GG en GD Amsterdam gaat experimenteren met aids-vaccin

AMSTERDAM, 27 JULI. De GG en GD in Amsterdam begint met experimenten met twee vaccins tegen aids. Voor het onderzoek hebben zich tot nog toe 28 vrijwilligers gemeld. De GG en GD heeft in totaal 48 mensen nodig die met het aidsvirus (HIV) zijn genfecteerd.

De GG en GD werkt bij de experimenten samen met de afdeling virologie van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, de afdeling klinische viro-immunologie van het Centraal Laboratorium voor de Bloedtransfusiediensten (CLB) en het NATEC, dat onderzoek doet naar nieuwe middelen tegen aids.

Het gaat bij de twee onderzoeken nog niet om de vraag of de vaccins voldoende uitrichten tegen het ontstaan van aids. “We willen vooral zien hoe het mechanisme werkt, dus hoe het immuunapparaat reageert”, zegt prof.dr. R.A. Coutinho, hoofd van de sector volksgezondheid en milieu van de GG en GD. “In het laboratorium willen we vaststellen hoe de afweer reageert op verschillende doseringen van de vaccins om duidelijkheid te krijgen over het werkingsmechanisme.”

De vaccins worden toegediend bij mensen die al besmet zijn met HIV en nog een goede afweer hebben. Het gaat dus niet om vaccinaties in de klassieke zin, waarbij entstoffen worden gegeven om infecties te voorkomen. De idee achter de nu gebruikte vaccins is dat de afweer tegen HIV zodanig wordt opgepept dat de symptomen van aids langere tijd uitblijven.

Tussen het moment waarop iemand met HIV wordt besmet en het ogenblik waarop ziekteverschijnselen optreden zit een lange periode. Dat kan er op wijzen dat het afweerapparaat het virus in eerste instantie tamelijk adequaat aanpakt, maar daar op den duur niet langer toe in staat is.

Bij het maken van een vaccin wordt gebruikt gemaakt van de hele indringer (bijvoorbeeld een bacterie of virus) of een deel daarvan, levend, genactiveerd of dood. Het gaat er om dat het immuunapparaat de indringer "leert kennen' en zodoende nadien blijvend maatregelen kan nemen bij nieuwe confrontaties.

Bij de GG en GD-studies wordt één vaccin gebruikt dat is gebaseerd op een eiwit op de schil van het virus (gp 120) en één waarbij een antigeen dat binnenin het virus zit (P 24) als basis dient. Het eerste vaccin, gp 120, van het Amerikaanse bedrijf Genentech, blijkt chimpansees te beschermen tegen infectie wanneer HIV in de bloedbaan wordt gespoten. Bij dit vaccin is gebruikgemaakt van het gp 120-eiwit zoals dat voorkomt in de meest in de Westerse wereld voorkomende virusstammen.

Beide vaccins worden gemaakt via een recombinant DNA-techniek. Aan beide procédé's komt geen virus te pas. Deelnemers hoeven dus niet te vrezen nog meer HIV binnen te krijgen.

Bij proefpersonen die niet met HIV waren genfecteerd is gebleken dat er geen ernstige bijwerkingen waren, op een kleine irritatie na op de plek waar de persoon was genjecteerd. Uit beperkt onderzoek bij seropositieven is gebleken dat er een sterke toename was van het aantal afweercellen, hetgeen er op wijst dat inderdaad een stimulering van de afweer tegen HIV optreedt.

Het onderzoek gaat volgens prof. Coutinho ongeveer een jaar duren. De P 24-studie wordt samen gedaan met nog twee centra in Londen en één in Antwerpen. Het gp 120-experiment wordt in Europa alleen gedaan door de GG en GD.