Liberale hindoes gaan door met bezetting school

DEN HAAG, 20 JULI. Ze voelen zich behandeld als de leden van een voetbalclubje die zich zonodig moesten afsplitsen. Maar met de hongerstaking voor de erkenning van de liberale hindoestaanse basisschool in Den Haag willen de ouders heel ver gaan, zegt A.R. Kartaram, hun woordvoerder. “De minister van onderwijs zal de dood van een van ons op zijn geweten hebben. Neemt u dat van mij aan.”

Het schoolgebouw is groot en leeg. In de lokalen staat geen meubilair meer. Alleen wat stapels papier en speelgoed liggen verspreid op de vloer. In één van de lokalen luisteren dertig ouders naar gebed van een priester. Drie van hen liggen op een matras, terwijl hun kinderen spelen in de lange gangen en in het trappenhuis.

Eind vorige week gingen vijf ouders van leerlingen van de school aan de Hilversumsestraat in hongerstaking. Veertig anderen houden met hun kinderen de school bezet. De school is een afsplitsing van de Haagse Shri-Vishnu school, die door de Surinaamse hindoes als orthodox wordt beschouwd. De liberale school is echter nooit erkend door het ministerie van onderwijs en moet sluiten wegens het uitblijven van financiële steun. Tot 1 augustus wordt de school gedoogd in afwachting van een uitspraak van de Raad van State. Die bepaalde onlangs dat er geen grond is het besluit van het departement te herzien.

“De overheid ontkent het bestaan van iets waarmee wij ons hele leven zijn opgegroeid”, zegt de socioloog Kartaram, die namens de ouders de contacten onderhoudt met het departement. “Het oordeel van minister Ritzen is te vergelijken met het ontkennen van een onderscheid tussen katholieken en protestanten. De mensen hier zijn heel diep gekwetst en zullen echt tot het uiterste gaan om hun principes te verdedigen.”

De liberale Surinaamse hindoes haalden ruim een jaar geleden ongeveer honderd kinderen van de Shri-Vishnu school, omdat deze een orthodoxe, brahmaanse achtergrond heeft, een hindoe-stroming die onder meer uitgaat van het kastenstelsel. In de meer liberale karma-vedische levensbeschouwing, die volgens Kartaram wordt aangehangen door tachtig procent van de hindoes in Nederland, heeft elk mens, ongeacht zijn achtergrond, het recht zich in de maatschappij op te werken. “Wie als kind van een boer wordt geboren hoeft in onze maatschappij geen boer te worden. Dat verschil is bepalend voor de manier waarop onze kinderen worden opgevoed”, zegt Kartaram.

Met behulp van de gemeente Den Haag werden de kinderen geplaatst in het leegstaande gebouw aan de Hilversumsestraat. Om in aanmerking te komen voor de financiële ondersteuning van het ministerie van onderwijs, viel de school tijdelijk onder de Stichting Christelijk Onderwijs. Dat gaf vorig jaar aanleiding tot vragen in de Tweede Kamer. Minister Ritzen vond de situatie onaanvaardbaar, maar hij besloot dat de kinderen tot 1 augustus van dit jaar onderwijs mochten blijven genieten. Intussen zou het departement beslissen of in Den Haag een nieuwe hindoeschool mocht worden gesticht. De beschikking viel in april van dit jaar negatief uit, omdat het onderscheid met de oorspronkelijke school onvoldoende werd geacht. De Raad van State, die na het beroep van de hindoes versneld uitspraak deed, stelde Ritzen begin vorige week in het gelijk. Daarmee was het doek gevallen voor de school, die vorige week werd ontruimd door de gemeente Den Haag. De plek is aangewezen voor de bouw van woningen.

Toch zien de ouders in de uitspraak van de Raad van State een lichtpuntje. Als in de schoolstatuten wordt aangegeven “welke richting binnen het hindoesme” wordt vertegenwoordigd, is erkenning van de school “niet ondenkbaar”, aldus de Raad van State. In de statuten heeft Kartaram inmiddels de gevraagde onderscheiding aangebracht. Het ministerie van onderwijs vindt dat de liberale hindoeschool een nieuw verzoek moet indienen om te worden erkend. Die procedure duurt ongeveer twee jaar.

Volgens het ministerie kan de nieuwe richting waarover de Raad van State rept niet “even op een achternamiddag worden erkend”. Er zijn volgens een woordvoerder van Onderwijs “wel meer groeperingen die zich willen afsplitsen en een nieuwe school willen stichten”. Bovendien geldt in Den Haag een stichtingsnorm van 333 leerlingen. Daaraan voldoet deze school bij lange na niet, aldus het departement. De liberale hindoeschool, zo is en blijft het standpunt, wordt niet erkend.

“Zo ga je niet met elkaar om”, zegt Kartaram. “Wij hebben een jaar lang geprobeerd in een gesprek met het ministerie uit te leggen waarom wij onze eigen school willen stichten. Onze brieven zijn niet één keer beantwoord. En dat terwijl wij het recht hebben te worden gehoord. Op die procedurefout wordt heel laconiek gereageerd op Onderwijs.” Het ministerie ontkent dat het schoolbestuur had moeten worden gehoord.

Vijf ouders zijn in hongerstaking gegaan uit protest tegen de “formalistische opstelling” van de ambtenaren van het departement. Elke dag zal iemand zich bij de hongerstakers voegen. “Gisteravond is een van de ouders met een dorststaking begonnen”, zegt Kartaram. De gemeente Den Haag heeft inmiddels toegezegd dat alle leerlingen kunnen worden ondergebracht op één openbare school. Maar aan de eis van de ouders de hindoeleraren mee te nemen kan de gemeente niet voldoen. “De wachtgelders die wij hebben gaan in dit geval voor”, aldus een woordvoerder van de gemeente. “Wij kunnen niet veel meer doen gezien de uitspraak van de Raad van State.”