Met een onmogelijke zit naar een onmogelijk record

ROTTERDAM, 19 JULI. Toen Francesco Moser op 23 januari 1984 op de hooggelegen cementen baan van Mexico Stad tweemaal binnen vier dagen het onaantastbaar geachte werelduurrecord van Eddy Merckx uit 1972 verbeterde, werd hij begeleid door een team van wetenschappers. Moser leverde een indrukwekkende prestatie, niet alleen door de cijfers, maar ook door de wetenschappelijke, technische, publicitaire, commerciële en mediamieke middelen die werden ingezet. Des te opmerkelijker is dat Graeme Obree, een nog onbekende 27-jarige Schot, zonder al die middelen zaterdag in Hamar het record van Moser met 445 meter verbeterde: 51 kilometer 596 meter en 90 centimeter in één uur.

In Hamar, dat iets boven zeeniveau ligt, in een hal, relativeerde de amateurrenner Obree de benadering die Moser het record opleverde. Geen trainingsmethoden van de school Conconi, de Italiaanse inspanningsfysioloog die een revolutie in de sportwereld teweeg bracht. Inspanningstesten en voedingsmethoden, sporters en geleerden in de hele wereld zweerden plotseling bij de wijze die Moser op zijn oude dag nieuw leven had ingeblazen. Twee maanden na het werelduurrecord won Moser zelfs Milaan-Sanremo. Het wonder Moser. Geen wielrenner die zich nu niet bedient van de methode Conconi.

In navolging van Moser testte Greg LeMond zijn mogelijkheden op een recordverbetering in windtunnels en op de vreemdste fietsmodellen, getooid met de gekste helmen. De Amerikaan heeft de hoop opgegeven. Obree onderwierp zich de afgelopen maanden aan een streng dieet. Hij bereidde zich nagenoeg in zijn eentje voor. Hij had twee pogingen nodig om het record van Moser te verbeteren. Vrijdag kwam Obree op de Noorse baan, waar in augustus de strijd om de wereldtitels wordt afgewerkt, niet verder dan 50 kilometer en 689 meter.

Vrijdag bediende Obree zich ook nog van een revolutionaire fiets, een ontwerp van Mike Burrows, de man achter de Lotus-fiets van olympisch- en wereldkampioen achtervolging Boardman. Zaterdag gebruikte hij zijn trainingsfiets. Door hem zelf ontworpen. Het onderste gedeelte van deze fiets bevatte onderdelen van een wasmachine, volgens Obree omdat het materiaal “relatief licht en veerkrachtig” is. Andere stukken stelde hij samen uit schroot. Toch verloochende hij de moderne technologie niet helemaal. Hij gebruikte carbonwielen, spaken van koolstofvezel en een moderne enkelvoudige vork. Kosten pakweg 175 gulden.

“De door sponsors beschikbaar gestelde fietsen zijn niets voor mij, passen niet bij mijn stijl”, verklaarde Obree. “Met mijn eigen materiaal moest het gewoon lukken.” Vorige week reed Obree zelfs al 51.525 kilometer. Maar toen kon het record niet worden erkend omdat er geen officieel jurylid aanwezig was.

Obree bouwde zijn race sterk op. Na tien kilometer had de Schot, slechts begeleid door zijn manager Vick Haines, al een marge van acht seconden op het schema van Moser. Na veertig kilometer was het verschil opgelopen tot twintig tellen. Uiteindelijk kwam hij 445 meter verder dan de vorige recordhouder.

Graeme Obree werd in Nuneaton, nabij Birmingham, geboren. Hij verhuisde als jongen naar Ayr, ten zuidwesten van Glasgow, waar hij een armzalig bestaan als fietshandelaar had. Hij was een weinig succesvol amateurrenner. In 1985 brak bij een trainingstocht een been op meerdere plaatsen. Maar hij liet zich niet ontmoedigen en vier maanden later won hij zijn eerste wielerkoers. Sinds een jaar heeft hij geen werk meer. Hij wilde ook stoppen met fietsen. Door de geboorte van zijn zoon Euan kreeg hij weer inspiratie. Hij sloot zich twee jaar geleden aan bij de Leo Road Club, een wielerclub in Essex, nabij Londen. Zijn grote doel was het werelduurrecord van Moser verbeteren.

