Nut van verbod op "designer drugs' blijft omstreden

ROTTERDAM, 28 JULI. De maandag in Nederland verboden "danspil' MDEA is in de Verenigde Staten al in 1987 door het Drug Enforcement Agency op de verboden lijst gezet, twee jaar na het veel bekendere MDMA.

In de straathandel genoot het middel onder de naam "Eve' toen al geruime tijd populariteit als vervanging van MDMA, ook wel "Adam' of "ecstasy' genoemd. In Nederland werd MDMA in 1988 onder de werking van de Opiumwet gebracht en tot hard drug verklaard. De variant MDEA, met iets zwakkere werking, ondergaat dat lot pas vijf jaar later.

Wetenschappers en psychotherapeuten protesteerden in 1985 tegen het verbod op MDMA. Het middel was aan de Amerikaanse oostkust begin jaren tachtig in zwang als medicijn bij psychotherapie. Een juist op gang komende discussie tussen onderzoekers en drugsbestrijders werd overruled na een wetenschappelijke publikatie, waarin schade aan de zenuwen bij proefdieren werd vastgesteld nadat ze langere tijd hogere doses MDMA kregen te slikken. De onderzoekers bestreden dat hoge doses in korte tijd vergelijkbaar zijn met het recreatief gebruik van lage doses door mensen.

MDMA en MDEA worden vaak designer drugs genoemd. Designer drugs zijn varianten op bekende, vaak natuurlijk voorkomende hallucinogenen, die vaak door clandestien werkende chemici zijn bedacht en bereid. Het principe is om aan bekende hallucinogenen kleine chemische groepen (CH, OCH bijvoorbeeld) toe te voegen. Daarna moet een praktijkproef uitwijzen hoe de werking is. Ook de geneesmiddelenindustrie ontwikkelt veel van haar medicijnen nog op die manier.

MDEA is waarschijnlijk een echte designer drug uit de jaren zestig of zeventig. Maar de historie van de MDMA en zijn voorloper MDA gaat terug tot begin van deze eeuw. De Duitse chemisch-farmaceutische industrie E. Merck kreeg in 1910 patent op MDA en in 1914 op MDMA. Gesuggereerd wordt wel dat Merck op zoek was naar middelen tegen overgewicht. Chemisch gezien zijn MDA en MDMA varianten van amfetamine en mescaline, maar ze zijn twintig jaar eerder gesynthetiseerd dan amfetamine en de chemische structuur van mescaline (uit een cactussoort, gebruikt door indianen in het huidige zuiden van de VS) werd ook pas later bekend.

Voor de bereiding van amfetamine kregen Amerikanen pas in de jaren dertig patenten. Die stof kwam onmiddellijk daarna in gebruik om energieker te worden en niet in slaap te vallen. Soldaten en piloten die in de Tweede Wereldoorlog lang in touw moesten blijven, kregen een ruim rantsoen aan amfetaminen mee. Na de oorlog werd het gebruik in de Westerse wereld aan banden gelegd.

In de jaren zestig, bij de opkomst van de flower power en van het gebruik van verdovende middelen buiten traditionele etnische groepen en experimenterende intellectuelen en kunstenaars, verschenen naast het aanvankelijk nog vrij verkrijgbare LSD (producent Sandoz, een gerenommeerd Zwitsers farmaceutisch bedrijf) en het aloude mescaline de eerste zelfbereide drugs.

Aanvankelijk was MDA populair, waarschijnlijk vooral omdat het makkelijk te maken is uit stoffen in nootmuskaat en foelie. Wie bij gebrek aan beter echter van nootmuskaat en foelie wil gaan hallucineren, moet er zoveel van slikken dat buikpijnen de lol snel doen vergaan. MDA lijkt niet alleen als molecuul enigszins op mescaline en amfetamine, ook in werking zijn er overeenkomsten. In lage dosis wordt een verhoogd gevoel van welbevinden en verhoogde reactie op huidcontact gemeld. Daaraan dankt het zijn straatnaam als love drug. Uit het laboratorium worden dan verhoogde bloeddruk, versnelde polsslag en verwijde pupillen gerapporteerd. In hoge doses veroorzaakt MDA illusies en hallucinaties. Fysiologen melden temperatuurverhoging, zweten en spierstijfheid. Na overdoses zijn doden gerapporteerd. MDA en andere natuurlijke hallucinogenen werden, toen het gebruik naar de zin van de Amerikaanse autoriteiten te grootschalig werd en er daardoor meer bijwerkingen en ongelukken werden gerapporteerd, in 1970 verboden.

Daarna begon de intensieve speurtocht naar varianten. In het boek Pihkal, a chemical love story van Alexander en Ann Shulgin staan maar liefst 179 chemische varianten op mescaline en amfetamine. De auteurs leveren een syntheserecept en een beoordeling van het psychedelische effect. MDMA verscheen in de loop van de jaren zeventig op straat en vrijwel tegelijkertijd in de praktijken van psychotherapeuten.

Niet bekend