Voor kerkelijk nieuws is geen kerkpagina nodig

Op sommige redacties van kranten wordt er wel eens over gesproken om weer een kerkpagina in te voeren, zoals het dagblad "Trouw' zo'n rubriek altijd heeft gehandhaafd en later ook heeft aangepast voor overgelopen katholieke abonnees, die elders hun heil niet meer vonden.

Je kunt natuurlijk ook een ander model beproeven en nieuws over godsdienst, levensbeschouwing en kerken over de week heen en in bijlagen meer verspreid opdienen, met af en toe commentaar. Deze procedure is aantrekkelijk als een krant zichzelf toch als "vrijzinnig' blijft afficheren. Bovendien kan ze zich dan ook beter veroorloven om af en toe auteurs toe te laten, die radicaal anti-kerkelijk zijn en helemaal niets van die kerkelijke rimram willen weten.

Wat is eigenlijk kerkelijk nieuws? Kerken hebben net als kranten een boodschap die ze niet alleen goed nieuws, maar soms ook groot nieuws noemen. De boodschappers zijn geen journalisten, maar synode-presidenten, bisschoppen, dominees en priesters, de Dalai Lama en bovenal de paus. Het publiek zijn de gelovigen en vroeger actieve kerkleden, die als nieuwsgierige achterban fungeren. Als er in ons land uit Rome een bisschopsbenoeming komt is dat voor iedere krant nieuws, dat altijd op de voor kranten meest ongelukkige tijd, zaterdag om 12.00 uur, bekend wordt gemaakt. Tenzij buitenlandse correspondenten in Rome toegang hebben tot geheime zegslieden, die terwille van de relatie, berichten wel eens vroegtijdig laten uitlekken. De vrijdagavond tevoren, tegen middernacht kreeg ik de eerste telefoontjes: het is weer zover. Betrekkelijk onverwachts, want ruim vijf maanden na 23 januari is voor het Vaticaan kort, zodat vermoed wordt, dat het aftreden van bisschop Gijsen al veel eerder was voorzien. Ze nemen er in Rome de tijd voor en in de zomermaanden gebeurt er meestal niets. Behalve eertijds, nu vijfentwintig jaar geleden, de encycliek over huwelijk en gezin, "Humanae Vitae', op 25 juli, een "aardbeving', die het strandpubliek volkomen verraste.

De bisschopsbenoeming was inderdaad groot nieuws. Zeker in dit geval, want het was de eerste "normale' bisschop sinds 1970. Dus geen confrontatie- of polarisatie-bisschop, ook niet iemand van buiten het bisdom of zelfs uit een ver missieland, die hier orde op zaken moest komen stellen of die bij zijn installatie door de politie moest worden beschermd. Gewoon een bisschop, die zei zelf ook verrast te zijn en vond, dat bisschoppen heus niet de waarheid in pacht hebben en opereren binnen de marges van geloof en liefde.

Kardinaal Simonis begon van louter vreugde orgel te spelen en deed net alsof hij die bisschop had benoemd, terwijl hij in dezelfde televisie-uitzending liet blijken, dat hij de kandidaat pas een week tevoren had leren kennen. De nieuwe probleemloze benoeming is aan de nuntius in Den Haag te danken, monseigneur Henry Lematre, de eerste nuntius, die iets van Nederland begrijpt en al vloeiend Nederlands sprak voordat hij uit Kopenhagen de reis naar Nederland maakte voor zijn laatste diplomatieke opdracht.

Ondanks de onkerkelijkheid in ons land is zo'n bisschopsbenoeming topnieuws, dat in alle nieuwsdiensten op de televisie als eerste bericht wordt gemeld. Jan Blokker is altijd wat wantrouwig en heeft zelfs moeite met dat "normale' van deken Frans Wiertz. Het komt hem voor als een slimme strategie, een soort Don-Camillo-truc. Het blijft afwachten wat het wordt. Dat vindt de bisschopskandidaat overigens zelf ook.

