Rouwadvertenties krijgen vaker persoonlijk tintje

De advertentie-afdelingen van enige Nederlandse dagbladen werden vorige week opgeschrikt door de aanbieding van een rouwadvertentie met de foto van de overledene. Het afdrukken van zo'n foto, in sommige landen een alledaags gebruik, raakte aan een taboe.

ROTTERDAM, 20 JULI. Het plaatsen van een foto in een rouwadvertentie wordt ook in de landelijke dagbladen binnenkort gemeengoed. Dat verwacht Cees van Raat, medewerker van de stichting Terebinth, tot herstel van zorg rond dood en rustplaats. “Over het hele terrein van de zorg rond de dood is een tendens naar meer persoonlijke beleving. Je ziet de teksten op de rouwkaarten veranderen. Ze zeggen meer iets over de persoon. Het is steeds minder van dat obligate.”

Landelijke dagbladen vonden het tot nu toe weinig kies om in een rouwadvertentie een foto op te nemen. NRC Handelsblad plaatste slechts twee keer eerder een foto in een rouwadvertentie. Maar binnen Nederland bestaan aanzienlijke regionale verschillen. In Limburg zijn foto's in rouwadvertenties en op rouwkaarten niet ongewoon. Uitvaartondernemer Bovens uit Maastricht: “Bij vijftien op de honderd begrafenissen wil men een foto op de rouwkaart. Nog weinig, maar we gaan absoluut de richting van België op.” In België zijn foto's in overlijdensadvertenties en op rouwkaarten volstrekt normaal. Bovens' Limburgse collega Dickhaudt is daarvan geen voorstander: “Ik werk voor de gegoede burgerij. Ik heb weinig verzoeken voor fotootjes. Mijn klanten vinden dat smakeloos. De rouwteksten worden wel iets persoonlijker. Een op de tweehonderd keer wil men een tekeningetje erbij. Een keer was er de tekst "Opa fietste altijd' waarbij een kleinkind een prentje had gemaakt met een boom waartegen een fiets stond geparkeerd. Dat is wel lief.”

Limburg is echter een uitzondering in Nederland. W. Wijnsma van uitvaartvereniging "De laatste eer' uit Leeuwarden weet dat er een verschil is met het zuiden van het land: “Hier in het noorden plaatsen we geen foto's van overledenen in de krant.” A.M. Willigenburg van uitvaartonderneming Barbara ("Patrones van de zalige dood') in Utrecht ziet bij zijn cliënten een voorzichtige houding. “Meestal willen de mensen hetzelfde. Eén keer per jaar komt er een verzoek voor een foto op de rouwkaart en wegens de kosten gaat dat meestal niet door.”

Maar dat er veranderingen op til zijn in de vormgeving van de dood ontdekte ook Paula van der Heijdt. Zij voltooide enkele weken geleden haar opleiding aan de Gerrit Rietveldt Academie met een studie naar vormgeving van rouwadvertenties. “Het volk eist nieuwe dingen. Ik denk dat er door het wegvallen van de religie weer behoefte is aan nieuwe rituelen. Ook andere culturen in Nederland hebben hun invloed. Bij de Bijlmerramp heeft iedereen kunnen zien dat er andere uitingen van verdriet zijn. Maar we staan aan een begin. Opvallende rouwadvertenties zijn er nog nauwelijks, maar ik hoor van iedereen dat ze wel eens wat anders willen.”

Van der Heijdt maakte voor haar afstuderen een krantepagina met eigen ontwerpen van rouwadvertenties. Advertenties in ovale vorm, in ronde vorm, met een grote tekening, met grijze achtergrond, met handgeschreven tekst, zonder kader in een ander lettertype. Technisch zijn er nauwelijks beperkingen. Haar scriptie vindt gretig aftrek bij uitvaartondernemingen. Na de uitzending van een documentaire bij de IKON stroomden tientallen verzoeken uit de branche binnen, want die wil wel wat nieuws. En verzoeken om een rouwkaart in de vorm van een ovaal te drukken, weigeren ze veelal niet. Uitvaartondernemer Lemker uit Amsterdam: “Het is mogelijk om bij ons de rouwkaart in de vorm van een vierkant of een rondje te laten drukken.”

Van der Heijdt keek een jaar lang in de landelijke dagbladen naar opvallende rouwadvertenties en vond er slechts enkele. Advertenties met de helft wit, bijna elke alinea een ander lettertype, een tekeningetje van Winnie the Pooh, een lange tekst van Lou Reed, een notenbalkje, een handtekening, het komt allemaal voor. Maar het blijven afwijkingen in de marge.

In veel landen is het daarentegen gebruikelijk om foto's te plaatsen in de rouwadvertenties. Belgische dagbladen bevatten regelmatig hele fotopagina's. Ook in Joegslavië zijn portrettengalerijen aan de orde van de dag en in Spanje en Italië weet men niet beter.

In Nederland blijft de rechthoek met het zwarte randje vooralsnog dominant, maar volgens A. Verrest van de advertentie-afdeling van de Dagbladunie is het gevoel op de afdeling ontstaan dat er sprake is van een nieuwe trend. “We gooien niet gelijk alle regels overboord, we zullen het per rouwadvertentie bekijken. Een handgeschreven tekst zou wat mij persoonlijk betreft wel kunnen. Er moet wel voor worden gewaakt dat de pagina met rouwadvertenties niet te uitbundig wordt.”