Davis-Cupteam wijt nederlaag aan zelfoverschatting; Krajicek als rem op de teamgeest

DEN HAAG, 19 JULI. Als de vedette wegvalt kan de teamgeest pas echt tot ontwikkeling komen. Het Nederlandse Davis-Cupteam won zonder Richard Krajicek in Barcelona van Spanje. Het Zweedse team versloeg dit weekeinde Nederland zonder Stefan Edberg. Van de vedette, van de favoriet is ieder punt vanzelfsprekend, is een overwinning al ingecalculeerd. Bij de underdog groeit met iedere succesje het geloof in eigen kunnen.

Nadat Krajicek ziek uit Florida in Barcelona was gearriveerd en niet bleek te kunnen spelen, wisten Paul Haarhuis, Mark Koevermans en Jacco Eltingh dat ze elkaar nodig hadden. Ze zochten elkaars ogen tijdens de wedstrijden. Ze spraken elkaar moed in. Ze juichten gezamenlijk voor ieder belangrijk punt. In Den Haag zou Krajicek met twee overwinningen de basis leggen voor de eindzege en zouden Haarhuis en het dubbelspel slechts één punt hoeven bij te dragen.

Toen faalde Krajicek. De individualist, de toptennisser, was op het Malieveld onderdeel van iets dat groter is dan zijn persoonlijke carrière. Hij speelde voor zijn ploeggenoten, voor het vaderland en voor twaalfduizend Nederlanders die van hem een heldenrol verwachten.

“Ik weet dat het kan gebeuren, zo'n dag heeft iedereen wel eens”, zei Jonte Sjögren, de 55-jarige coach van de Zweden, die jarenlang Mats Wilander onder zijn hoede had. “De Davis Cup is niet te vergelijken met gewone toernooien. Je speelt week in week uit voor jezelf. En dan speel je voor een team, voor de jongens. Soms hoef je niet goed te spelen, als je maar wint. Het hele team, van masseur tot coach, moet die spanning proberen te temperen. Dat is moeilijk. Zeker als je favoriet bent. Ik had bijna medelijden met Richard, maar hij heeft hier van geleerd. Dit overkomt hem niet nog een keer.”

De 21-jarige Krajicek heeft al zijn energie nodig om de wereldtop te bereiken. Hij leeft voor de grand-slamtoernooien. Daarop heeft hij zijn programma en zijn begeleidingsteam afgestemd. Het leiderschap van een Davis-Cupteam stelt verplichtingen, die hij nog niet kan vervullen. Hij heeft in Den Haag, de stad waar hij opgroeide en waar hij dikwijls bij zijn moeder logeert, geprobeerd de steun van het publiek in zijn voordeel te gebruiken. Hij wilde genieten van dezelfde mensen die hem in februari in Rotterdam nog voor een zakkenvuller hadden uitgemaakt. Hij had zich voorgenomen om de mensen bespelen, zoals Jimmy Connors dat deed. En hij juichte na zijn allereerste ace. En hij kreeg applaus. “Een tien voor het publiek”, bedankte hij na afloop.

Toch kon hij die steun nog niet vertalen in een overwinning. De tennistechische vragen bleven onbeantwoord. Zelfs toen hij de zoveelste dubbele fout sloeg, wisten noch zijn ploeggenoten noch bondscoach Stanley Franker hem uit zijn cocon te bevrijden en in hun midden op te nemen. Krajicek hoopt het antwoord vandaag of morgen te vinden. In de voorbereiding op het toernooi in Los Angeles zal Rohan Goetzke, zijn Australische coach die de afgelopen week vakantie had gekregen, de oplossing moeten aandragen. “Misschien was de voorbereiding niet goed”, vroeg Krajicek zich gisteren af. “Ik dacht dat ik genoeg getraind had. Maar ik moet er echt met Rohan over praten. Hij moet het zien.”

In Barcelona gebeurde een wonder. Dat niet te herhalen bleek. Jacco Eltingh vertelde zaterdagmiddag tijdens een van de pauzes van het dubbelspel voor de televisiecamera's dat hij zo graag had willen spelen. Hij was door bondscoach Franker gepasseerd. En hij kon geen begrip opbrengen voor de keuze. “Ik begrijp het niet. Ik ben het er niet mee eens. Ik zal me er ook niet bij neerleggen en wil het uitpraten”, mopperde Eltingh.

Het ontbrak Nederland aan ervaring. “We dachten dat op een overwinning automatisch weer een overwinning zou volgen”, erkende de Nederlandse coach Stanley Franker. “We hebben, onbewust, onszelf overschat”, zei Koevermans.

Waarom hanteerde (het verliezende) Nederland niet het model van (het winnende) Zweden, werd Krajicek, Haarhuis en Franker voor de voeten geworpen. Waarom is Franker geen Sjögren? In iedere pauze tijdens de wedstrijd zeeg de Zweedse coach op zijn knieën in het gravel om zijn spelers op hun gemak te stellen. Bij ieder belangrijk punt rezen de Zweden als een hecht blok uit hun stoelen - precies zoals de Nederlanders in Barcelona.

In de voorbereiding werkte Sjögren zeer consciëntieus aan de teamgeest. Hij realiseerde zich al in de jaren zeventig dat de Zweedse tennistalenten het niet zouden redden in hun eentje en bedacht het team-concept. Samen reizen, samen trainen, elkaar aanmoedigen. Wilander, Nyström, Jarryd, Edberg en Sundström haalden de top-tien. Die spelers bereikten van 1983 tot 1989 onafgebroken de finale van het Davis-Cuptoernooi en wonnen driemaal. Het afgelopen voorjaar belegde hij in Monaco een trainingskamp van een week met maar liefst tien spelers en alle persoonlijke coaches. Het Davis-Cupteam (met Edberg in plaats van Gustafsson) speelde een landentoernooi in Düsseldorf. Twee weken geleden kropen wederom tien spelers en de meeste van hun coaches bij elkaar in het Zweedse Baastad. Daar speelden ze vorige week een toernooi.

Maar ook zijn formule is geen garantie voor succes. Sinds Sjögren in 1989 bondscoach werd, werd Zweden tweemaal in de eerste ronde uitgeschakeld. In 1990, aan de vooravond van de oorlog, in en tegen Joegoslavië en in 1991 in en tegen Italië. Vorig jaar strandden de Zweden in de halve finale op de Verenigde Staten.

Bovendien past zijn formule nog niet in Nederland. Hier lopen nog geen tien min of meer gelijkwaardige spelers rond. Hier werken de bondscoach en de privécoaches nog niet eendrachtig samen. (“Waarom moet er via een intermediair gepraat worden over hoe ze tennissen”, vroeg Franker zich gisteren af, voordat hij erkende graag Krajicek op zaterdag aan Goetzke te hebben kunnen toevertrouwen). Voor Nederland komt nog geen speler uit met de allure van Edberg of de ervaring van Jarryd. Nederland heeft alleen Michiel Schapers achter de hand. En de coach heeft Krajicek, Haarhuis, Eltingh, Koevermans en Siemerink. De meest getalenteerde lichting toptennissers die Nederland ooit heeft gehad. In Spanje waren ze voor de eerste maal een team. Volgend jaar maart krijgen ze een herkansing.