Russische roebel is bijna terug bij af

MOSKOU, 28 JULI. De leiding van het Russische parlement heeft vanmorgen besloten de omstreden geldsanering terug te draaien, zo bericht het persbureau Interfax, maar dat betekent niet dat daarmee de effecten ervan ook teniet zijn gedaan. President Viktor Gerasjenko van de Centrale Bank zei gisteren dat wat hem betreft het gewenste resultaat van de operatie al was bereikt.

Zaterdag kondigde de Centrale Bank onverwachts aan dat bankbiljetten die vóór dit jaar zijn gedrukt nog maar 48 uur geldig zouden zijn. Russen kregen tot twee weken de tijd om hun 'oude' roebels om te wisselen, met een maximum van 35.000 roebel. Maandag besloot de vervroegd van vakantie teruggekeerde president Jeltsin de voorwaarden voor de omwisseling te versoepelen. En vanmorgen schrapte het presidium van het parlement, onder leiding van Jeltsins rivaal Chasboelatov, de voorwaarden helemaal. De Bank moet de biljetten maar geleidelijk uit de circulatie nemen. Terug bij af? Niet helemaal.

Effect één: binnen twee dagen is de gewenste duidelijkheid over de zogenoemde roebelzone gekomen, zoals bankpresident Gerasjenko gisteren verheugd zei. De Russische Centrale Bank heeft moeite met het bestrijden van de inflatie omdat twintig procent van de geldvoorraad zich bevindt in de voormalige Sovjet-republieken, waarover Moskou geen controle heeft. In een reactie op de maatregel van zaterdag hebben vier republieken inmiddels aangekondigd dat zij versneld eigen valuta's in gaan voeren. Vijf andere hebben gezegd dat zij de roebel als munt zullen handhaven en de door de Russische Centrale Bank verordonneerde omwisselingsoperatie zullen uitvoeren.

Effect twee: Het imago van president Jeltsin en zijn hervormers heeft door het tumult van de afgelopen dagen een forse deuk opgelopen. Er is weinig dat het vertrouwen van een volk in zijn leiders zo aantast als het plotseling waardeloos verklaren van geld. Jeltsin heeft ons bestolen, was een veel gehoorde klacht in de lange rijen die vanmorgen nog steeds voor de bankfilialen stonden. En wie de president nog wilde verdedigen door erop te wijzen dat hij misschien helemaal niet over de operatie was ingelicht, kampte met de vraag of Jeltsin wel een geschikt leider is de president zulke dingen niet weet. Hetzelfde geldt voor de hervormingsgezinde minister van financiën Boris Fjodorov, voor wie het vernederend is dat hij bij zo een belangrijk financieel besluit niet betrokken is.

Vladimir Lisin, lid van het presidium van het parlement, zei vanmorgen dat hij een onderzoek had gelast naar de schuldigen aan het monetaire fiasco. En hij onthulde alvast dat hij over belastende documenten beschikte over voorkennis van de president.

In het tumult van de afgelopen dagen ging verloren dat de Centrale Bank ondergeschikt is aan het parlement, en niet aan de regering of aan de president.