Achterblijvers piekeren: was de premier boos of toch moe?

DEN HAAG, 23 JULI. Was Lubbers vorige week zaterdag moe of boos na de laatste ministerraad voor de vakantie? Die vraag houdt de gemoederen van de achterblijvers in Den Haag sinds gisteren bezig. Verder is er weinig opwindends.

De Rijksvoorlichtingsdienst lanceerde zaterdagavond de "vermoeidheidstheorie' als verklaring voor Lubbers' beslissing om de gebruikelijke persconferentie aan vice-premier Kok over te laten. Daar staat nu de "boosheidsvariant' tegenover, ondersteund door zogeheten "welingelichte bronnen'. Lubbers is immers nooit te moe. Vakantie betekent stress voor hem, weten zijn naaste medewerkers altijd te vertellen. Het zou de kwaadheid van de premier over het verloop van het kabinetsberaad zijn geweest, die hem zijn privilege van de persconferentie dit keer aan Kok deed schenken.

Feit is dat de laatste ministerraad in minder serene rust verliep dan het leek. Die middag was er volgens een ambtenaar van Financiën "een fors meningsverschil' tussen CDA- en PvdA-ministers ontstaan over bezuinigingen op de WW. Minister de Vries (sociale zaken) had wegens de snel oplopende werkloosheid en het daardoor groeiend tekort bij de sociale fondsen een voorstel uit zijn tas getrokken dat het krijgen van een uitkering moeilijker zou moeten maken. De kandidaat zou voortaan geen 26 weken maar 36 weken aaneengesloten moeten hebben gewerkt (de zogeheten referte-eis).

Vice-premier Kok en zijn sociaal-democratische collega's weigerden in te stemmen met de wens van De Vries en Lubbers om daarover nog voor de vakantie te beslissen. Na de beruchte "WAO-zomer' van twee jaar geleden, toen de PvdA bijna bezweek onder de kritiek op de WAO-bezuinigingen zat niemand in die partij te wachten op een "WW-zomer'. Ook een gezamenlijk etentje van Lubbers, De Vries, Kok en Wallage bij Lubbers' favoriete "Griek' in de buurt van het Binnenhof doorbrak de impasse niet.

Afgesproken werd dat De Vries en Wallage op nieuwe plannen gaan studeren om de werkloosheid en de daaruit voortkomende financiële problemen aan te pakken. Die worden dan tijdens de eerstvolgende ministerraad behandeld. Kok maakte er op de persconferentie weinig woorden aan vuil. Hij zei alleen dat het niet aangaat bij stijgende werkloosheid “reparaties te zoeken door de uitkering te verminderen. Het gaat om de kwaliteit van de maatregelen”. Op 16 augustus, bij de eerste ministerraad, moet blijken of CDA- en PvdA-ministers hetzelfde over die kwaliteit denken.