V-raad richt dringende oproep tot Kroatië

NEW YORK/ZAGREB, 16 JULI. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft Kroatië gevraagd af te zien van het plan de Maslenica-brug te heropenen, tenzij na onderhandelingen met de Kroatische Serviërs.

De oproep is een poging, een hervatting van de oorlog tussen de Kroaten en de Kroatische Serviërs te voorkomen. De Kroaten willen het komende weekeinde de pontonbrug van Maslenica en het vliegveld van het nabijgelegen Zadar, in januari en februari tijdens een groot offensief heroverd op de Kroatische Serviërs, weer in gebruik nemen. Vooral de brug is voor de Kroaten belangrijk als schakel in de verbinding tussen het Dalmatische kustgebied en de rest van Kroatië. De Kroatische Serviërs, die bijna eenderde van het Kroatische grondgbied bezet houden, hebben laten weten de heropening van het vliegveld en de brug pas in het kader van een gebiedsruil te zullen toestaan. Ze hebben zowel de brug als het vliegveld eerder deze week al met artillerievuur bestookt.

De Veiligheidsraad aanvaardde vannacht unaniem een verklaring, waarin Kroatië dringend wordt gevraagd af te zien van de eenzijdige heropeningsplannen. De brug van Maslenica is weliswaar zeer belangrijk voor het vrije verkeer van burgers, aldus de verklaring, maar mag pas worden heropend na onderhandelingen. In de verklaring wordt herinnerd aan een eerdere resolutie waarin de Kroaten en de Kroatische Serviërs is gevraagd zich te onthouden van eenzijdige stappen.

In Zagreb is nog niet op de verklaring gereageerd. Eerdere verzoeken vanuit het buitenland om af te zien van de heropening van de brug en het vliegveld zijn door de Kroatische president Tudjman van de hand gewezen.

De kwestie heeft de spanning in Kroatië de afgelopen weken hoog opgedreven. Gisteren kwam het op zeker vier plaatsen tot beschietingen en geweld. De Kroatische garnizoensplaats Karelovac werd voor de tweede opeenvolgende dag door de Kroatisch-Servische artillerie beschoten. Ook in de buurt van Rijeka en Zadar aan de Adriatische kust en in Osijek in het noordoosten kwam het tot raketaanvallen. Het Internationale Rode Kruis heeft naar aanleiding van het geweld en de kans op verdere beschietingen zijn vertegenwoordigers uit hulpverleningscentra in Karlovac, Dubrovnik, Rijeka en Osijek teruggetrokken.

De autoriteiten van Krajina, de door de Serviërs beheerste gebieden in Kroatië, hebben gisteren met het oog op de spanning een oproep gedaan op de Serviërs in Servië en Bosnië om vrijwilligers te sturen. Na aanvallen op de dorpen Teslingrad, Benkovac en Korenica, aldus het "parlement' en de "regering' van de eenzijdig uitgeroepen republiek Krajina, heeft “het Kroatische leger besloten zijn agressie voort te zetten”. Met het oog daarop is een beroep gedaan op de “broeders en zusters” in “alle Servische landen” om “het door de fascistode soldateska van Tudjman bedreigde Krajina te komen helpen verdedigen”.

In Bosnië-Herzegovina hebben de Bosnische moslims gisteren hun offensief tegen de Bosnische Kroaten in Mostar in Bosnië-Herzegovina voortgezet. De moslims beschuldigden gisteren de Kroatische regering ervan eenheden van het reguliere Kroatische leger in Mostar te hebben ingezet - een beschuldiging die in Zagreb van de hand is gewezen. De Kroaten van hun kant beschuldigden de moslims ervan burgers als “menselijk schild” te gebruiken bij hun offensief. Volgens Veso Vegar, de woordvoerder van het leger van de Bosnische Kroaten (HVO) trachten de moslims daarmee te verhinderen dat de Kroaten hun zware artillerie inzetten. Geen van beide partijen was gisteren in staat verliescijfers te geven. “Het is hier een totale chaos. De Moslims vallen met al hun kracht aan en de Serviërs zitten in de heuvels en bekijken de zaak alsof het een voetbalwedstrijd betreft”, aldus Vegar.

Ook in andere delen van Bosnië-Herzegovina werd gisteren gevochten. In en om Brcko in het noorden, waar de Bosnische Serviërs een smalle corridor naar de door hen beheerste zones in het westen van Bosnië open houden, kwam het tot zware Servische artilleriebeschietingen. Ook Sarajevo werd weer door de Serviërs beschoten.

De Servische belegeraars van Sarajevo herstelden gisteren wel de gastoevoer naar de stad en lieten ook drie VN-tankwagens met 75 ton dieselolie door, die lang op de weg van het vliegveld naar de stad zijn tegengehouden. De Serviërs hebben een vierde vrachtwagen met brandstof gestolen. De aankomst van de olie stelt de autoriteiten in Sarajevo in staat de levering van stroom en water te hervatten en - waarschijnlijk al vandaag - de stadsbakkerij te heropenen. Stromend water is er op dit moment nog slechts in één wijk van Sarajevo, terwijl stroom al 25 dagen ontbreekt. (Reuter, AFP, AP)