Rusland; Met fase twee komt in Moskou de chaos

Het verkeer in Moskou verenigt het slechtste van het communisme met het slechtste van het kapitalisme. En een uit het Westen afgekeken verkeersplan, waarvan vandaag de tweede fase ingaat, maakt het nu nog erger.

De Moskouse metro behoort tot de mooiste van de wereld, maar het onderhoud van de openbare weg is geen prioriteit van de communistische leiding geweest. De brede boulevards in de hoofdstad zijn geschikter voor tanks dan voor personenauto's. De automobilist dient er te allen tijde rekening mee te houden dat hij kan verdwijnen in een kuil, kantelen in een scheur of in botsing kan komen met opkrullende tramrails.

En in deze eerste jaren van het kapitalisme is het aantal privé auto's in Moskou inmiddels verdriedubbeld tot meer dan één miljoen. Sinds de wachttijd is teruggelopen van negen jaar onder het Sovjet-regime tot hooguit negen weken nu, lijkt de nieuwe auto bovenaan ieders verlanglijstje te staan. Vooral de duurdere merken doen het goed. Mercedes Benz heeft de eerste helft van dit jaar meer exemplaren uit de 500-serie verkocht in Rusland dan in alle Westeuropese landen bij elkaar. Gisteren opende de Britse fabrikant Rolls Royce een vestiging in Moskou. Porsche en Maserati hadden al eigen dealers en er is een grote showroom van verschillende merken gebouwd in het voormalige kinderwarenhuis.

De trotse eigenaren van deze kostbare automobielen dichten zich bijzondere voorrechten op de weg toe. Maar het grootste probleem voor de gewone autobezitter is nu geworden: ruimte vinden om te rijden.

Beleid is sneller gemaakt dan straten, en het gemeentebestuur heeft daarom na een studiereis naar Wenen een drie-fasenplan bedacht om de verkeersopstoppingen in het centrum op te lossen. Alle doorgaande straten worden éénrichtingverkeer, maar dan zelden met de richting die op grond van de logica zou mogen worden verwacht. “We moeten ons historische centrum beschermen, in steden als Wenen en Florence is dat allang heel normaal”, verklaart Aleksandr Fanasov, één van de planologen.

Nadat de eerste fase vorige maand inging, werd het inderdaad iets rustiger rondom het Rode Plein. Maar de ring om het centrum raakte volledig verstopt. De stad was vol files en verontwaardiging. Volgens de meeste automobilisten was het de politie er alleen maar om te doen onduidelijke situaties te scheppen, zodat meer boetes konden worden uitgedeeld (waarbij een ontvangstbewijs zelden wordt verstrekt).

De monteurs van de openbaar-vervoermaatschappij maken nog steeds overuren om de bovenleiding voor de trolleybussen aan de nieuwe routes aan te passen. De bushokjes echter blijven voorlopig nog op hun oude plaats staan: daartoe verplicht het contract met een Duits bedrijf dat ze al voor vijftien jaar als advertentieruimte had gehuurd. Gisteren ging de tweede fase van het verkeersplan in. Het ergste wordt gevreesd.

De automobilist in Moskou heeft het ook zonder kuilen en files al niet gemakkelijk. Zo is er geen benzinestation te bekennen. Geheel naar de aard van de nieuwe tijden wordt dit gat in de markt inmiddels wel gedeeltelijk opgevuld door tankauto's van onduidelijke herkomst. De legergroene voertuigen parkeren langs de kant van de weg, rollen een slang uit, en wie wil tanken kan achter aansluiten. Maar nieuwe service vraagt helaas om nieuwe prijzen en de verkeersveiligheid is met de komst van deze rijdende tankstations ook niet toegenomen.

Niet dat die veiligheid zo groot was. Hoewel verkeersongelukken met tien doden en een dozijn zwaargewonden, zoals drie weken geleden toen een tankauto omsloeg en trolleybussen daarbij vlam vatten, uitzondering zijn, eiste het Moskouse verkeer vorig jaar al 1.360 levens en vielen meer dan achtduizend gewonden. Oorzaken kunnen worden gezocht in de gebrekkige bewegwijzering, belijning en verlichting, in het lopen op de snelweg, in het grote aantal pechgevallen en het gebruik de auto midden op de rijbaan te repareren, of in de stoplichten waar soms tegelijk met het rode ook het groene licht brandt.

Verder begint al meteen met het wegrijden ook het zoeken. Meer dan zeventig straten zijn de afgelopen twee jaar van naam veranderd op gezag van een gemeentelijke commissie die straten in het centrum hun oude, pre-revolutionaire naam teruggeeft.

Het goede verkeersnieuws van deze week: de commissie wordt waarschijnlijk van haar taak ontheven. Aanleiding was publieke verontwaardiging over het omdopen van de Poesjkinstraat. Die loopt parallel aan de Tverskajastraat (voorheen de Gorkistraat) naar het Theaterplein (voorheen het Sverdlovaplein). Poesjkin heeft weliswaar niets fout gedaan, verdedigde commissievoorzitter Vadim Dormidontov zich nog, maar de grote dichter had tijdens zijn leven helemaal niets te maken gehad met de straat, en die was dus ten onrechte naar hem genoemd.