Specialisten in Suriname willen niet naar Nickerie

De Surinaamse gezondheidszorg krabbelt na jaren van verwaarlozing moeizaam overeind. Het Academisch Ziekenhuis in Paramaribo verkeert in een “deplorabele” toestand. In Nickerie is net het eerste deel van de renovatie van het streekziekenhuis voltooid. Dat dreigt voor niets te zijn, want tot dusver weigeren medisch specialisten te komen werken in het enige bouwkundig goede ziekenhuis van Suriname.

ROTTERDAM, 24 JULI. Het modernste en eigenlijk ook het enige redelijk goede ziekenhuis in Suriname is zo'n 250 kilometer ten westen van Paramaribo te vinden. Daar, in Nickerie, lekt het dak niet, is de fundering in orde zodat de leidingen en ruiten niet door verzakkingen springen, werken de liften redelijk, is de riolering goed, kan de keuken gewoon worden gebruikt en is er nauwelijks sprake van achterstallig onderhoud. Het in 1959 geopende ziekenhuis ligt er goed bij, zeker als volgend jaar ook nog eens de tweede fase van de renovatie is afgerond.

Leden van een commissie die voor de Interamerican Development Bank (IDB) de stand van zaken in de gezondheidszorg opnamen, keerden onlangs terug uit Suriname. De IDB treedt op als financier van de renovatie. Namens de IDB regelde de commissie ook de overdracht van de eerste fase van de verbouwing van het ziekenhuis in Nickerie.

Maar of het ooit van een tweede fase komt is zeer de vraag. De kans is groot dat de financier van de renovatie en uitbreiding, deze maand besluit om niet langer in dit ziekenhuis te investeren. Want waarom nog geld steken in een ziekenhuis waar de juist geleverde, uiterst geavanceerde apparatuur in operatie- en röntenkamers ongebruikt blijft? De IDB had voor verdere financiering van het project als voorwaarde gesteld dat op 1 juli vier specialisten vast in het ziekenhuis werkzaam zouden zijn, één uit elk van de vier basisdisciplines kindergeneeskunde, interne geneeskunde, heelkunde en gynaecologie.

Die vier specialisten zijn er niet, althans niet in Nickerie. In feite ontbeert het ziekenhuis al enkele jaren de aanwezigheid van medische specialisten. De bereidheid om "buiten', in het district Nickerie, te komen werken is uiterst gering. Terwijl er toch voldoende medische specialisten van Surinaamse afkomst zijn: Paramaribo kent met bijna negentig medisch specialisten, op een bevolking van ongeveer 300.000, een hoge "specialistendichtheid'. Zoals de hoofdstad met ongeveer 1.500 bedden, verdeeld over vijf ziekenhuizen, volgens Nederlandse maatstaven ook te veel ziekenhuisbedden telt, waardoor de bezettingsgraad in de ziekenhuizen niet boven de 70 tot 75 procent uitkomt. Alleen al in Nederland werken nog eens ruim 460 medisch specialisten van Surinaamse afkomst. Cijfers over in de Verenigde Staten werkzame Surinaamse specialisten zijn niet te achterhalen.

“Het is vrijwel zeker de tradionele Hindoestaanse cultuur die specialisten ervan weerhoudt zich in Nickerie te vestigen. Deze cultuur bepaalt in feite het dagelijks leven in het 40.000 zielen tellende district. Met name de vrouwen van de specialisten, die in Paramaribo of elders gewend zijn zich buitenshuis te manifesteren, vinden het moeilijk de overstap naar Nickerie te maken. Daar wordt immers van je verwacht dat je je als vrouw juist niet manifesteert, dat je thuis blijft. En ik kan mij voorstellen dat vrouwen daar niet voor voelen”, zeggen de leden van de inmiddels in Nederland terug gekeerde commissie.

Voorlopig voert de Chinese huisarts Lie Fo Sjoe - zoals al zolang - het bewind over het ziekenhuis. Behalve medisch directeur is hij ook de behandelend arts - al staan de huisartsen in het district hem soms terzijde. Tot voor kort was er ook nog een kinderarts aan het ziekenhuis verbonden, maar die is weer vertrokken. Verder kan hij rekenen op de hulp van enkele arts-assistenten en natuurlijk van de ruim 110 koppen tellende verpleegkundige en huishoudelijke staf.

Van specialistische hulp is in het ziekenhuis geen sprake. In feite fungeert het met zijn ruim zeventig bedden voor een deel als verpleeghuis. Maar daarnaast worden er ook patiënten opgenomen voor wie het hooguit gemakkelijk is om enkele dagen in het ziekenhuis te worden verzorgd, maar die daarvoor verder nauwelijks een medische indicatie hebben, een beetje een hotel dus.

Patiënten die op specialistische hulp zijn aangewezen moeten naar Paramaribo, over 250 kilometer slechte weg en een 1.800 meter brede rivier. Er gaat ook twee maal daags een vliegtuig, maar de vlucht is “voor de minvermogende ziekenfondspatiënt” vrijwel niet te betalen: een retourtje kost zo'n duizend Surinaamse guldens ofwel zes weken loon.

Volgens de commissie is er sprake van kapitaalvernietiging. Het ziekenhuis, dat voor de financiering van de dagelijkse gang van zaken grotendeels van het Staatsziekenfonds afhankelijke is, maakt de uitgaven voor de gezondheidszorg onnodig duur. Niet alleen worden er patiënten verpleegd die er eigenlijk niet thuishoren, er worden ook patiënten naar het Academisch Ziekenhuis in Paramaribo gestuurd terwijl die wel in Nickerie zouden moeten worden behandeld. Een deel van dat geld zou volgens de commissie beter kunnen worden gebruikt om specialisten naar Nickerie te lokken. Met een beperkte toeslag op het honorarium zouden ze wel bereid zijn om naar Nickerie te verkassen. Voor wat extra geld - en het gaat dan niet om erg hoge bedragen - zijn ook de vrouwen bereid over hun bezwaren heen te stappen, zo is uit wat informele gesprekken wel gebleken. Voor Suriname zou dat een verstandige investering zijn en voor het ziekenhuis in Nickerie de redding. Want het "verpleegdeel' moet echt worden gerenoveerd en als het IDB het niet financiert, komt het er waarschijnlijk niet van. Om de steun van de bank te continueren worden ter plaatse zelfs particuliere acties overwogen om fondsen te vormen voor de financieren van de suppletie waarmee de specialisten naar Nickerie kunnen worden gelokt.