TAGUIEFF

Op 13 juli bericht uw correspondent in Paris over een manifest van een 40-tal Franse intellectuelen waarin zij oproepen tot waakzaamheid tegen de groeiende legitimiteit die extreem-rechtse stellingen in Frankrijk verwerven.

Als voorbeeld wijst uw correspondent op de publikatie van een boek, geschreven door Paul Yonnet, die “een aantal stellingen toelicht van een extreem-rechtse ideoloog Pierre André Taguieff”.

Taguieff is echter helemaal geen extreem-rechts ideoloog, maar een zeer produktieve en progressieve politicoloog, die in talloze publikaties het vertoog van het Front National ontrafelt en al in een zeer vroeg stadium (1985) gewezen heeft op het gevaar dat het Front National via het ideologisch offensief van de "Nouvelle Droit' een zekere mate van intellectuele legitimiteit zou verwerven. Taguieff heeft ook gewezen op de ideologische zwakte van de Franse anti-racisten en met name op het boemerang-effect dat het gebruik van het cultuurrelativisme in een anti-racistische strategie kan hebben. De stelling dat iemand die kritiek heeft op de anti-racistische beweging als vanzelf aanhanger wordt van een racistische beweging is tot nu toe in Nederland alleen verdedigd door de Amsterdamse tekstwetenschapper Teun van Dijk. Nu kennelijk ook door uw correspondent.

Naar aanleiding van enkele lezersreacties op mijn bericht over de oproep van Franse intellectuelen tegen het gevaar van legitimatie van extreem-rechtse opvattingen, het volgende:

Taguieff heeft een lange weg afgelegd. Hij heeft inderdaad in de jaren tachtig gewezen op het gevaar dat extreem-rechts via het ideologisch offensief van de Nouvelle Droit een zekere legitimiteit zou verwerven. In 1984 wees hij in dit verband specifiek op de activiteiten van de GRECE, een extreem-rechtse "denk-tank' geleid door Alain de Benoist, specialist in de "tactiek van ideologische storingen' (Taguieff). Dit verhinderde hem niet een jaar later te publiceren in het blad "Elements' (onder redactie van de Benoist) en in 1986 met de Benoist een bijdrage te leveren aan het boek "Racismes, antiracismes'. In een artikel in Esprit (maart-april van dit jaar) stelde Taguieff dat aan het begrip "racisme' geen enkele specifieke betekenis meer kan worden toegekend. (“Le mot "racisme' se réduit à n'être qu'un opérateur d'illégitimation applicable à toute attitude ou à tout comportement qu'un sujet se propose de dénoncer, de comdamner ou de combattre”). Wie aldus het begrip racisme - en dus ook anti-racisme - van vrijwel elke betekenis ontdoet, treedt toe tot het kamp van de ideologie.

JAN GERRITSEN, Correspondent NRC Handelsblad te Parijs.