Bouw extra cellen geeft spanningen in het kabinet

DEN HAAG, 17 JULI. De bouw van extra cellen leidt tot spanningen in het kabinet. Dat werd gisteren duidelijk bij de besprekingen over de rijksbegroting van 1994.

Minister Hirsch Ballin (justitie) wil dat tweeduizend nieuwe cellen voor 1 januari 1996 opgeleverd zijn. In de Hangpuntenbrief, op basis waarvan het kabinet vorige week met de besprekingen over de Miljoenennota 1994 is begonnen, berekent minister Kok (financiën) dat de bouw in totaal 450 miljoen gulden kost. De exploitatie leidt tot 50 miljoen gulden extra overheidsuitgaven in 1994 en ruim 190 miljoen gulden in de volgend jaren.

Kok en minister-president Lubbers willen de bouw van de nieuwe cellen meer spreiden in de tijd. Sommige bewindslieden vragen zich af of het wel nodig is dat er tweeduizend nieuwe cellen moeten komen. Minister Hirsch Ballin en staatssecretaris Kosto hebben in een spoeddebat met de Tweede Kamer over het heenzenden van gevangen toegezegd dat op korte termijn adequate maatregelen zouden worden genomen.

Om de kosten te drukken is het ook mogelijk dat cellen worden "geleased'; in dat geval hoeft de overheid niet zelf te bouwen. In 1994 zouden de extra uitgaven kunnen worden teruggebracht van 180 miljoen gulden naar ongeveer 100 miljoen gulden.

De bouw van nieuwe cellen is vooralsnog de enige claim die door Lubbers en Kok wordt gehonoreerd. De verzoeken van andere ministers voor extra geld voor nieuw beleid zijn door de premier en de vice-premier afgewezen.

Het kabinet wil vandaag spijkers met koppen slaan over de invulling van een extra bezuiniging van 1,1 miljard gulden om nieuwe financiële tegenvallers te compenseren. De kosten van de opvang van assielzoekers stijgen volgend jaar met 600 miljoen gulden. De afdrachten aan de EG vallen 300 miljoen gulden lager uit en de aardgasbaten komen volgend jaar 500 miljoen gulden lager uit. Deze tegenvaller is eenmalig en zal waarschijnlijk worden gedekt door de verkoop van staatsbezit of via verhoging van heffingen die niet vallen onder de collectieve lastendruk (som van belastingen en sociale premies).