Strijdende partijen in Bosnië sluiten bestand in Genève

PAG.4 VAN MOSTAR IS NIETS OVER

GENÈVE, 29 JULI. De strijdende partijen in Bosnië hebben vanochtend in Genève een wapenstilstand gesloten die onmiddellijk moet ingaan. De drie leiders hebben vanuit Zwitserland hun legercommandanten opgedragen vanmiddag in Sarajevo te beginnen met militaire onderhandelingen.

Zolang de vredesconferentie in Genève duurt moeten de legercommandanten iedere dag in Sarajevo parallelle besprekingen voeren. President Izetbegovic, de Kroatische leider Boban en de Servische leider Karadzic schorsten rond het middaguur het beraad in Genève om deze opdrachten te geven. Zij spraken van het “volledig afbreken van de vijandelijkheden”. De legercommandanten moeten iedere dag in Sarajevo de oorzaken van het conflict bespreken en “manieren om die te corrigeren”. Ook moeten de commandanten over de militaire aspecten van een vredesregeling overeenstemming bereiken.

De mogelijk beslissende onderhandelingen over het lot van de Bosnische moslims gaan vandaag in Genève de derde dag in. VN-diplomaten toonden zich voorzichtig optimistisch, maar weigerden gisteravond iets te zeggen over de inhoud van de als "privé' omschreven onderhandelingen. Gistermiddag zei VN-woordvoerder Mills wel dat er “duidelijke voortgang” was geboekt.

Dat de gesprekken tussen de zes delegaties ook vandaag nog doorgaan wordt uitgelegd als een gunstig teken. De aankondiging van een wapenstilstand bevestigt ook de indruk dat een vredesakkoord dichterbijkomt. In het VN-gebouw onderhandelden gisteravond voor het eerst de strijdende partijen buiten aanwezigheid van de co-voorzitters Owen (EG) en Stoltenberg (VN). Ook dat werd door VN-diplomaten gezien als een positief signaal. “De beide voorzitters hebben steeds gezegd dat er een grens is aan hun bemiddeling; ooit zullen de partijen zelf in gesprek moeten komen”, aldus de VN-woordvoerder. Het leek er gisteravond op dat die fase, na zestien maanden oorlog, nu is bereikt. De onderhandelingen zouden “zeer inhoudelijk” zijn, aldus een VN-diplomaat. De presidenten Milosevic (Servië), Tudjman (Kroatië) en Bulatovic (Montenegro) en de vertegenwoordigers van de strijdende partijen, Izetbegovic (Bosnië), Boban (Bosnische Kroaten) en Karadzic (Bosnische Serviërs) begonnen gisteravond aan directe onderhandelingen. Daarbij staat de verdeling van het Bosnische grondgebied centraal.

Pag.4: Bestand bij beraad in Genève

Ideeën over de staatkundige toekomst van Bosnië zouden voorlopig naar het tweede plan zijn verschoven. Gisteren kwamen de partijen drie maal achter gesloten deuren bijeen; het overleg werd vanochtend voortgezet en zou nog de hele dag duren.

De Serviërs hebben inmiddels ongeveer 70 procent van het Bosnische grondgebied in handen en de Kroaten 20 procent.

De Bosnische regering is onder zware druk van de internationale gemeenschap gezet om in Genève te komen onderhandelen. Volgens Owen en Stoltenberg hebben de “dood, vernietiging en het lijden nu zo'n niveau bereikt dat, met de naderende winter, wij huiveren voor de toekomst van Bosnië-Herzegowina”.

Ook is de afgelopen maanden vast komen te staan dat de EG en de VS niet militair in Bosnië willen ingrijpen, noch het wapenembargo zullen opheffen. VN-resoluties om zes "veilige gebieden' in te stellen zijn onuitgevoerd gebleven. De EG is haar toezegging in juni op de top in Kopenhagen om 7500 man troepen daarvoor ter beschikking te stellen evenmin nagekomen.

De Kroaten en de Serviërs hebben inmiddels in Genève voorgesteld om Bosnië in drie republieken op etnische basis op te delen.

De Bosnische regering van president Izetbegovic houdt echter vast aan een eenheidsstaat op multi-etnische basis en stelt een opdeling in meerdere semi-autonome provincies voor volgens economische en geografische criteria. Bosnië zou dan als een "VN-protectoraat' door de internationale gemeenschap beschermd moeten worden, zo wil het Bosnische presidium.

De co-voorzitters van de vredesconferentie willen vooral een einde maken aan het bloedvergieten. Ook willen Owen en Stoltenberg een vredesregeling die de moslims aan substantieel meer grondgebied helpt dan de tien procent die ze nu controleert.

De EG en de VN willen dat de moslims ongeveer 30 procent van het Bosnische grondgebied krijgen, mèt toegang tot de Adriatische kust. Het zou minimaal moeten gaan om het gebied tussen Tuzla, Zenica en Sarajevo met uitlopers naar Gorzade, Jepen en Srebrenica in oost-Bosnië en naar Brcko. De co-voorzitters streven ernaar de strijdende partijen net zolang in Genève aan de onderhandelingstafel te houden totdat er een akkoord is.