EG waarschuwt regering van Kroatië

BRUSSEL, 20 JULI. De Europese Gemeenschap overweegt om de importvoorrechten van Kroatië op te heffen indien Zagreb de burgeroorlog in Bosnië niet helpt beëindigen. Gewapend met deze boodschap zal de voorzitter van de Europese Raad, de Belgische minister van buitenlandse zaken Claes, deze week de Kroatische president Tudjman bezoeken.

De EG-ministers van buitenlandse zaken besloten gisteren in Brussel om het bij deze waarschuwing te laten. De ministers zijn bang dat Kroatië honderdduizenden moslim-vluchtelingen het land zal uitzetten, als het door de EG wordt gesoleerd. De Duitse minister Kinkel voorspelde een toestroom van 750.000 vluchtelingen uit Kroatië naar vooral Duitsland, indien Kroatië "te veel onder druk wordt gezet'. Een meerderheid van de EG-ministers, onder wie Nederland, meent dat Kroatië "ook slachtoffer' is van de oorlog.

Claes mag Zagreb alleen herinneren aan de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen eind juni, toen Kroatië ook maatregelen in het vooruitzicht werden gesteld. Tudjman zal worden verteld dat de EG het opheffen van de importprivileges "ernstig overweegt'. Kroatië mag industriële produkten vrij van rechten en landbouwprodukten met een verlaagd tarief naar Europa exporteren. De ministers vinden dat Tudjman te weinig doet om de leider van de Bosnische Kroaten, Mate Boban, in toom te houden. Volgens sommige ministers is het gedrag van de Kroaten in de Bosnische oorlog even verwerpelijk als dat van de Serviërs en is het "moeilijk uit te leggen' waarom tegen Belgrado sancties gelden en tegen Zagreb niet. De Raad van ministers liet het bij de constatering dat de speciale handelsbetrekkingen met Kroatië nu in gevaar zijn.

De Kroatische missie bij de EG reageerde gisteren verheugd op de beslissing. Maatregelen tegen Kroatië zouden "contraproduktief' zijn. Eenderde van het Kroatische grondgebied is bezet door Servische "opstandelingen'. Volgens de diplomaten biedt Kroatië gastvrijheid aan 270.000 vluchtelingen, “van wie de meesten moslim zijn”. Zij wijzen er ook op dat “vrijwel alle internationale steun voor Bosnië door Kroatië loopt”.

De Europese Gemeenschap slaagde er gisteren tot woede van Frankrijk en Nederland niet in om voldoende troepen te verzamelen voor de beveiliging van de zes door de VN aangewezen "veilige gebieden'. Van de benodigde 7.500 militairen heeft Nederland er 400 en Frankrijk 800 aangeboden. In Kopenhagen gaven de regeringsleiders de garantie dat de EG voor de 7.500 troepen zou zorgen. Kooijmans noemde het resultaat "beschamend'. “We maken ons niet geloofwaardig als we dit niet waar maken.” Hij meende met name dat Groot-Brittannië meer zou kunnen doen. Londen heeft immers de VN-resolutie over de veilige gebieden mee opgesteld, aldus Kooijmans. “Ik vraag me af of ze daar niet ook consequenties uit kunnen trekken.” Er zijn voor het contingent van 7.500 man al wel aanbiedingen binnen van Zweden, Denemarken en een aantal islamitische landen.

De lidstaten hebben elkaar ook aangesproken op extra geld voor de humanitaire hulp. De UNHCR en het Rode Kruis hebben eind vorige week in Genève een noodoproep gedaan - de voedselpakhuizen in Bosnië raken leeg omdat de wereld steeds minder geld ter beschikking stelt. De Europese Commissie zal nu proberen om binnen het bestaande budget posten te "herschikken' om zo geld vrij te maken. Ook is er nog een dringend beroep gedaan op die lidstaten die tot nu toe relatief weinig gaven. Nederland en Denemarken hebben erop gewezen dat zij met het Verenigd Koninkrijk en de Bondsrepubliek tot de grootste donors behoren. Grotere lidstaten als Italië, Frankrijk en Spanje geven aanmerkelijk minder. Frankrijk geeft met 17,4 miljoen dollar bijvoorbeeld nog geen derde van Denemarken dat 52 miljoen dollar aan Bosnië besteedt. Groot-Brittannië is het royaalst met 95,7 miljoen, gevolgd door Duitsland met 72,5 en Nederland met 60,6 miljoen dollar.