Pronk vreest massale noodsituatie in Tuzla

DEN HAAG, 28 JULI. Minister Pronk (ontwikkelingssamenwerking) vreest een noodsituatie voor 400.000 ontheemden rondom de Bosnische stad Tuzla doordat de VN-troepen de voedsel- en andere hulpkonvooien onvoldoende kunnen beschermen.

Pronk schrijft dit in een vanmorgen naar de Tweede Kamer gestuurde brief waarin hij verslag doet van zijn reis naar Bosnië, waarvan hij dit weekeinde is teruggekeerd. Volgens Pronk beschikken de VN-troepen (UNPROFOR) over veel te weinig personeel om hun taak naar behoren te kunnen verrichten. De belangrijke transportroute Metkovic-Mostar kan hierdoor onvoldoende worden beschermd. Als gevolg daarvan kan in slechts 40 procent van de gevallen in de voedselbehoeften worden voorzien.

Pronk meldt in zijn brief dat er rondom Tuzla een situatie kan ontstaan die vergelijkbaar is met de situatie in de lange tijd door Serviërs belegerde steden Srebrenica en Gorazde, “met dien verstande dat de omvang van de afgesloten groep mensen [rondom Tuzla] vele malen groter is”.

Tijdens zijn reis van vorige week heeft Pronk de hulporganisaties en het universiteitsziekenhuis in Sarajevo gasgeneratoren toegezegd. Door herschikking van zijn begroting wil hij nagaan welke noodhulp verder nog kan worden gegeven.

De ministers Kooijmans (buitenlandse zaken) en Ter Beek (defensie) zullen donderdag terugkeren van vakantie en samen met minister Pronk deelnemen aan het spoeddebat in de Tweede Kamer over de toestand in Bosnië. De Kamercommissies voor buitenlandse zaken, defensie en ontwikkelingssamenwerking hadden alleen minister Pronk uitgenodigd, die vorige week zelf in Bosnië poolshoogte had genomen.

De commissieleden waren verdeeld over de vraag of ook andere ministers aan het debat moesten deelnemen. Op minister Kooijmans is sterke druk uitgeoefend door zijn naaste adviseurs om vanuit Italië terug te keren naar Nederland. Besloot Kooijmans te komen dan was ook minister Ter Beek beschikbaar voor het debat, zo liet hij weten. Hij was echter van mening dat de Kamer allang haar fiat had gegeven aan de inzet van Nederlandse F-16's voor de bescherming van VN-militairen.

Bij zijn terugkeer uit Bosnië pleitte minister Pronk voor een grotere inzet van grondtroepen van de VN in Bosnië. Pas dan, zo zei Pronk maandag in een interview met NRC Handelsblad, heeft steun vanuit de lucht door geallieerde vliegtuigen zin. Voor die NAVO-actie 'Disciplined Guard' staan ook zes Nederlandse F-16's in Villafranca klaar. Lukken die miltaire acties om veilige zones in te richten voor verdreven moslims niet, dan zouden de Bosnische moslims over nieuwe wapens moeten kunnen beschikken en zou het embargo moeten worden opgeheven, aldus Pronk. Het alternatief is een totale nederlaag die repercussies zal hebben elders op de Balkan, het zuiden van Rusland en zelfs in Azië en Afrika.

België overweegt om als voorzitter van de EG een spoedbijeenkomst van de ministers van buitenlandse zaken van de EG bijeen te roepen over de situatie in Bosnië. Die zou vrijdag of maandag worden gehouden. Minister Claes heeft ook vorige week het voormalige Joegoslavie bezocht en is volgens zegslieden zeer pessimistisch van zijn reis teruggekeerd.