Uitkomst debat "Maastricht' onvoorspelbaar

LONDEN,22 JULI. Het - voorlopig - laatste hoofdstuk in het Maastrichtfeuilleton, Britse versie, bereikt vanavond zijn ontknoping.

John Major en zijn ministers willen niets liever dan de alles-verlammende discussies over ratificatie van het verdrag van Maastricht in hun voordeel beslissen. Zij houden vol dat ze de stemming vanavond, over de sociale paragraaf bij de Britse versie van "Maastricht', zullen overleven. Maar rebellen uit Conservatieve gelederen bluften vandaag nog even hard terug: hun aantal houdt gestand en zij zullen, door met de oppositie mee te stemmen voor aanvaarding van de sociale paragraaf, de premier dwingen van ratificatie af te zien.

Het Britse kabinet kwam vanmorgen bijeen om tactieken te bespreken in het geval van een nederlaag. John Major oefende gisteren pressie uit op rebellerende Conservatieven, door ze stuk voor stuk bij zich te roepen. Vanavond, voorafgaand aan het debat, zal hij in beslotenheid zijn fractie toespreken en een beroep doen op loyaliteit. Bij een meerderheid van achttien stemmen in het Lagerhuis zijn tien afvallige Tories voldoende om de regering - en haar leider - vergaand gezichtsverlies te bezorgen. Formeel houdt Major vol dat hij gewettigd is ratificatie in dat geval toch door te zetten. Maar negeren van de wil van een meerderheid in het parlement zou zijn partij ernstig gezichtsverlies bezorgen. Als hij dat standpunt na eventueel verlies niet wijzigt, zal Labour een motie van afkeuring indienen.

Verlies of winst inzake "Maastricht' hangt, in een volksvertegenwoordiging van 651, nu dus af van enkele stemmen. Aller ogen zijn gericht op negen "Ulster Unionists', die hun anti-Maastricht opstelling mogelijk op het laatste moment zullen wijzigen in ruil voor beloften van de regering. De prijs waarop zij azen is een herziening van het "Anglo-Irish Agreement', dat de regering van de Republiek Ierland inspraak geeft in zekere beslissingen die de katholieke minderheid in Noord-Ierland raken. De Ierse regering heeft al waarschuwend laten horen dat zo'n manoeuvre andere deelnemers in de vredesbesprekingen over Noord-Ierland ernstig voor het hoofd zou stoten. Een tweede, mindere concessie die de regering de "Ulster Unionists' mogelijk gaat voorhouden, is de installatie van een speciale Lagerhuis-commissie voor Noord-Ierland.

Zieken, zwakken en anderszins gehandicapten worden vanavond zonder aanzien des persoons in het Lagerhuis verwacht: minister Patten (Onderwijs), very poorly door gastro-enteritis, wordt aangevoerd per ambulance. Michael Heseltine (Handel en Industrie), herstellend van een hartaanval, kan misschien net lopen. Aan Labours kant vertonen zich Bob Parry, net uit het ziekenhuis na een vierdubbele bypass-operatie en de woordvoerder voor defensie, George Foulkes, die liever tot na het zomerreces uit het zicht was gebleven na een beschamend vertoon van openbare dronkenschap eergisteren.

De voorzitter van het Lagerhuis, Betty Boothroyd, gaf de regering gisteren indirect een opsteker, door de rechterlijke macht rechtstreeks te waarschuwen dat zij zich niet heeft te bemoeien met het doen en laten van het parlement. Haar waarschuwing was gericht tegen het "High Court', dat zich gaat buigen over een procedure, aangespannen door de anti-Maastricht-actievoerder Lord Rees-Mogg. Deze ex-hoofdredacteur van The Times voert aan dat de regering haar bevoegdheid te buiten gaat als zij ratificeert, omdat zij zonder toestemming van het parlement bevoegdheden aan datzelfde parlement ontneemt. Miss Boothroyd haalde de 17e eeuwse Bill of Rights aan om de rechters te waarschuwen dat King William het parlement toen onschendbaarheid heeft beloofd. “Ik beschouw het als een hoogst ernstige zaak indien datgene, wat zich hier (in het parlement) voltrekt, op enigerlei wijze zou leiden tot vraagtekens van de kant van de rechterlijke macht.” Constitutionele experts zijn verdeeld over de vraag of de rechters zich volgende week nu wel of niet beperkt moeten achten in de reikwijdte van hun oordeel.