"De patiënten moeten zich bewust worden van keuze voor zorg'; "Drempel voor medische zorg moet hoger'

LEIDEN, 29 JULI. Over één ding zijn specialisten en patiënten het eens: de drempel voor de medische zorg moet worden verhoogd. De medisch specialisten menen dat dit een taak voor de overheid is, de patiënten vinden dat de huisarts een grotere rol kan spelen als "sluiswachter' naar de specialist en als voorlichter van de patiënt.

Medisch specialisten uit de regio's Den Haag, Leiden en Alphen aan den Rijn gingen gisteren in debat met vertegenwoordigers van het Regionaal Patiënten/Consumenten Platform Zuid-Holland. Het besloten debat had plaats in het Diaconessenhuis in Leiden in een klein lokaal van het verder uitgestorven ziekenhuis. Het leek de specialisten een goed idee om juist tijdens de eerste regionale "Simonsweek', waarin de medisch specialisten uitsluitend spoedeisende hulp verlenen, in discussie te gaan met patiëntenvertegenwoordigers. Hun actie heeft als doel het volume van de medische zorg te beperken.

“Nu hebben we daar tijd voor, straks niet meer”, zegt J. van Dorssen, radioloog van ziekenhuis Sint Antoniushove te Leidschendam en regionaal woordvoerder van de specialisten.

Volgens Van Dorssen moeten er drempels komen door een soort ontmoedigingsbeleid. Patiënten moeten bewust worden van de keuze voor zorg die nodig is en zorg die achterwege kan worden gelaten. “Je kunt op twee manieren patiënten informeren. Ten eerste via folders in de wachtkamer en door gesprekken met de patiënten. Zulke gesprekken kosten tijd en tijd is geld, dus zul je wel moeten afwegen of de kosten op de lange termijn meer zullen opleveren. Ten tweede kunnen patiënten genformeerd worden door de patiëntenorganisaties.”

P. van Dongen, vertegenwoordiger van het regionaal platform Zuid-Holland Noord, is het eens met het voorstel om een drempel te creëren. “Je kunt drempels in de zorg op veel manieren invullen. Dat wil dus zeggen dat wij het niet met elke maatregel eens zullen zijn. De meest grove maatregel is bijvoorbeeld een eigen bijdrage vragen voor een bezoek aan een huisarts. Dit schrikt mensen met minder dringende zorg wel af, maar wij vinden dit niet de juiste oplossing. Wij kiezen eerder voor een betere informatievoorziening aan de patiënt.”

De radioloog Van Dorssen vindt ook dat de media een bijdrage kunnen leveren: “Mensen moeten zich niet alleen bewust worden van de beperktheid van de medische zorg, maar ze moeten zich vooral bewust worden van hun manier van leven. Zoals bijvoorbeeld de slechte gevolgen van roken en drinken. Op de tv verschijnen constant programma's over succesvolle operaties en ziekenhuisromances, maar er wordt zelden iemand gevolgd met longkanker waar het niet goed mee afloopt.”

Ondertussen gaan de acties door. Op de poliklinieken van het Haagse Westeinde ziekenhuis heerst op alle afdelingen doodse stilte. Een enkele arts loopt in of uit, maar verder zijn alle ruimten leeg. “Onaangenaam rustig”, zegt internist dr. E.J. Buurke, “alle artsen zijn er, je kunt wat dingen afwerken die anders tussen de bedrijven doorgaan. We hebben net met alle internisten besloten het onderwijsprogramma voor de arts-assistenten uit te breiden gedurende de "volume beperkende' weken.”

Maar de arts-assistenten hebben ook hun gewone dagindeling. Zij zijn ook nodig op de afdelingen. Negentig procent van de bedden is bezet op de afdeling. Dat is niet meer of minder dan in andere weken. Buurke ziet gewoonlijk 70 tot 90 patiënten per week, nu 20 à 25.

De afdeling "kort verblijf' is nagenoeg leeg. Er worden nauwelijks kleine ingrepen gedaan. Die afspraken zijn verzet of van tevoren buiten deze week gemaakt. Voor het ziekenhuis betekenen de acties op den duur een omzetverlaging en de gemiddelde bezettingsgraad zal ook dalen. Voor de patiënt betekent het dat ze langer op de wachtlijst staan. Moest je vroeger één tot drie weken wachten voor een afspraak met de internist, als de acties zo doorgaan loopt de wachttijd op naar een maand.

Spoedbehandelingen of moeilijk te verzetten afspraken gaan door. Een vrouw die in paniek bij haar huisarts komt omdat ze een knobbeltje in haar borst voelt wordt door de huisarts doorgestuurd naar de afdeling radiologie. “Voor die vrouw is het van groot belang dat er op dat moment een röntgenfoto wordt gemaakt”, zegt Buurke, “maar het zou ook een week later kunnen, dat maakt in dit geval niet uit. Toch wordt zij meteen geholpen - dat is in dit geval voor de patiënt, niet voor ons, van groot belang.”

De patiënten blijven komen. Buurke: “Wij sturen ze niet door naar onszelf, maar de vraag is nu eenmaal groot. Tegelijkertijd wordt ons een financieel plafond opgelegd. Dat verhoudt zich niet tot elkaar. Dat wil zeggen: de voordeur blijft open staan maar de doorstroming wordt ons onmogelijk gemaakt. Dat werkt niet.”

Ondertussen loopt een verdwaalde patiënt te zwerven over de polikliniek. Hij spreekt geen Nederlands. Op de vraag wie of wat hij zoekt kan hij geen antwoord geven. Dan, na lang zoeken, lijkt hij de afdeling gevonden te hebben die hij zoekt: Huidziekten. Hij wordt geholpen omdat hij naar de open-poli komt, een aparte hulpverlening voor mensen met geslachtsziekte. “Dat is in het belang van de algemene volksgezondheid”, merkt een dienstdoende arts op. De deuren gaan weer dicht. Het blijft stil in het ziekenhuis.