BANENVERSCHUIVING

Graag hierbij een reactie op een stuk, "Rijke wereld vreest voor vertrek van banen', dat redacteur Ferry Versteeg onlangs in NRC Handelsblad publiceerde.

De verschuiving van banen gebeurt al eeuwenlang en heeft geleid tot verbetering van de levensstandaard voor iedereen. De naoorlogse ontwikkeling in Nederland heeft door industrialisatie geleid tot een sterke banenverschuiving. Bij recente bezoeken aan Warschau en Kaliningrad viel mij op, dat op de "markt' Nederlandse bloemen en fruit te koop zijn, tegen Westerse prijzen. Hier zou banenverschuiving moeten plaatsvinden; in plaats van al of niet illegaal Polen naar het Westland te halen, moeten Westlandse ondernemers in Polen aan de slag.

De globale markt van de toekomst zal er een zijn van meer welvaart voor de wereldbevolking. Daarvoor moeten nu reeds de lijnen worden uitgezet door export; niet van eindprodukten met een hoge arbeidsquote in de kostprijs, maar van kapitaal, kennis en technologie. De produktie moet zoveel mogelijk daar geschieden waar de markten van consumenten en arbeid te vinden zijn. Evenwicht tussen deze beide markten is van essentieel economisch en sociaal belang.

Grote verschillen in de loonniveaus over de wereld zijn een belangrijke oorzaak van banenverschuiving. Bij het vaststellen van loonniveaus en werktijden zal de rijke wereld rekening met deze verschillen moeten houden. Produktiviteit heeft niet alleen met kapitaalinzet en organisatie te maken, maar ook veel met beschikbare arbeidstijd. Permanente arbeidstijdsverkorting in de rijke wereld leidt niet tot meer, maar tot minder arbeidsplaatsen.

Door Amerika is, vooral na de Tweede Wereldoorlog, veel kapitaal, kennis en technologie naar Europa geëxporteerd. Enkele voorbeelden van bedrijven zijn General Motors, Ford, IBM en Du Pont. Is de werkloosheid in de VS nu hoger dan in Europa? Zouden de VS beter af zijn geweest als deze bedrijven thuis waren gebleven?

De rijke wereld zal de problematiek van banenverschuiving actief tegemoet moeten treden door kapitaal, kennis en technologie te exporteren en door onze rigide arbeids- en sociale structuren aan te passen. Als dat niet gebeurt, gaat die verschuiving toch door, zij het wat langzamer. Uiteindelijk leidt een hoger welvaartsniveau elders tot een hoger mondiaal welvaartsniveau.