Enige kennisgeving

Voor het eerst dus een foto in een rouwadvertentie. De anders zo dooie pagina fleurde er meteen van op.

Waarom dit "tot op heden als weinig kies werd ervaren', zoals een man van de advertentie-afdeling van de Dagbladunie zei, ik zou het waarachtig niet weten.

Het staat juist gezellig.

Het heeft ook nut.

Want het stemt filosofisch over de willekeur van de dood. Je ziet meteen al, op het eerste gezicht, dat de dood jong noch oud, mooi noch lelijk, plomp noch deftig spaart.

In het land waar ik woon zijn de pagina's met overlijdensadvertenties één portretgalerij.

Ik mag al die tronies graag bestuderen.

In de begeleidende teksten van de nabestaanden is steeds weer van dezelfde geschokte verslagenheid sprake, mitsgaders een aanbeveling bij de Heer.

Pas de portretten verlenen er nuance en achtergrond aan.

Die pompeuze matrone, wat hebben de neven en nichten lang op haar erfenis moeten wachten. Dat lieve smoeltje, het is een godgeklaagde onrechtvaardigheid. Die met dat uitgestreken, vrome gezicht, het valt te hopen dat hij niet voor niks zijn broek op de kerkbank heeft versleten. Die energieke, hoopvolle blik, en dan zo'n stompzinnig verkeersongeluk. Die rotkop, gelukkig dat hij de pijp uit is.

Ook op kerkhoven zie je vaak, achter glas, een portretje dat je aankijkt. Het heeft iets van hulpeloosheid en trouw.

Ze zijn er niet, en toch zijn ze er nog.

De man van de advertentie-afdeling had het over een "trend' bij de aanbieders van rouwadvertenties. Laten we hopen dat die zich doorzet.

De allereerste foto in een Nederlands dagblad was die van een aan aids overleden jongen.

De foto was aangeboden door iemand van de Gay Krant, dus afkomstig uit de kringen van boodschapperige, getuigende homo's die zo helemaal elk gevoel voor de civiliserende werking van houdingen als hang je privé-zaken niet aan de grote klok, oprecht verdriet heeft geen tong en doe uw goede werken in stilte verloren lijken te hebben.

Wat altijd pijnlijk uit de zelfgemaakte teksten bij hun rouwadvertenties bleek.

Valse, schrille, sentimentele, gênante teksten.

Verdriet berooft je van je verstandelijke vermogens, ik weet het. Of, broeders, zoals in Spreuken 15:13 te lezen staat: "Door de smart des harten wordt de geest verslagen.'

Alleen - de lezer van rouwadvertenties zat er mee, met die quasi-dichterlijke oprispingen, die lamme pogingen om origineel te zijn. Hij moest een wollige kreet, een vruchteloze communicatie met de dode tot zich nemen, beschaamd omdat die niet voor hem was bedoeld en zich nog dieper schamend omdat een ander er mee te koop liep.

Want maar al te vaak vertelden de teksten meer over de mooie kanten van de aanbieder dan over die van de overledene.

Deze krampachtige creativiteit hoeft gelukkig niet meer.

Met het plaatsen van foto's heeft de dode weer het laatste woord. Nog één keer mag hij voor zichzelf spreken.

Met zijn rotkop, met zijn trouw gezicht.

Een foto met een emotioneel bijschrift, het is dubbelop. Wie er toch nog iets bij verzint betreurt niet alleen een dode, hij slaat ook nog eens zijn foto dood.

“In alle landen om ons heen is het heel gewoon dat in een advertentie een foto van de overledene staat”, zei de hoofdredacteur van de Gay Krant.

Dat is waar.

Hopelijk heeft hij ook gezien dat in alle landen om ons heen de rouwadvertenties gesteld zijn in sobere, rituele teksten, zonder poespas of reclame voor de bevlogenheid van de nabestaanden. Zonder als dekmantel te dienen voor een ledenwerfactie.

Laten we foto's van onze dierbaren plaatsen. Laten we elkaar ook plechtig beloven terug te keren tot schroomvallige, statige teksten.

Met desnoods een dichtregeltje. Van een echte dichter.