Best bewaakte gedetineerde kondigde zijn vertrek aan

MAASTRICHT, 21 JULI. Eigenlijk moest ze er gisteren “ontzettend om lachen”, zegt zijn advocate mr. T. Spronken. Voor de derde keer binnen een jaar wist gisteren haar 29-jarige cliënt Mohammed M. uit een streng beveiligde gevangenis te ontsnappen. En net als bij voorgaande keren had hij zijn vertrek aangekondigd.

“Als ik niet beter word behandeld, kom ik hier hoe dan ook uit”, zei Mohammed begin deze maand nog tegen de commissie waarvoor hij zich beklaagde over zijn behandeling in Paviljoen-J van de strafinrichting Overmaze in Maastricht, waar hij een straf van 18 jaar moet uitzitten wegens doodslag en handel in drugs.

Alles had M. er voor over om toch in ieder geval zijn vrouw en driejarig dochtertje te kunnen zien. En niet achter glas, zoals hem steeds werd voorgeschreven. “Ik kan mijn dochterje toch niet uitleggen dat ik zo met haar moet praten”, vond M.

Zo klaagde hij ook over de telefoongesprekken die maar een beperkt aantal minuten mochten duren. Soms duurt het immers een paar minuten voor zijn dochtertje één woordje zegt, vertelde hij zijn advocaat.

Het gevangeniswezen en M. waren in een verschrikkelijke “prestigeslag” verwikkeld, zegt Spronken. M., die na eerdere ontsnappingen al maanden in afzondering was geplaatst, wilde meer vrijheid maar zag zijn bewegingsruimte steeds verder beperkt.

“Hij raakte steeds meer opgefokt door die beveiliging. Mijn cliënt is een hele trotse jongen. Als je hem een kans zou geven, een normale plaats waar hij contact kan hebben met gedetineerden, dan zou hij niet weglopen.”

Verbeter je leven en onderga je straf, was Mohammed door de directeur van de gevangenis Demersluis in Amsterdam begin dit jaar te verstaan gegeven, dan worden de regels wellicht versoepeld. Een paar dagen later eiste M. een onderhoud met de directeur. Dat gesprek werd hem geweigerd, waarna hij bewaarders triomfantelijk een van gordijnrail gemaakt mes overhandigde. Zie je wel, ik ben de kwaadste niet, hoopte M. zo duidelijk te maken.

Justitie legde de zaak anders uit. Er is een aanslag op de baas voorkomen, redeneerde Demersluis en M. werd nog strenger behandeld.

Mohammed M. was inmiddels waarschijnlijk de best bewaakte gevangene van Nederland. “Hij was de test-case voor de degelijkheid van het gevangeniswezen”, zegt een woordvoerder van justitie.

Pag.3: Wel tien keer op een dag gefouilleerd

M. heeft het afgelopen jaar per dag hooguit een half uurtje mogen luchten in een kooi. Als hij zijn cel uit mocht, wist hij zich permanent omringd door vier bewaarders. Er waren dagen dat hij volgens zijn advocaat wel tien keer werd gefouilleerd. Zijn cel werd iedere dag doorzocht. De deuren van de kastjes in zijn cel waren verwijderd om controles te vergemakkelijken.

Maar het ergste vond M. dat hij zijn vrouw en dochter alleen achter glas mocht ontvangen. Tegen die maatregel was Mohammed met succes in beroep gegaan. Juist vorige week bepaalde de Commissie van Toezicht dat zijn echtgenote en kind niet achter glas hoefden plaats te nemen. De directeur van Overmaze was het met het opheffen van deze veiligheidsmaatregel niet eens en had onmiddellijk beroep aangetekend.

Ook M. was niet tevreden met de regels die nu voor het bezoek van zijn vrouw waren vastgesteld. Hij mocht alleen met zijn vrouw praten onder toezicht van bewaarders. Fluisteren mocht niet, een buitenlandse taal mocht niet worden gesproken, lichamelijk contact was verboden en er mocht ook niet gecommuniceerd worden via gebarentaal of gelaatsuitdrukkingen. “Als je als twee etalagepoppen tegenover elkaar moet zitten, heeft bezoek geen zin”, had M. zijn advocate verteld.

De gedetineerde beklaagde zich erover dat de spanningen tussen hem en de bewaarders almaar opliep. “Ze keken me steeds aan alsof ik ze ieder moment kon gaan aanvallen”, vertelde hij zijn advocate. De sfeer werd er ook niet beter op omdat M. wist dat hij binnen twee weken naar de nieuwe speciale afdeling in Vught zou worden overgebracht, waar de 33 zwaarste jongens van Nederland zullen worden geplaatst.

Naar M., die gisteren na een bezoek van zijn zus met een mes uit de inrichting ontkwam en via een gereedstaande auto wegreed, is gisteren door de politie in Limburg tevergeefs gezocht met honden en een helikopter. Zijn zus is na verhoor vrijgelaten omdat een getuige heeft gemeld dat een donkere man de vluchtauto heeft klaargezet. Justitie is toch optimistisch over de kans hem weer te pakken. M. zat na de vorige ontsnappingen gewoon thuis bij zijn vrouw en dochter.