VN: multinationals beste voor groei

ROTTERDAM, 21 JULI. Buitenlandse investeringen door multinationale ondernemingen (mno's) zijn een grotere factor geworden voor de groei van de wereldeconomie dan de wereldhandel. De mno's controleren nu een derde van de activa in particuliere sector. Dit staat in een gisteren gepubliceerd rapport van de Unctad, de VN-organisatie voor handel en ontwikkeling.

Vorig jaar bedroeg de totale verkoop door mno's buiten hun land van oorsprong 5.500 miljard dollar. Het totaal aan (geaccumuleerde) buitenlandse investeringen stond in 1992 op 2.000 miljard dollar. De VS en Groot-Brittannië hebben met respectievelijk 474 miljard en 259 miljard dollar het grootste aandeel, terwijl Japan met 251 miljard dollar snel dichterbij komt. De helft van de buitenlandse activa is in bezit van 1 procent van de multinationals.

Het aantal mno's bedroeg aan het begin van de jaren negentig 37.000. Zij hadden 170.000 buitenlandse dochterbedrijven. Dit is waarschijnlijk nog een onderschatting van hun invloed, omdat alleen bedrijven zijn meegeteld die aandelen in een andere onderneming bezitten. Andersoortige betrekkingen zoals franchise-contracten zijn buiten beschouwing gebleven. Grootste multinational is het Brits-Nederlandse Koninklijke/Shell Groep. Philips bezet de negende plaats. De nummers twee en drie op de ranglijst worden bezet door autoproducenten Ford en GM.

Volgens het VN-rapport zal de groei van de directe buitenlandse investeringen weer aantrekken. De buitenlandse investeringen van mno's daalden vorig jaar voor de tweede achtereenvolgende maal van 183 tot 150 miljard dollar, tegen 234 miljard dollar in 1990. De voortdurende liberalisering inzake buitenlandse investeringen, onder andere op het terrein van telecommunicatie, transport en verzekeringen, zijn een belangrijke stimulans. In ontwikkelingslanden zou het investeringsbedrag in het jaar 2000 het dubbele kunnen belopen van de 40 miljard dollar vorig jaar. Op dit moment gaat negentig procent van de directe buitenlandse investeringen nog naar de industrielanden.

Internationale produktie is volgens het rapport een “centrale structurele karakteristiek” geworden van de wereldeconomie, deels een gevolg van de revolutie in de communicatie. Multinationals spelen een belangrijke rol bij de privatiseringsgolf in Oost-Europa en Latijns-Amerika.

In het rapport wordt vastgesteld dat de activiteiten van mno's tot economische integratie tussen landen leiden, zoals de EG en Azië, ook als tussen hen geen formele akkoorden bestaan. De complexe gentegreerde betrekkingen tussen ondernemingen vormen een groeiende uitdaging voor de regelgeving van landen. Volgens het VN-rapport zouden regeringen zich minder druk moeten maken om de buitenlandse eigendom van een mno binnen de landsgrenzen, omdat het veel belangrijker is dat de hoogwaardige technologie wordt binnengehaald. Regeringen zouden ook het eigen midden- en kleinbedrijf moeten bevorderen, omdat hierdoor kleine en middelgrote mno's worden aangetrokken.