Ruts moest wel de eer aan zichzelf houden

EINDHOVEN, 27 JULI. Nee, hij ziet zich niet als een kapitein die het zinkende schip verlaat. Want PSV is een boot die opstoomt naar nieuwe successen. Hoogstens bevindt het vaartuig zich nu even in zwaar weer. Jacques Ruts maakte gisteren op de perspresentatie voor het nieuwe seizoen een ontspannen, bijna opgeluchte indruk. Of er met de aankondiging dat hij eind oktober na tien jaar opstapt als voorzitter van de Philips Sport Vereniging een enorme last van zijn schouders is gevallen. In zijn stemmige donkerblauwe kostuum-met-krijtstreepje leek het weliswaar of hij op zijn eigen begrafenis was gekomen, maar zijn gezicht stond vrolijk. Af en toe morrelend aan de knopjes van een zwart leren tasje beantwoordde hij geduldig alle vragen over de turbulente ontwikkelingen van de laatste maanden.

In zijn toespraak had hij kort daarvoor laten doorschemeren de verantwoordelijkheid te nemen voor het slechte imago dat PSV dit jaar heeft opgelopen. Met de grote schoonmaak in de technische staf heeft Ruts derhalve ook zijn eigen voorzittershamer in het vuilnisvat moeten deponeren. Het lot van een voetbalbestuurder is in feite net als dat van de trainer verbonden aan de prestaties van het elftal. Toen Ajax in het najaar van '88 bergafwaarts ging, stonden de supporters met getrokken pistool in de tuin van voorzitter Ton Harmsen. Een voetbalclub is een publiek bezit en geen speeltje van een paar officials.

Half mei, tijdens een weekje vakantie in Portugal, kwam Jacques Ruts tot inkeer. Het was kort na de uiterst zwakke tweede helft tegen Dordrecht '90, waarin PSV een 1-0-voorsprong uit handen gaf en met moeite een 2-2 gelijkspel wist af te dwingen. Ruts besefte dat hij met de aanstelling van Hans Westerhof een kapitale fout had gemaakt. De gemoedelijke trainer, die met zijn fatsoensnormen zo goed in het imago- plaatje van hoofdsponsor Philips paste en het bij FC Groningen zo goed deed bleek ongeschikt voor het topvoetbal. Ruts besloot Westerhof een stap terug te laten doen. En volgens zijn zeggen keek hij toen naar de Portugese hemel, praatte hij nog eens met zijn vrouw en hakte ook voor zichzelf de knoop door. De bekendmaking stelde hij nog even uit tot de eerstvolgende stichtingsvergadering.

Het siert Jacques Ruts dat hij harde maatregelen niet uit de weg is gegaan. Maar zijn geloofwaardigheid was het afgelopen seizoen zo vaak in het geding dat hij geen andere keuze had dan de eer aan zichzelf te houden. Afgezien van de miskleun met het aantrekken van Westerhof hield de Rotterdammer verschillende keren Romario de hand boven het hoofd als de Braziliaan weer eens in een interview zijn trainer schoffeerde of de club op een andere manier in diskrediet bracht. Westerhof stond in zijn hemd met zo weinig steun in de rug van het bestuur en zag de sfeer in de selectie na de winterstop met de week verslechteren. Aan het einde van de competitie wekte Ruts bevreemding bij de spelersgroep door in een interview te verklaren “dat iets in mijn binnenste zegt dat PSV beter géén kampioen kan worden.” Waarna een verbolgen Van Breukelen cynisch opmerkte: “We zullen hem op zijn wenken bedienen.” De club met het duurste spelersmateriaal greep naast alle prijzen en werd het lachertje van de Champions League.

Het gevolg van dit alles is komend seizoen terug te vinden in de begrotingscijfers, want de verwachte inkomsten zullen vier miljoen lager liggen dan afgelopen jaar. Met name door minder recettes en tv-inkomsten bij Europa-Cupwedstrijden. Van 32 miljoen gaat PSV met zijn begroting terug naar 28 miljoen, waarvan nog zeker tien miljoen moet worden afgetrokken voor de exploitatie van het stadion. Het gat tussen het eens zo kapitaalkrachtige PSV en Ajax, dat met een budget van zeventien miljoen gaat werken, is dus zo goed als gedicht. De nieuwe oostvleugel van het stadion in Eindhoven, die de capaciteit opvoert met 2.400 zitplaatsen, zal echter in de toekomst wel voor meer inkomsten zorgen. Want de Brabantse voetballiefhebbers trekken zich weinig aan van de wanprestaties op het veld gezien het feit dat het seizoenkaartenrecord van 19.283 ruimschoots zal worden gebroken.

Niettemin vraagt de nieuwe trainer Aad de Mos zich af of de spelersgroep voldoende kwaliteit bezit om op de runes van de eens zo trotse landskampioen een nieuw bolwerk te bouwen. In de eerste drie weken bespeurde de Hagenaar in de oefenwedstrijden genoeg ambitie, maar hij moet nog zien of dat voldoende is om “nationaal of internationaal te scoren”. Na het vertrek van Romario ontbeert de selectie een speler van het type Bergkamp achter de spitsen Kieft of Meijer. De Mos probeerde het afgelopen weekeinde tegen FC Antwerp (2-2) met de Ghanees Nii Lamptey, maar dat is toch niet de voetballer die hij voor die plaats zoekt. Anderlecht heeft een overschot aan spitsen en wil de pas achttienjarige prof wel verhuren. De Mos liet gisteren weten dat hij niet van plan is Lamptey te kopen. De miljoenen van Romario kunnen in zijn optiek beter worden besteed aan een schaduwspits.

Wat onzeker gaat PSV dus het nieuwe seizoen tegemoet. Een nieuwe voorzitter zal zich moeten inwerken. Het ligt voor de hand dat de opvolger van Ruts weer een Philips-identiteit heeft. De ambitieuze vice-voorzitter Frits Schuitema lijkt een belangrijke kandidaat.

Tijdens de ambtsperiode van Ruts versleet PSV in een decennium vijf hoofdtrainers: Reker, Kraay, Hiddink, Robson en Westerhof. Hoewel de scheidende voorzitter gisteren omzichtig probeerde uit te leggen dat niet een oefenmeester uit dit rijtje met een vieze smaak in de mond Eindhoven de rug toekeerde, blijft de conclusie gerechtvaardigd dat PSV de afgelopen tien jaar niet erg gelukkig is geweest met zijn technische leiders. Op dit terrein ligt een uitdaging voor de nieuwe verantwoordelijke man, die vooral ook aan het imago van PSV zal moeten werken.