Christen-democraten Italië: vernieuwen, niet verloochenen

Partijleider Mino Martinazzoli heeft gisteren van de partij-assemblée een vrijbrief gekregen om interne hervormingen door te voeren. Maar hij heeft duidelijk gemaakt dat hij daarbij geen radicale breuk met het verleden wil. Zijn slogan is “vernieuwen zonder verloochenen”.

In een vertoon van eensgezind dat de partij vaak heeft gekenmerkt op moeilijke momenten, kreeg Martinazzoli vrijwel unanieme steun. De voorstanders van vernieuwing waren blij met de aangekondigde naamsverandering en de belofte van interne hervormingen. De oude garde was tevreden dat een voorstel om alle partijleden te schorsen tegen wie een onderzoek loopt, is verworpen.

De omvorming van de partij moet binnen een paar maanden haar beslag vinden op een buitengewoon partijcongres. Martinazzoli wil daarmee niet te lang wachten. In november worden er tussentijdse lokale verkiezingen gehouden, onder andere in belangrijke steden als Rome, Napels, Palermo en Genua. Daarbij willen de christen-democraten zich al met hun nieuwe gezicht presenteren.

Na vier lange dagen van debatten in een vaak snikhete zaal kondigde partijvoorzitter Rosa Russo Jervolino met overslaande stem het einde van de christen-democratische partij aan. “Vrienden, vrienden, dit is een historisch moment. De nieuwe politieke groepering van de Italiaanse katholieken is geboren.”

Martinazzoli zei dat nu een derde fase begint van de rol van katholieken in de politiek. De Democrazia cristiana (DC) is na de Tweede wereldoorlog opgericht als een erfgenaam van de Partito Popolare, in 1919 opgericht door de Siciliaanse priester Don Sturzo maar verboden door het fascistische regime. De voorgestelde nieuwe partijnaam, Partito Popolare Italiano, zal worden voorgelegd aan de partij-afdelingen.

Martinazzoli wil het partijsymbool, een rood kruis op een wit schild met het woord libertas (vrijheid) handhaven. “Het is een duidelijke boodschap van bescherming, solidariteit en gemeenschapszin,” zei hij.

In zijn slotrede liet Martinazzoli zich in algemene termen uit over de vernieuwingen die hij wil doorvoeren. Zijn prioriteiten zijn een nieuw partijprogramma voor de post-communistische wereld, een nieuw imago, en het zoeken van nieuwe politieke bondgenoten. Verwacht wordt dat hij op korte termijn een aantal regionale commissarissen zal benoemen die de partij-afdelingen moeten doorlichten.

In de vijftigjarige geschiedenis van de DC heeft geen andere partijleider zulke vergaande bevoegdheden gehad. Het tekent de moeilijke situatie waarin de partij verkeert. Van de 150 parlementsleden die worden verdacht in corruptie- en mafia-onderzoeken zijn er 74 lid van de DC. Volgens opiniepeilingen zou de partij bij verkiezingen nu niet verder komen dan twintig procent, terwijl zij tien jaar geleden nog ongeveer een derde van de stemmen kreeg. Vooral in het noorden staat de DC zwaar onder druk. Bij recente lokale verkiezingen is gebleken dat de protestpartij Lega Nord daar de grootste partij is geworden.

Martinazzoli zei dat de nieuwe partij zal proberen het politieke centrum te bezetten, maar hij sloot iedere vorm van samenwerking met de Lega uit. Hij hield de deur naar de ex-communistische Democratische Partij van Links op een kiertje, maar ging niet in op voorstellen van Rosi Bindi en andere hervormers om de nieuwe partij duidelijk links van het midden te situeren. .

Duidelijk is dat de partij in zeker twee opzichten zal afwijken van de bestaande DC. Martinazzoli wil een einde maken aan het gebruik om het politieke gewicht van een partijleider vast te stellen aan de hand van het aantal partijlidmaatschappen dat hij meebrengt uit zijn kiesdistrict. Vooral in het zuiden zijn mensen vaak lid geworden van de partij omdat dat de enige mogelijkheid was om iets gedaan te krijgen, en soms zijn de lidmaatschappen direct gekocht.

Bovendien zal het bestaande systeem van de correnti, de interne stromingen, moeten verdwijnen. Een deel van de snelle groei van het partij-apparaat, vaak betaald met smeergeld, is te verklaren uit de noodzaak alle verschillende stromingen tevreden te stellen met een functie.