Uitgerekend op de dag van de benoeming van de nieuwe bisschop komt Harry Meijer, redacteur van deze krant, in het Zaterdags Bijvoegsel, met het resultaat ("Roomse mores') van zijn maandenlange speurtocht naar de achtergronden van de affaire-Bär. Het is een knap staaltje journalistiek. De bisschoppen zouden gezegd hebben, dat zij niet over gegevens beschikken die op een complot tegen Bär zouden wijzen. Ze weten nu wel beter. Oud-vicaris en socioloog Win van den Ende, bekend om zijn haarscherpe formuleringen, sprak in een herdenkingsbijeenkomst in de Rotterdamse kathedraal de hoop uit dat "de bewerkers van dit kwaad aan de schandpaal genageld worden' en hun namen aan de "verachting worden prijsgegeven'. Monseigneur Bär, de enige die berichten kan bevestigen, zwijgt in het graf van de abdij Chevetogne, dat hij zichzelf heeft toebedeeld. Vrijwillig of niet, wie zal het zeggen? Hij heeft laten weten niets voor "actie' of "rehabilitatie' te voelen "omdat er dan nog meer mensen op de brandstapel worden gezet'. Sommige begrafenis-rituelen bestaan inderdaad uit brandstapels, maar dan hebben we het over niet-christelijke godsdiensten.

Het is nu maar wachten op 29 juli, wanneer de "aimabele' bisschop 65 jaar wordt en hij niet alleen een cadeau, maar ook een vriendenboek krijgt. In de lijst van vrienden zag ik wel de naam van H. Ernst vermeld staan, maar niet de namen van andere bisschoppen. Aanvankelijk was het plan om dit vriendenboek aan de publiciteit prijs te geven. Later heeft men daarvan afgezien. Het "waarom' is mij niet duidelijk. Misschien heeft de inhoud van sommige brieven daar aanleiding toe gegeven. Toch wel jammer, want zo'n boek is ook kerknieuws en de lezers van deze krant hadden kunnen constateren, dat er ook andere "roomse mores' bestaan.

Bijna was er nog meer kerknieuws geweest uit de mond van oud-hulpbisschop Hendriksen, waaraan aalmoezenier Herman Jansen zijn dossier over Bär in november vorig jaar toevertrouwde. In de wandelgangen van de bijeenkomst in Utrecht van het Contact Rooms-Katholieken, waar ook H. Bomers werd toegejuicht, kon hij de aandrang niet weerstaan om nog wat meer over de gedragingen van zijn oud-collega Bär te vertellen. Hij vertelde over het "mooie gesprek', dat hij op 8 februari met de Rotterdamse bisschop had gehad. En verder zei hij: “Hij is weg. Dat vind ik niet erg, want het kan niet wat hij deed.” Volgens een woordvoerder van de kerkprovincie heeft kardinaal Simonis aan Hendriksen, die hij bij een televisiegesprek "een oude wijze man' noemde, telefonisch laten weten "hoogst ongelukkig' te zijn met diens uitspraken. Op de vraag of Simonis zich van de uitlatingen van Hendriksen heeft gedistantieerd, kon de woordvoerder geen antwoord geven (ANP). De kardinaal reageerde daarmee op een protestbrief van de diocesane administrator van Rotterdam J. Zuidgeest aan de Nederlandse bisschoppenconferentie: “Gezien het feit, dat er geen bezwaren tegen deze uitspraken noch correcties zijn gepubliceerd, mag ervan worden uitgegaan, dat het een (redelijk) juiste weergave is. Mijn vraag is: wat doet u hieraan? Dat dit monseigneur Bär niet mocht worden aangedaan moge duidelijk zijn” (de Volkskrant, 8 juli). Allemaal kerknieuws zonder kerkpagina.

In "Le Monde' en in de "Neue Zürcher Zeitung' tref ik regelmatig kerknieuws aan. Godsdienst en kerken brengen voor deze internationale elite-kranten behalve hun eigen boodschap ook nieuws voor het grote publiek. Maar deze kranten hebben geen "kerkpagina'. Gelukkig maar. Volgens het evangelie moeten onkruid en de tarwe gelijk opgroeien.