RECHT DOOR ZEE IN EEN SLANGENKUIL

Vrijdagavond werd de Nederlandse honkbalploeg Europees kampioen. Coach Jan Dick Leurs kreeg als beloning de inhoud van een fles champagne over zich heen. Twee dagen na het behalen van de titel zat de bondscoach wegens werkverplichtingen al weer in Nederland. Hij miste het laatste, verplichte nummer tegen Italië. Zijn gedachten gaan al uit naar het EK in 1995, dat in Haarlem wordt gespeeld. Daar kan Nederland zich plaatsen voor de Olympische Spelen van Atlanta in 1996.

De keus om vorig jaar Jan Dick Leurs als coach aan te stellen bij de Nederlandse honkbalploeg betekende een breuk met het verleden. Jarenlang had de bond de voorkeur gegeven aan Amerikaanse coaches. Het aanstellen van een full time Nederlandse coach in de beginjaren van het internationale honkbal en een korte vrijage met Hamilton Richardson rond 1980 waren de KNBSB slecht bekomen. Maar werken met part time-Amerikanen is ook niet alles, heeft men inmiddels ervaren. Met het aanstellen van de zeer kritische flapuit Leurs riep de honkbalbond nogal wat vraagtekens op.

“Ook bij mij”, bekent Leurs nu. “In wat voor slangenkuil ben ik gestapt, vroeg ik me af. Mijn scepsis tegen sommige zaken binnen de bond was niet verdwenen toen ik aan de klus begon. Maar ik wilde het wel heel graag doen. Ik heb altijd geroepen dat een Hollander de zaak ook kon runnen. Nou Leurs, dan moet je dat maar bewijzen, hield ik mijzelf voor.”

Het pakte goed uit. Leurs boekte vorig jaar een goed resultaat bij de Haarlemse Honkbalweek. Dit jaar volgde een prima klassering op het World Port Tournament. Als kroon op het werk pakte hij nu de Europese titel.

De KNSBB kon ook nauwelijks om de geboren Amsterdammer heen. De 45-jarige produkt-manager bij een bedrijf in sportkleding is gepokt en gemazeld in de honkballerij. De jeugdvriend van Johan Cruijff begon bij Watergraafsmeer, speelde even voor WVHEDW. Toen hij zestien was ging hij naar Haarlem Nicols. Als werper.

Hij werd met deze club zesmaal landskampioen. Mede door zijn inbreng werd in 1966, 1974 en 1975 ook de Europa Cup door de Haarlemmers gewonnen. Als international timmerde Leurs eveneens aan de weg. Hij speelde in de Nederlandse jeugdselectie en kwam via de B-ploeg in de A-selectie terecht. Hij speelde op het wereldkampioenschap in Colombia in 1970.

Een jaar later pakte hij met het Nederlands team de Europese titel in Italië onder leiding van de Amerikaan Bill Arce. Arce was de eerste die in Stockholm zijn vroegere pupil kwam feliciteren. “Je hebt geweldig werk verzet. Italië werd op alle fronten overklast”, aldus de grijze eminentie van het honkbal.

De spelers hebben respect voor Leurs. Patrick Klerx, beste werper van het toernooi. “Leurs is net zo'n type als ik. Recht door zee. Geen geklets. Hij zegt waar het op staat. Wijst je op je verantwoordelijkheid. Verder bekijk je het maar. Hij verbiedt je niets. Hij is technisch niet beter dan een Amerikaan, maar hij staat wel veel dichter bij de spelers. Dat is het grote verschil.”

Marcel Joost, homerun-koning en meest waardevolle speler van het toernooi in Zweden, omschrijft de bondscoach op zijn manier. “Leurs vroeg mij dit jaar of ik weer voor Oranje wilde spelen. Graag zei ik, na vijf jaar afwezigheid. Maar Leurs vertelde me ook dat ik niet automatisch in de basis zou staan. Dat heb ik geaccepteerd met de mededeling dat ik er alles aan zou doen om me in de kijker te spelen. Ik heb me kapot gewerkt. Het resultaat is er naar.”

