Britse bankier als "Big Brother'

LONDEN, 20 JULI. De directeur van het bijkantoor van de bank is in Engeland een machtig man. Hij bepaalt of hij iemand als rekeninghouder wenst te accepteren en doet daar wel drie weken over. Hij persoonlijk dient als referentie voor credit card-bedrijven, hij beslist over de omvang en aard van leningen en hij weet precies welke inkomsten een rekeninghouder heeft en waar ze vandaan komen. Wie met de directeur van het bijkantoor geen goede maatjes blijft, zal merken dat het leven in zijn directe omgeving hem behoorlijk lastig gemaakt kan worden.

Maar de mate van bemoeienis van de man-van-de-bank gaat nu zelfs de Britten te ver. Door een toeval is uitgelekt dat de filiaalhouders van de NatWest en van de Midland Bank er dossiers over hun cliënten op nahouden, waarin ze de politieke voor- en afkeuren van de rekeninghouder noteren. Die komen ze te weten door terloopse gesprekken, bedoeld om opinies terzake uit te lokken. Religieuze geaardheid vinden de bankmensen al even interessant. Het verzamelen van dit soort informatie maakt onderdeel uit van een praktijk die de Midland Bank personal profiling noemt. De banken beweren dat ze “een afgerond beeld” van hun rekeninghouders dienen te hebben. Maar alleen de NatWest, de grootste bank met 6,5 miljoen particuliere rekeninghouders, geeft toe dat ze ook nog gegevens over eetgewoonten, manier van optreden en persoonlijkheid in hun computerbestanden opslaan.

Er is in Groot Brittannië een wet op de bescherming van persoonlijke gegevens, met een door de regering benoemde toezichthouder belast met de controle over de aard van (elektronisch) opgeslagen gegevens. De toezichthouder blijkt zich niet van de praktijk van de banken bewust. Lagerhuisleden hebben er onmiddellijk op aangedrongen dat hij een diepgaand onderzoek instelt. Ze willen ook dat de banken hun cliënten vertellen of ze een dossier over hun hebben en wat er in staat. “Dit is Big Brother in levende lijve,” zegt de Conservatieve MP Emma Nicholson, een Lagerhuislid dat medeverantwoordelijk is geweest voor wetsvoorstellen tegen misbruik van computergegevens. “Ik kan alleen maar zeggen dat ik blij ben dat mensen eindelijk eens oog krijgen voor de problemen die computeropslag met zich mee kan brengen.”

De praktijken van de banken kwam aan het licht toen een krant demonstreerde hoe gemakkelijk het is om via zogeheten onderzoekbureaus aan particuliere gegevens van personen te komen. Adressen en telefoonnummers van prominente industriëlen, kredietwaardigheid en financieel verleden van politici of televisiepersoonlijkheden kunnen gekocht worden door iedereen die de rubriek “detective- en onderzoekbureau” in de Gouden Gids kan vinden. De vrije jongens die zich achter een hausse van dergelijke detectivebureaus verschuilen weten hetzij op slinkse wijze, hetzij tegen betaling ingewijden te verleiden prijs te geven welke geheime gegevens zij bewaren.

NatWest houdt vol dat er niets aan de hand is, dan alleen serviceverlening aan de cliënt. “We willen graag weten of iemand vegetariër is, zodat we hem niet per ongeluk mee uit eten nemen naar een steakhouse. En het zou al even genant zijn, wanneer je pas na afloop van een gesprek met een cliënt hoort, dat je tegen een lid van het Lagerhuis hebt gepraat.”