Kibbuts-ideaal wijkt voor kapitalisme

HANITAH, 16 JULI. “Wij willen persoonlijke vrijheid; we willen niet langer onderworpen zijn aan de wil van de gemeenschap. We willen op onszelf staan, zelf beslissingen nemen, naar het buitenland, een auto”, ratelt de 40-jarige Tirza Ziv. In de Israelische kibbuts Hanitah (600 inwoners), gelegen op een heuveltop aan de grens met Libanon, is zij verantwoordelijk voor de verhuur van kamers. In deze functie heeft Tirza een scherp gevoel voor geld ontwikkeld. Ze wil meehelpen Hanitah uit het ideologische dwangbuis te bevrijden dat zo lang kenmerkend is geweest voor het van begin van deze eeuw daterende totale-gemeenschapsexperiment, de kibbuts, in Palestina. Ze is de vertegenwoordigster van een nieuwe generatie die door de diepgaande transformatie van de Israelische samenleving van een socialistisch naar een kapitalistisch systeem het geloof heeft verloren in de heilige gemeenschapsidealen. De wind van verandering blaast zo krachtig door de rondom de kibbutsiem opgetrokken ideologische waarden van absolute gelijkheid, dat het oorspronkelijke kibbuts-bestaan over een tiental jaren alleen nog in de boeken kan worden bestudeerd.

Voor Philips-man Van Marion is de wereldhandel nog lang niet vrij genoeg. Mocht het openen van de wereldmarkt stagneren, dan betekent dit voor concerns als Philips een rem op de expansie. Desnoods en waar mogelijk zullen zij de barrières omzeilen. Maar ook zullen zij er op aandringen dat hun politici de nu nog onbereikbare markten door middel van bilaterale akkoorden openbreken. Daarmee dreigt de wereldhandel, na het einde van de Koude Oorlog, het nieuwe internationale strijdtoneel te worden. Met als inzet niet langer het kapitalisme zelf, maar de meest succesvolle vorm daarvan.