lichte optie. De troepenmacht voor de veilige zones zou uit moeten groeien tot 30.000 man maar de EG is de laatste weken nog niet eens in staat gebleken om 7500 man te leveren, zodat een groter aantal nog moeilijker haalbaar zal worden, meent de regering.

Tijdens het spoeddebat toonde de Kamer zich verontwaardigd over het feit dat de humanitaire hulpverlening door laksheid van het westen en door acties van lokale milities in Bosnie niet ter plekke kwam. “Hoe kunnen een paar mannen op een klapstoelen verhinderen dat voedselkonvooien doorkomen, vroeg het PvdA Kamerlid Valk zich af. De Kok (CDA): “De wereldorganisatie ligt in Bosdnië op haar rug als er zes Serven op een brug staan.” Met andere fracties vroegen zij de regering om druk uit te oefenen op de VN om voedselkonvooien op de juiste plek te krijgen. Daarbij mag volgens een meerderheid van de Kamer geweld niet worden uitgesloten als dat het enige middel is om Bosnië voor het invallen van de winter te bevoorraden. Maar de Hoge Commissaris van de Vluchtelingen bepaalt wanneer geweld gebruikt mag worden om konvooien op de plaats van bestemming te krijgen. Ondanks druk van een aantal lidstaten is de Hoge Commissaris van de VN, mevrouw Ogata, volgens minister Kooijmans nog steeds van mening dat de konvooien er door gepraat moeten worden en geweld niet gebruikt mag worden omdat anders de hulpvoorzieningen nog verder in gevaar komen.

Bijna alle fracties spraken hun misnoegen uit over het feit dat de EG onvoldoende middelen en mankracht inzet om de situatie in Bosnië te verbeteren. Als de EG in zijn totaliteit niet wil optreden dan is Nederland genoodzaak andere partners te zoeken om aan het lijden in Bosnië een eind te maken, zo vond een meerderheid van de Kamer.