Rabin versterkt zijn positie door confrontatie met Hezbollah

TEL AVIV, 26 JULI. Het is in de ogen van veel Israeliërs een staaltje van moed en trots om nauwelijks een week voordat de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Warren Christopher het doffe vredesproces in het Midden-Oosten komt oppoetsen het leger en de luchtmacht op zo'n grote schaal in Zuid-Libanon in te zetten als het afgelopen weekeinde gebeurde. Premier Yitzhak Rabin levert daarmee voor eigen publiek het bewijs van zijn onafhankelijkheid, hoewel het best mogelijk is dat Washington precies van de Israelische plannen op de hoogte was.

Hezbollah wordt ook in Washington als de militaire speerpunt van het door Iran gesteunde islamitisch-fundamentalisme gezien, als de grote vijand van het vredesproces. Het kortwieken van deze fanatieke organisatie, die de vernietiging van de staat Israel in haar vaandel draagt, kan dus wel even pijn doen maar uiteindelijk toch de zaak van de vrede dienen. Zo stellen Israels leiders het in ieder geval graag voor.

De opkomst van Hezbollah als de dominerende anti-Israelische organisatie in Zuid-Libanon is één van de paradoxen van de van 1982 tot 1985 durende Libanese oorlog. De shi'itische bevolking van Zuid-Libanon was opgetogen toen de Israelische tanks in 1982 hun dorpen binnenrolden, waardoor met grote moeite de Palestijnse mini-staat in Zuid-Libanon kon worden opgerold. Enthousiaste Libanese vrouwen strooiden van vreugde de traditionele rijstkorrels uit over de lachende Israelische soldaten.

De duur van de oorlog zelf en de bezetting van een deel van Zuid-Libanon in de vorm van de veiligheidszone hebben langzaam maar zeker de shi'ieten tot Israels gezworen vijanden gemaakt. Zij zagen in korte tijd hun bevrijders bezetters worden die in de strijd om het behoud van de veiligheidszone ook hun dorpen en velden niet ontzagen. Op deze anti-Israelische sentimenten is Hezbollah tot bloei gekomen. Gematigder shi'itische organisaties als AMAL verloren in Zuid-Libanon zienderogen terrein aan Hezbollah.

Na het verdwijnen van de Palestijnse-mini-staat legde Hezbollah de fundamenten voor een islamitisch-fundamentalistische staat in dit deel van Libanon. Zuid-Libanon is voor Hezbollah niet alleen een springplank naar Israel maar juist daardoor ook naar Beiroet. Het grote en technologisch hoogwaardige Israelische machtsvertoon tegen Hezbollah verhoogt ongetwijfeld het prestige van deze organisatie onder de Libanese shi'ieten. Temeer daar Israels leiders, inclusief Rabin, van oordeel zijn dat Israel Hezbollah wel een kopje kleiner kan maken maar niet kan vernietigen.

Terwijl de reactie van Israel in Zuid-Libanon vooralsnog goed is voor Rabins binnenlandse prestige, brengt de nieuwe confrontatie met Hezbollah vooral Rabins coalitiepartner Merets in grote verlegenheid. Jossi Sarid, de minister van milieuzaken van de Merets-partij, maakt sedert het zondagochtend begonnen offensief tegen Hezbollah één van de moeilijkste periodes in zijn politieke carrière door. Als super-criticus van de in 1982 door de Likud-regering van Menahem Begin begonnen en hopeloos mislukte Libanese oorlog, maakt hij nu deel uit van een socialistische vredesregering die eveneens op grote schaal in Libanon intervenieert. “Ik hoop en bid dat de beoordelingen van de situatie die ik vanmorgen in de regering hoorde zullen worden bewaarheid”, zei hij gistermiddag na de lange regeringszitting op zijn bekende cynische toontje.

Duidelijker had hij onder deze omstandigheden als lid van een regering die ook de 400 Hamas-leden naar Libanon deporteerde zijn twijfels niet over de juistheid van Rabins besluit om Hezbollah de oorlog te verklaren kunnen uitdrukken. De Merets-top zal zich vandaag beraden over de onder de naam din wechesbon (afrekening) gelanceerde wraakactie tegen Hezbollah. De Merets-leiders vrezen dat de activistische politiek van Rabin hun partij van hun nogal duifachtig gestemd kiezerskorps zal vervreemden. Zij zijn ervan overtuigd dat het Hezbollah-gevaar door Syrië zal worden bezworen zodra Israel bereidheid toont in ruil voor vrede de hele hoogvlakte van Golan op te geven. Syrië laat - volgens deze ook in bepaalde militaire kringen gangbare denkwijze - oogluikend de activiteiten van Hezbollah tegen Israel en de "veiligheidszone' in Zuid-Libanon toe om Jeruzalem in het vredesproces onder druk te houden en zo de door Damascus gewenste concessies (op de Golan) ingewilligd te krijgen.

De beoordelingen in Israel, op het hoogste niveau, in hoeverre Damascus Hezbollah in het door Syrië gecontroleerde oostelijke deel van Libanon kan en wil controleren lopen echter nogal uiteen. Dat de Syrische president Hafez al-Assad het vuurtje wel wil opstoken maar er zijn vingers niet aan wenst te branden wordt in Jeruzalem voor zeker aangenomen. Ook Merets-kringen geloven niet dat Syrië zich door Hezbollah in een oorlog tegen Israel zal laten meeslepen. Zij zijn echter bang dat Israel zoals in 1982 gebeurde in het "Libanese moeras' wordt vastgezogen.

Voorlopig hoeft Rabin zich over het gegrom van deze coalitiepartner geen zorgen te maken. De nationalistische oppositie is opgetogen over zijn krachtige uithaal naar Libanon en moedigde hem gisteren de hele dag aan om zo door te gaan en zich van de wereld niets aan te trekken. De leider van de Tsomet-partij, Raful Eitan (opperbevelhebber tijdens de Libanese oorlog) raadde Rabin aan om de "veiligheidszone' in Zuid-Libanon zover naar het noorden uit te breiden dat er geen katjoesja-raketten meer naar Israel kunnen worden geschoten.

Met televisie-beelden van dode en bloedende inwoners van het door raketten getroffen Kyryat Shmona in het journaal van gisteravond kan Rabin absoluut op de steun van het volk rekenen voor zijn besluit om in Libanon in te grijpen. Eindelijk bewijst de opperbevelhebber van het zegevierende leger in 1967 dat hij 26 jaar later als naar vrede zoekende premier zijn scherpe tanden nog kan laten zien. Als het goed afloopt met dit nieuwe Libanese avontuur en Rabin erin slaagt de militaire gebeurtenissen in de hand te houden, dan zal zijn inspanning om Noord-Israel te beveiligen hem ook het politieke krediet geven vredesconcessies te doen. In Libanon bewijst Rabin sedert gisteren zijn geloofwaardigheid. Met zijn "rechtse' aanpak neemt hij de nationalistische oppositie de wind uit de zeilen.