Fidel Castro krijgt steun L-Amerika tegen Washington

Fidel Castro smaakte deze week zowaar het genoegen van een kleine overwinning. De Ibero-Amerikaanse top, waaraan de 66-jarige Cubaanse leider deelnam, sprak gisteren in zijn slotdocument uit dat het “alle landen is verboden economische en commerciële sancties te treffen uit politieke doeleinden, gericht tegen een andere staat”. Hoewel niet expliciet, was de verwijzing naar de dertig jaar oude Amerikaanse boycot van het communistische Cuba voor iedereen duidelijk.

De Ibero-Amerikaanse top is een overleg tussen Spanje en Portugal en hun vroegere koloniën in Latijns Amerika, die voor het derde achtereenvolgende jaar werd gehouden, ditmaal in de Braziliaanse miljoenenstad Salvador de Bahá. Bij de vorige afleveringen mocht Castro ook niet klagen over belangstelling, maar dan vooral in negatieve zin: de andere Latijns-Amerikaanse landen kritiseerden zijn ondemocratische bestuur.

In het slotdocument van gisteren wordt opnieuw steun aan de democratie in zijn algemeenheid en aan respect voor naleving van de rechten van de mens uitgesproken. Hoewel Castro verklaringen van deze strekking rustig ondertekent, hebben ze tot nu toe weinig uitwerking gehad op zijn beleid. Maar de ruggesteun die Castro van de top heeft gekregen in zijn vete met de Amerikanen is, hoe voorzichtig de formulering ook was, meer dan hij ooit heeft bereikt.

Voor- en tegenstanders van de dictator raakten al voor het begin van de bijeenkomst slaags in de straten van Salvador. Voor veel inwoners van deze stad, een metropool met 2,5 miljoen inwoners van wie zeventig procent zwart, is Castro een held die opkomt voor de armen. Zij gingen Cubaanse ballingen te lijf die speciaal naar de stad waren gekomen om tegen Castro te demonstreren.

Een andere omstreden aanwezige op de top was de Peruaanse president Alberto Fujimori. In april vorig jaar pleegde hij een "zelfcoup': ontbond het parlement, schortte de grondwet op en regeerde alleen verder. Dit kwam hem te staan op een internationale veroordeling. Sinds hij eerder dit jaar verkiezingen hield voor enige democratische organen is hij weer in genade aangenomen.

Zijn optreden in Salvador betekent een rentrée in de internationale politiek. Op een persconferentie verdedigde Fujimori zijn handelen, betogend dat het Peruaanse parlement een “pseudo-democratisch instituut” was, bestaande uit “vertegenwoordigers van de corruptie”. Hij wees erop dat de inflatie onder zijn bewind is teruggelopen van vijftig naar twee procent. In Peru is Fujimori zeer populair, mede dankzij de successen die hij boekte tegen de guerrillabeweging "Lichtend Pad'.

De agenda van de top week nauwelijks af van die van de voorafgaande twee jaar en bevatte weinig substantiële punten. Argentinië verwierf unanieme steun om Brazilië op te volgen in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Veel toespraken beklemtoonden het belang van een "noord-zuiddialoog'. Onder dit sleutelwoord viel alle Latijns-Amerikaanse hoop om terug te keren op de agenda van de gendustrialiseerde landen, waarvan zij verdreven zijn door de oorlog in het voormalige Joegoslavië en de problemen in Oost-Europa. Vooral van de voormalige moederlanden Spanje en Portugal wordt het een en ander verwacht. Premier González van Spanje waarschuwde echter in zijn toespraak tot de top dat de Spaanse financiële hulp onder druk staat van de economische crisis in Europa. Spanje financiert het leeuwedeel van een aantal samenwerkingsprojecten op het vlak van onderwijs, wetenschap en communicatie die op de top van vorig jaar werden afgesproken.

De zeggingskracht van de top werd overigens ondermijnd door de afwezigheid van twee staatshoofden en de aanwezigheid van enige presidenten die op het punt staan af treden. De Venezolaanse president Velásquez, die de termijn van de wegens corruptie verwijderde president Pérez uitzit, durft zijn land niet uit omdat overmatige reislust nou net een van de voornaamste kritiekpunten op Pérez was. De afwezigheid van de 88-jarige president Balaguer van de Dominicaanse Republiek (om gezondheidsredenen) werd niet betreurd. Op de top van vorig jaar in Madrid hield hij een weinig gewaardeerde lofrede op de Spaanse kolonisering van het continent.