Mitsubishi verovert Hanoi dankzij handelsembargo; Japanse "Blauwdruk' geeft Amerikaanse concurrentie het nakijken

Terwijl de Japanners, vooruitziend als altijd, al bezig zijn de inlijving van Viëtnam bij hun economische invloedssfeer te regelen, is het voor Amerikaanse bedrijven als gevolg van het door Washington ingestelde handelsembargo nog steeds praktisch onmogelijk zaken te doen op de laatste grote braakliggende consumentenmarkt in Zuidoost-Azië.

Onlangs heeft de regering Clinton na vele jaren het Amerikaanse beleid afgeschaft dat zich verzette tegen multilaterale leningen aan Viëtnam, een noodzakelijke eerste maatregel voor normalisering van de politieke en economische betrekkingen, maar de Japanners liggen mijlen voor.

Typerend voor hun strategie is een 104 pagina's lang rapport van het Mitsubishi-concern, eind 1992 uitgebracht onder de indrukwekkende titel “Blauwdruk voor de auto-industrie in de Socialistische Republiek Viëtnam”. Het rapport laat zien hoe Amerika's grootste economische rivaal voordeel trekt uit Washingtons eenzijdige economische embargo tegen Viëtnam door genoeg concurrentievoordeel op te bouwen voor de komende tientallen jaren.

Al een aantal jaren loopt investeerders bij het zien van Viëtnams economische potentieel het water in de mond. Met zijn 70 miljoen inwoners is het bijna twee keer zo groot als Zuid-Korea. En met zijn overvloedige natuurlijke hulpbronnen, hervormingsgezinde communistische machthebbers en goed geschoolde, hardwerkende of politiek monddode ('t is maar hoe u het bekijkt), en uitzonderlijk goedkope arbeidspotentieel van 33 miljoen mensen zal het zeker binnen korte tijd ook tot een belangrijke industrienatie uitgroeien.

Buitenlands kapitaal stroomt Viëtnam binnen - de nooit herstelde oorlogsschade, de primitieve, halfvergane infrastructuur en de grootschalige ambtelijke corruptie ten spijt. Het afgelopen voorjaar hadden Taiwan, Hong Kong, Frankrijk, Australië en Groot-Brittannië contracten voor een waarde van $ 4,6 miljard ondertekend. Japan, dat zich tot november vorig jaar had ingehouden uit respect voor het Amerikaanse embargo, is nog maar net begonnen.

Japanse ondernemingen hadden per ultimo 1992 een slordige half miljard dollar aan contrakten lopen. Alle negen grootste Japanse handelsondernemingen kammen Viëtnam van top tot teen uit op zoek naar commerciële mogelijkheden. Nu de V.S. hebben besloten zich niet langer te verzetten tegen multilaterale leningen aan Hanoi zal de regering daar over nog meer krediet kunnen beschikken, al vist het Amerikaanse bedrijfsleven door het embargo voorlopig nog achter het net.

Mitsubishi's "blauwdruk' is maar een indicatie van de ernst waarmee de Japanners aan het investeren zijn in Viëtnam. Drie dingen vallen op in het rapport: de gedetailleerdheid, de strategie om Viëtnam te binden aan een door Japan gedomineerde autoindustrie, en de hoeveelheid geld die de Japanners er waarschijnlijk aan gaan verdienen.

Mitsubishi maakt waar wat het zegt: het verschaft Hanoi een blauwdruk, gebaseerd op officiële Viëtnamese cijfers en de eigen, Japanse, ervaring elders in Zuidoost-Azië, voor de opbouw, van de grond af, van een nationale auto-industrie.

Het rapport begint met voorspellingen omtrent de ontwikkeling van Viëtnams industriële structuur. Het beschrijft een Viëtnamese economie die langzaam van de produktie van ruwe produkten en halffabrikaten overschakelt op de allengs belangrijker fabricage van machinerie, elektronica, petrochemische produkten en agrarische fabrieksprodukten.

Dan wordt ingegaan op de vraag waarom de Viëtnamezen meer vervoer over land moeten toepassen en minder vervoer over water. Het doet voorspellingen over absolute en relatieve aantallen passagiers en tonnen goederen die zullen worden vervoerd over de weg, per spoor, per binnenschip en over zee.

Mitsubishi raamt de groei van de behoefte aan motorvoertuigen in Viëtnam tussen nu en 2005, uitgesplitst voor de noord- en zuidhelft van het land en en naar typen voertuigen; met schattingen van de gemiddelde levensduur per voertuigtype en streefdoelen voor het aantal voertuigen dat onderhoudswerkplaatsen in Viëtnam zullen moeten kunnen afhandelen. Voorts worden optimale prijsklassen voor voertuigen aangegeven, evenals de te voorziene ontwikkeling van consumentenvoorkeuren (bij voorbeeld van een nadruk op service, onderhoud, duurzaamheid en zuinigheid naar een grotere belangstelling voor veiligheid en "functionaliteit'), en worden tendenzen wat betreft aard en locatie van toeleveranciers aangegeven.

Het belangrijkste is nog dat Mitsubishi de Viëtnamezen een gedetailleerd produktieschema aan de hand doet voor zowel voertuigen als onderdelen. De "Blauwdruk' legt uit hoe de produktie van verschillende soorten voertuigen en onderdelen gunstig kan zijn voor de economische ontwikkeling, niet alleen doordat in de vervoersbehoefte wordt voorzien maar ook doordat in het betrokken land aldus de industriële en technologische basis wordt versterkt.

Copyright Washington Post/NRC Handelsblad.