Scenarist Elmar Klos overleden

AMSTERDAM, 22 JULI. De Tsjechische filmregisseur Elmar Klos is maandag op 83-jarige leeftijd in Praag overleden. Klos werd vooral bekend door zijn samenwerking met collega Ján Kadár (1918-1979). Tussen 1952 en 1969 regisseerde het duo een groot aantal speelfilms en documentaires en Klos was van beiden het meest verantwoordelijk voor de scenario's. Hun in een Slowaaks stadje tijdens de Duitse bezetting gesitueerde speelfilm Het winkeltje aan het corso (Obchod na korze) won in 1965 de Oscar voor de beste niet-Engelstalige produktie.

De in Moravië geboren Klos behoorde, na een rechtenstudie en een loopbaan als acteur, scenarist en documentarist, in 1935 tot de oprichters van een door de Bata-fabrieken gefinancierde filmstudio te Zlin. In de jaren vijftig kwamen Klos en Kadár voor het eerst in aanvaring met het communistische régime, dat hun film Drie wensen (1958) in de ban deed wegens "ideologische verwarring, invloed van het naturalisme, het zwart maken van de werkelijkheid en gevaarlijk revisionisme'. In de jaren zestig vond het duo net geen aansluiting bij de nieuwe golf filmers van de "Praagse lente', maar hun films droegen wel bij aan een liberaler filmklimaat, zoals De dood heet Engelchen (1963, een demystificatie van heldendom tijdens de Tweede Wereldoorlog) en De aangeklaagde (1964, over een stalinistisch proces tegen een fabriekseigenaar, die als zondebok moet dienen voor de economische chaos).

In 1969, tijdens de voorbereidingen van een gemeenschappelijke Tsjechoslowaaks-Amerikaanse coproduktie, vertrok Kadár naar Canada, waar hij nog enkele films regisseerde. De in Praag achtergebleven Klos maakte geen werk meer van enig belang en wijdde zich vooral aan het les geven in scenarioschrijven.