Vertrouwenskwestie gesteld; Britse premier Major in het nauw gedreven

PAG.4 REACTIE BRUSSEL

LONDEN, 23 JULI. Groot Brittannië gaat op 2 september naar de stembus voor algemene verkiezingen, tenzij het Lagerhuis de regering vanmiddag alsnog zijn zegen geeft over ratificatie van het Verdrag van Maastricht.

De voorspelling was vanochtend dat de regering niet zou vallen, omdat rebellerende Tories geen verkiezingen durven riskeren.

John Major verloor gisteren de confrontatie met het parlement over de positie van Groot Brittannië in Europa, omdat 23 van zijn eigen partijleden op dit punt overliepen naar de oppositie. In een laatste zet in het schaakspel tussen voor- en tegenstanders stelde de premier onmiddellijk de vertrouwenskwestie. Een debat hierover in het Lagerhuis is vanmorgen begonnen en moest vanmiddag om vijf uur in een stemming eindigen.

John Major werd gedwongen alles-of-niets te spelen, na spectaculaire taferelen in een volgepakt Lagerhuis en fysieke schermutselingen tussen voor- en tegenstanders achter de schermen. Een verandering in positie van de Ulster Unionists (9 zetels) ten gunste van de regering kon niet voorkomen dat de de stemming over een Labouramendement over toevoeging van de sociale paragraaf aan het Verdrag van Maastricht onbeslist eindigde: 317 tegen 317 stemmen. De stem van de Speaker, de (Labour-)voorzitter van het Lagerhuis, ging toen traditiegetrouw naar het regeringskamp. Maar een eigen motie van de regering, waarin het Lagerhuis slechts gevraagd werd nota te nemen van de houding van de regering ten aanzien van de sociale paragraaf, werd afgestemd met 324 stemmen tegen 316. Ratificatie was daarmee onmogelijk geworden.

Een aangeslagen John Major ontvouwde meteen na de stemming het scenario dat het gezamenlijke kabinet eerder op de dag voor deze noodsituatie overeengekomen was. Hij kondigde aan dat de regering vandaag een nieuwe motie zou indienen, waarin ze het parlement vraagt het Verdrag van Maastricht, exclusief de sociale paragraaf, te mogen ratificeren. Indien het Lagerhuis die motie afstemt, zal de regering verkiezingen uitschrijven. De strategie had zijn onmiddellijke uitwerking op ten minste twee van de Conservatieve rebellen, die aankondigden dat het nu tijd was geworden voor “het uitbreken van gezond verstand”.

Maar Bill Cash, Lagerhuislid voor Staffordshire en prominent aanvoerder van de opstandige factie in de Conservatieve Partij, zei dat de premier onverstandig hoog heeft ingezet door de begrippen “sociale paragraaf” en “vertrouwen in de regering” aan elkaar te verbinden.“Als het niet meer dan een motie van vertrouwen in de regering was, zou ik meteen vóór stemmen. Maar de formulering nu roept zéér, zéér ingewikkelde problemen op.”