Navo klaar voor acties in Bosnië, VN bezorgd

SARAJEVO/SPLIT, 24 JULI. De eerste aircontrollers van de NAVO, die zouden kunnen worden ingezet voor het leiden van een luchtaanval, zijn in Sarajevo aangekomen, aldus UNPROFOR-woordvoerder Barry Frewer in Sarajevo.

Inmiddels hebben de VN, die zich kennelijk grote zorgen maken over het met veel publiciteit omgeven voornemen van de NAVO vanuit de lucht in Bosnië VN-troepen en safe havens te gaan beschermen, gevraagd deze actie op te schorten.

Volgens diplomatieke bronnen in Brussel hebben de Verenigde Naties de NAVO verzocht, ten minste een eind te maken aan de publiciteit rond de acties en aan de thans kennelijk al in gang gezette oefenvluchten. Volgens Frewer is het middel van de luchtsteun “een uiterste stap, die met veel omzichtigheid moet worden toegepast”.

De Bosnisch-Servische legeraanvoerder Ratko Mladic heeft zich, in een verklaring, bereid verklaard rond Sarajevo een staakt-het-vuren in acht te nemen. De verklaring komt na twee dagen van intense militaire activiteit bij Sarajevo, waarbij - volgens de artilleriewaarnemers van de Verenigde Naties ter plaatse - donderdag 3.777 Servische projectielen op Sarajevo landden.

Volgens Frewer ging het om een van oorsprong Servische aanval op de stad, die door de moslim-verdedigers van Sarajevo werd beantwoord en tot staan gebracht. Een dergelijke patstelling lijkt te bestaan rond de berg Igman nabij Sarajevo, waar Servische eenheden de afgelopen week - kennelijk vergeefs - hebben geprobeerd de moslim-troepen te verdrijven. In een boodschap aan de Franse generaal Francis Briquemont, de nieuwe commandant van de vredesmacht UNPROFOR in Bosnië-Herzegovina, verklaarde Mladic dat het Servische bestand zondag om tien uur kan ingaan.

Vanuit Sarajevo komen nog steeds onduidelijke berichten over de eventuele bereidheid van de Bosnische president Alija Izetbegovic, zondag een nieuwe ronde in de Geneefse vredesonderhandelingen bij te wonen. De internationale bemiddelaars David Owen en Thorvald Stoltenberg willen de leiders van de drie nationale gemeenschappen in Bosnië-Herzegovina net zo lang om de tafel houden, totdat afspraken over een toekomstige staatkundige inrichting van de door burgeroorlog verscheurde republiek zijn gemaakt. Izetbegovc, die eerder in de week liet weten niet in Genève te zullen verschijnen, deelde gisteren mee alsnog te zullen komen, maar niet voor dinsdag.

De Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic heeft inmiddels in een brief aan de internationale bemiddelaars laten weten, een bijeenkomst in Genève thans “prematuur en niet nuttig” te achten. Karadzic wil een topconferentie over Bosnië-Herzegovina deze herfst.

De afgezant van de Europese Gemeenschap Willy Claes heeft gisteren de Servische hoofdstad Belgrado verlaten zonder, zoals hij had gewild, de Servische president Slobodan Milosevic te hebben ontmoet. Van de zijde van de president werd voor het niet doorgaan van de ontmoeting geen reden gegeven, wel dat Milosevic bereid is Claes, die eerder Zagreb en Sarajevo had bezocht, op 2 augustus te ontmoeten. Claes verklaarde na afloop de indruk te hebben dat “de zogenaamde leiders de situatie in Bosnië niet meer meester zijn”.

Inmiddels dreigt nog steeds een hervatting van de oorlog in Kroatië, nu Servisch-Kroatische onderhandelingen in Wenen over de situatie rond de stad Zadar zonder succes zijn afgebroken. Deze mislukking stelt een eerder tussen Kroaten en Serviërs bereikt akkoord op losse schroeven over de opening van een ponton-brug en een vliegveld op eerder dit jaar door de Kroaten op Serviërs veroverd gebied. Daarbij zouden deze objecten door de Kroaten vóór 31 juli aan eenheden van UNPROFOR moeten worden overgedragen, in ruil waarvoor de Serviërs verder zullen afzien van artilleriebeschietingen. De Servische delegatie wenst echter dat de Kroaten zich terugtrekken voordat de overeenkomst wordt ondertekend. Volgens de Kroatische televisie is het gisteren in de buurt van Zadar en Sibenik tot uitgebreide Servische beschietingen gekomen.

De Kroatische media hebben gisteren mobilisatieoproepen verspreid voor mannelijke vluchtelingen uit Noord-Bosnië en Bugojno, die zich aanstonds voor de militaire dienst in hun plaatsen van herkomst moeten melden. Aangenomen wordt dat in beide gebieden Kroatische eenheden dreigen te verliezen van respectievelijk Serviërs en moslims. De algemene indruk bij waarnemers is, dat het Bosnisch-Kroatische leger, de HVO, zich met name in de strijd met moslims in Centraal-Bosnië in grote moeilijkheden bevindt. Ten aanzien van de moslim-Kroatische strijd in de stad Mostar, geldt een bijna volstrekte informatieblokkade. De Kroaten die de omgeving van de stad controleren weigeren alle internationale organisaties de toegang, waaronder UNPROFOR en het Internationale Rode Kruis, dat een door de Kroaten ingesteld interneringskamp voor duizenden moslims ten zuiden van Mostar wil inspecteren.