De Vries overweegt ingreep; Conflict over loonmaatregel in aantocht

DEN HAAG, 15 JULI. Het kabinet dreigt in conflict te komen met werkgevers en werknemers wanneer een loonmaatregel wordt afgekondigd.

Minister De Vries (sociale zaken en werkgelegenheid) overweegt direct in te grijpen in de loonontwikkeling, als het kabinet geen "solidariteitspact' met werkgevers en werknemers kan sluiten om te voorkomen dat de werkloosheid volgend jaar stijgt tot 720.000 mensen.

Het kabinet wil dat de lonen volgend jaar niet stijgen. Als vrije loonmatiging niet lukt, overweegt De Vries dit via een loonmaatregel op te leggen. De minister van sociale zaken en werkgelegenheid heeft gisteren zijn plannen in de ministerraad toegelicht in het kader van de besprekingen over de begroting voor volgend jaar.

“Een loonmaatregel is buiten alle proporties”, meent L. de Waal coördinator arbeidsvoorwaarden bij de vakcentrale FNV. “Zo'n maatregel kan alleen in een economische noodsituatie worden afgekondigd. Zet het kabinet deze plannen door, dan gaan we de kwestie voorleggen aan de International Labour Organisation in Genève.” Het kabinet heeft volgens de FNV in het verleden de uitspraken van deze arbitrage-commissie steeds opgevolgd.

Volgens De Waal is een loonstijging van ongeveer twee procent “verantwoord”. Het Centraal Planbureau gaat uit van een contractloonstijging volgend jaar van 2,25 procent.

De christelijke werkgeversorganisatie NCW typeert het optreden van het kabinet als “paniekvoetbal”. “Het gaat uit van de verkeerde veronderstelling dat je in Den Haag met één druk op de knop duizenden banen kunt creëren”, aldus het NCW. Het VNO verwacht geen loonmaatregel, omdat de juridische basis daarvoor - onverwachte externe schokken - ontbreekt. In 1980 is tijdens de tweede oliecrisis door het kabinet-Van Agt voor de laatste keer een loonmaatregel afgekondigd.

Als werkgevers en werknemers in een solidariteitspact bereid zijn de loonstijging tot het uiterste te beperken, heeft De Vries een reeks plannen in petto om de werkgelegenheid te stimuleren. Zo moeten de loonkosten voor jongeren die moeilijk een baan kunnen vinden via subsidies, worden verlaagd. Er moet ook meer geld worden vrijgemaakt voor scholing en opleiding. Al eerder is besloten geld vrij te maken voor extra investeringen in de infrastructuur.

Via premiemaatregelen wil het kabinet voorkomen dat sociale minima er in koopkracht volgend jaar 3,7 procent op achteruitgaan en mensen met een inkomen van twee keer modaal (80.000 gulden) 1,3 procent.

De kans bestaat dat de inflatiecorrectie in de loon- en inkomstenbelasting wordt beperkt. Met name de CDA-fractie heeft veel bezwaar tegen een dergelijke maatregel. De opbrengst van ongeveer één miljard gulden wil het kabinet gebruiken om de kinderbijslag te verhogen of om het laagste belastingtarief van 38,55 procent te verlagen.

Pag 3: Toename werkloosheid kost één mld

Het kabinet overweegt het zogeheten reiskostenforfait, de fiscale aftrek voor het woon-werkverkeer, geheel of gedeeltelijk af te schaffen. Met de opbrengst zou het arbeidskostenforfait, het bedrag van 1.500 gulden dat iedereen die werkt, voor de belasting mag aftrekken, kunnen worden verhoogd. Minister De Vries is een groot pleitbezorger van deze maatregel, waarbij het inkomensverschil tussen werkenden en niet-werkenden worden vergroot.

Afschaffing van het reiskostenforfait levert ongeveer vierhonderd miljoen op. Het forfait is de afgelopen jaren al fors verlaagd en leidde tot de val van het CDA-VVD-kabinet Lubbers II. Het schrappen van het reiskostenforfait kan een gunstig effect hebben op het leefmilieu omdat forensen erdoor gestimuleerd worden dichter bij hun werk te wonen.

De dreigende verslechtering van de werkgelegenheid domineert de kabinetsbesprekingen over de Miljoenennota 1994. Het aantal mensen met een werkloosheidsuitkering stijgt volgend jaar met 70.000 personen tot 720.00. De toename van de werkloosheid leidt tot bijna één miljard gulden extra uitgaven in de sociale zekerheid.

De ministerraad moet deze week een besluit nemen over extra bezuinigingen van 1,1 miljard gulden om nieuwe financiële tegenvallers te compenseren. Dit bedrag komt bovenop de acht miljard gulden aan bezuinigingen waarover het kabinet in april al een besluit heeft genomen.