De Veiten

Reliable Worldwide is het nieuwe motto van de gefuseerde KLM en Northwest Airlines.

Op de Engelstalige markt brengen ze nu ook samen een inflight magazine uit. De laatste aflevering van dit blad is gewijd aan Amsterdam. In deze stad verplaatst een uitzonderlijk groot deel van de bevolking zich per bicycle. Of, zoals de Nederlanders met zo'n typisch Nederlands woord zeggen: fiets. Sommigen schatten dat er in Amsterdam wel een miljoen bicycles zijn, of, zoals de Nederlanders zeggen: fietser. In de kop, in de lead, in de tekst en in de fotobijschriften, overal dat foute meervoud. Een van de foto's toont een rode damesfiets, voorzien van gehaakte jasbeschermers waarvan het dessin genspireerd lijkt op een pauwestaart. “Het is een oude traditie dat Nederlandse vrouwen zelf hun jasbeschermers haken”, meldt Reliable Worldwide, “en het aantal cirkels in het dessin geeft aan hoeveel kinderen zij hebben. Deze fiets behoort toe aan een moeder van vijf.”

Ik kan me er wel iets bij voorstellen. De fotograaf van Reliable Worldwide, op reportage in Amsterdam, ziet de fiets en vraagt de berijdster of hij hem even mag kieken. “Those jasbeschermers, wonderful!” vleit hij.

“Oh yes, I make myself!”

“Lovely!”

“And you see, five holes, because I have five children.”

“Ah yes, interesting. Other Dutch women do too?”

Ja natuurlijk, denkt die vrouw, wie maakt er nou één jasbeschermer?

“Yes two. Of course!”

Een uniek stukje Nederlandse folklore is geboren.

Ik sprak eens een verkeersvlieger, die zei: “NRC? Voortrèffelijke krant. Alleen de burgerluchtvaart, daar hebben jullie geen bal van begrepen.”

“Oh, die stukken vind ik altijd wel goed”, zei de systeem-analist die naast hem stond, “maar wat ze over automatisering schrijven, dát is pas onzin!”

Ik heb het altijd een geheimzinnig idee gevonden: van de voorpagina tot de beursberichten - voor elk feit dat een krant bevat, is één lezer die weet dat het niet waar is.

Een Engelstalige krant in New Delhi besloot een jaar of tien geleden een verslaggever naar dat wonderlijke Westeuropese landje Nederland te sturen. Net toen ik in New Delhi was bracht hij verslag uit. Nederland, schreef hij, lag zó hoog dat we dijken nodig hadden om te voorkomen dat we in zee spoelden, het red light district was het enige stukje van Amsterdam waar prostitutie niet mocht, en Lubbers was met Beatrix getrouwd.

Zelfs de BBC Worldservice, dat toonbeeld van journalistieke degelijkheid, doet soms maar wat. Vorig jaar zonden ze een reportage uit over Amsterdam die er eerst redelijk geloofwaardig uitzag, tot men voor een toelichting op het hoofdstedelijke drugsbeleid aankwam bij Jan van Vlijmen, intendant van de opera.

Grote Gebeurtenissen worden meestal door zoveel verschillende media gevolgd dat ze moeilijk bij te kleuren zijn, maar wat zich in een gehucht achter de bergen van Tibet afspeelt weet niemand, behalve de “reis-schrijver” die ons er mee naar toe neemt. Maar stel nu dat het daar onnoemelijk saai is? Terwijl de uitgeverij al een spannend boek heeft aangekondigd?

Hoe de vertekening in zijn werk kan gaan was vorige week zondag even te zien bij VPRO's zomergasten. Lieve Joris had een fragment gevraagd van de film gebaseerd op het boek De Keizer, van Richard Kapuzinski, over Haile Selassie. Kapuzinski voert een paleisbediende ten tonele die voor één van de hondjes van de Keizer moest zorgen. Tijdens kabinetsvergaderingen plaste dit hondje soms op de schoenen van bewindslieden, die dan net deden of er niets gebeurde, terwijl deze bediende snel met een satijnen doek de pies wegveegde. “That was my job, for eleven years”, zegt hij.

“Dat was mijn baan, elf jaar lang”, zegt de vertaling. In het Engels kan Kapuzinski nog suggereren dat deze bediende full time belast was met piespoetsen - job betekent niet alleen "taak' maar ook "baan' - maar de Nederlandse vertaling schiet definitief door naar "baan'. En wie zal het weerspreken?

Waarheid en verdichting in de buitenlandjournalistiek, het is maar een van de talloze onderwerpen die zomergastheer Van Ingen dit jaar liet liggen. De formule van Zomergasten gaat nog wel een paar seizoenen mee, maar kan het ook met een presentator van éts meer niveau?