Thor Heyerdahl als pseudo-archeoloog in Noord-Peru

De piramiden van Peru, Ned. 2, 21.45-22.33u.

De Sican-mythe wil dat Naymlap op een vlot de kust van Peru bereikte. Hij vestigde zich te Chot, stichtte het Sican Rijk en was de eerste van een dynastie van twaalf heersers. Fempellec, de laatste, liet zich door een vrouw verleiden om de schrijn van Naymlap te ontheiligen. De rampen die hem daarna troffen betekenden het einde van de dynastie.

Historici weten dat de Sican-cultuur van Noord-Peru na 700 tot ontwikkeling kwam en tussen 850 en 1050 haar bloeiperiode beleefde. In die tijd werden te Tucume, het religieuze centrum van Sican, monumentale bouwwerken opgericht. De documentaire De piramiden van Peru, vanavond bij de EO, moet deze architectuur tot onderwerp hebben. Maar dat is niet zo. Het gaat vooral over Thor Heyerdahl, de man van de avonturen op het vlot Kon-tiki en de papyrusboten Ra I en II. De man ook wiens ideeën over contacten tussen culturen in de Oudheid, serieuze wetenschappers lachstuipen of huilbuien hebben bezorgd.

Na de inleidende minuten is duidelijk dat Heyerdahl zijn oude boodschap weer eens opnieuw heeft laten verpakken: zeevarende Egyptenaren stonden aan de wieg van de Zuidamerikaanse beschavingen. (Wat hij door zijn oversteek met de Ra II bewezen achtte.) De mudbrick bouwwerken van Tucume vormen ditmaal het vehikel voor Heyerdahls "gelijk'. Daarvoor vond hij het nodig Egyptische aanwezigheid op de Pacifistische kust van Ecuador te suggereren, om ze vervolgens over zee naar het zuiden, naar Sican te laten afzakken. Op welk moment het vlot van Naymlap dan natuurlijk uitstekend van pas komt.

Met wetenschapsbeoefening heeft het allemaal weinig te maken.

Wat er te zien is van de opgravingen zelf doet het ergste vrezen. Nergens bijvoorbeeld valt ook maar een meetlint te bekennen, laat staan een theodoliet (een soort kijker). Ook is geen sprake van enige vondstadministratie en foto's worden gemaakt zonder noordpijl.

Heyerdahls archeologisch vernuft stopt kennelijk bij het wapperen met een kwastje, want dat is nogal eens in beeld. Het gedoe heeft nog het meeste weg van legale schatgraverij.

Dr. Philos Johanssen van het Kon-tiki Museum te Oslo stelt desgevraagd dat ter plaatse archeologie van hoog niveau wordt bedreven, naar zijn smaak van hoger niveau dan in Noorwegen gebruikelijk is. Arme Noren.

En dan zwijg ik verder maar over de kiekjes van krasse Thor te paard. Thor dansjes makend met plaatselijke schonen, Thor op een balkon wuivend naar een leeg plein, Thor in de ondergaande zon, Thor die de dorpelingen voordoet hoe ze een irrigatiekanaal moeten graven, Thor kortom als verlate versie van zijn eigen bedenksel.