Francesco Moser had er rekening meegehouden dat zijn prestatie van 1984 niet lang meer stand zou houden. Dat echter Obree zijn opvolger zou worden, had hem verbaasd. “Ik ken hem niet, maar hij moet een echte atleet zijn als hij binnen 24 uur twee pogingen onderneemt.”

Moser wil de video-opnames van de race van Obree graag zien. “Om zijn manier van pedaleren en zijn zithouding te analyseren.” Obree had voor de aanval op het uurrecord een speciale houding ontwikkeld. Hij zat als een skiër op de fiets, met zijn knieën bijna in zijn maag. Met ademhalen had hij weinig problemen als gevolg van yoga-oefeningen. Met het verzet 52x12 trapte de Schot per pedaalomwenteling 9,25 meter weg. Bij zijn mislukte poging trapte hij 54x12. Te zwaar, meende Obree.

Moser, inmiddels 42 jaar, kondigde aan zelf ook weer op de fiets te stappen. De Italiaan heeft zich voorgenomen op 24 januari 1994, precies tien jaar na zijn record, opnieuw een uur tegen de klok te rijden. Volgens Conconi, zegt Moser, is de leeftijd geen probleem. “Hij is ervan overtuigd dat ik door mijn 42 jaar een groter verzet kan trappen. In Mexico reed ik 54x15. Conconi verwacht dat ik 56x15 trap.”

Professor Dal Monte, directeur van het nationaal Italiaans instituut voor sportwetenschappen, schrijft het record van Obree toe aan de ei-houding, zoals skiërs. “Iedereen is er altijd van uit gegaan dat je die houding niet lang kan volhouden, je borst op het stuur houden zonder ademhalingsproblemen. Obree laat zien dat het mogelijk is.”

Eddy Merckx, die in oktober 1972 49.431 bereikte, gelooft dat Obree in het hooggelegen Mexico Stad (2000 meter) een zwaarder verzet zou kunnen trappen en op zijn speciale manier nog meer meters kan afleggen. “Als Indurain een poging zou doen zou hij 54 kilometer halen.”

De grens van 52 kilometer ligt dicht bij. Chris Boardman, in Barcelona olympisch kampioen achtervolging, gaat vrijdag in Bordeaux proberen die barrière te slechten.

35.325 km Desgrange (Fra), 1893, Parijs

38.220 km Dubois (Fra), 1894, Parijs

39.240 km Van den Eynde (Bel), 1897, Parijs

40.781 km Hamilton (VS), 1898, Denver

41.110 km Petit-Breton (Fra), 1905, Parijs

41.520 km Berthet (Fra), 1907, Parijs

42.360 km Egg (Zwi), 1912, Parijs

42.741 km Berthet (Fra), 1913, Parijs

43.525 km Egg (Zwi), 1913, Parijs

43.775 km Berthet (Fra), 1913, Parijs

44.247 km Egg (Zwi), 1914, Parijs

44.558 km Van Hout (Ned), 1933, Roermond

44.777 km Richard (Fra), 1933, St.Truiden

45.067 km Olmo (Ita), 1935, Milaan

45.375 km Richard (Fra), 1936, Milaan

45.535 km Slaats (Ned), 1937, Milaan

45.817 km Archambaud (Fra), 1937, Milaan

45.848 km Coppi (Ita), 1942, Milaan

46.159 km Anquetil (Fra), 1956, Milaan

46.393 km Baldini (Ita), 1956, Milaan

46.923 km Rivière (Fra), 1957, Milaan

47.346 km Rivière (Fra), 1958, Milaan

48.093 km Bracke (Bel), 1967, Rome

48.653 km Ritter (Den), 1968, Mexico

49.431 km Merckx (Bel), 1972, Mexico

50.808 km Moser (Ita), 1984, Mexico

51.151 km Moser (Ita), 1984, Mexico

51,596 km Obree (GB), 1993, Hamar