Na het behalen van de Europese titel vertoonde de succesformule van Leurs toch een klein scheurtje. Het kampioensfeestje liep zo uit de hand, dat het verplicht afwerken van de vierde wedstrijd zaterdag tegen Italië een drama werd. Nederland werd met 21-7 verslagen. Het grootste pak slaag tegen Italiëin de 86 officiële wedstrijden. Het uit het veld sturen van werper Paul Nanne betekende een domper. Verder werd Adonis Kemp publiekelijk gewisseld. Honkbalcoaches doen dat zelden. Kemp had echter niet eens de moeite genomen een bal achterna te gaan die over hem heen was geslagen.

Leurs windt er geen doekjes om. “Los van het feit dat ik vind dat je geen wedstrijden meer moet spelen als er niets op het spel staat, vond ik het een schandalige vertoning. Ook na het behalen van de titel heb ik weer een hoop geleerd. Sommigen hebben er een potje van gemaakt. Ik heb ze dat ook duidelijk verteld. Voor een aantal spelers zal dit gedrag consequenties hebben.”

Gisteren was de orde weer hersteld. Met Boudewijn Maat aan het roer - omdat Leurs naar huis was - werd Italië in zeven innings met 11-0 verslagen.

Het bondsbestuur wil niets liever dan de Olympische Spelen van 1996 halen. Aan Leurs de taak dit te verwerkelijken. “Ik wil dat ook wel”, aldus Leurs. “Samen met het huidige coachteam. Daar zijn al afspraken over gemaakt. Maar ik zal het wel per jaar bekijken. Ik realiseer me namelijk drommels goed dat mijn zakelijke beslommeringen best eens een sta-in-de-weg kunnen zijn. Andere bonden werken met fulltime-coaches. Ik ben dat niet. De KNBSB heeft het ooit ook eens geprobeerd. Heel lang geleden. Dat is kennelijk niet haalbaar meer. Wij zullen ons dus als echte amateurs moeten voorbereiden op Atlanta. Als je alleen al ziet hoe andere ploegen dat doen, dan steken wij daarbij toch wel heel schril af.”

“Wij hebben volgend jaar de Honkbalweek in Haarlem en het Wereldkampioenschap in Nicaragua”, vervolgt Leurs. “In 1995 hebben wij dan het World Port Tournament in Rotterdam en het EK in Haarlem. Tel daarbij op dat momenteel vijf clubs voor een Europa Cup kunnen gaan spelen. Hoe regel je dan een en ander met spelers en coaches die maar een beperkte tijdsruimte hebben? Ik wil bovendien dat onze coaches - in dit geval Steve Matthew - gaan scouten in Italië. Ook trainingskampen ter voorbereiding staan op het programma. Een absolute must, want ik merk dat sommige spelers niet eens weten wat je in bepaalde situaties moet doen. Noem het maar slechte clubbegeleiding. Wij gaan ook op korte termijn met Jong Oranje-coaches praten om een en ander op elkaar af te stemmen.”

Om zijn doel te bereiken wil Leurs dat er een goede afstemming komt met de competitieleider. Hij wil ook voorstellen om tijdens Honkbalweken alleen op door-de-weekse avonden en in het weekeinde te spelen. Dat scheelt namelijk in het opnemen van vakantiedagen. Hij denkt aan sponsors, PR-publiciteit. “Ik heb zoveel ideeën”, zegt hij. “Ik realiseer me echter ook dat er heel veel tijd in gaat zitten. Ik zal wel zien of ik die tijd kan vrijmaken. Maar ik heb in ieder geval wat plannetjes. Ik hoop dat de KNBSB er ook in gelooft. Want het is net als met spelers. Als ze geen vertrouwen hebben in de coach, spelen ze nooit optimaal.”