Coca-Cola helpt tegen Australische kwal, maar azijn nog beter

Australische onderzoekers hebben een weliswaar niet afdoende, maar wel praktische en daardoor potentieel levensreddende behandelingsmethode ontdekt voor beten van een uiterst giftige kwal die de kustwateren ten noorden van Australië onveilig maakt. De methode heet: Coca-Cola. De drank helpt niet zo goed als azijn, maar wel stukken beter dan Fanta, ranja, fruit- en tomatensap, melk, thee, bier en wijn.

De nieuwe therapie, die staat beschreven in een recent nummer van de Medical Journal of Australia (21 juni, p. 868), is niet gericht op zo maar een luxe-probleem. Want de beten van de giftige kwal Chironex fleckeri zijn niet zelden dodelijk. Er zijn niet minder dan 70 gevallen bekend van baders die een beet door Chironex met het leven moesten bekopen.

Net als andere kwallen schiet Chironex fleckeri bij contact draden uit capsules op zijn (soms wel drie meter lange) tentakels. Na binnendringing onder de huid geven de draden gif af. Bij grote doses kan een gebeten bader al binnen drie minuten overlijden als gevolg van hartstilstand of verstikking.

Wanneer het gif eenmaal het lichaam is binnengedrongen, valt er niets meer aan te doen. Maar niet alle capsules schieten hun draden dadelijk af. Sommige doen dat pas wanneer ze zich op de huid hebben vastgehecht. Om te voorkomen dat ook deze hun giftige inhoud in het lichaam afgeven, zijn er dus nog maatregelen mogelijk.

Al sinds 1980 is bekend dat azijn de capsules weerhoudt zich te openen. Het actieve bestanddeel, azijnzuur, zorgt ervoor dat de capsules verschrompelen en dicht blijven. Onmiddellijke behandeling van de gehele lichaamshuid met 2 liter azijn gedurende 30 seconden voorkomt dat het lichaam nog meer gif binnenkrijgt dan het al heeft moeten incasseren. Bij slachtoffers die al bijna aan een fatale dosis zitten, kan dit levensreddend zijn.

Een probleem is, dat maar weinig badgasten azijn in hun tas stoppen wanneer ze een dagje naar het strand gaan. Drankjes en sapjes daarentegen zijn op het badstrand ruim vertegenwoordigd. Vandaar dat Australische onderzoekers van de Menzies School of Health Research en het Northern Territory Museum of Arts and Sciences nu hebben uitgezocht welke van deze aanzienlijk courantere vloeistoffen wellicht een gedeeltelijke anti-kwalwerking vertonen.

Ze testten de diverse dranken door kleine stukjes van een gevangen Chironex fleckeri ermee te verzadigen en deze vervolgens te plaatsen op de onderarm van geblinddoekte proefpersonen. Bij wijze van blanco-controle kregen deze op de andere onderarm een stukje Chironex met alleen maar zeewater. Uit het vergelijkend onderzoek bleek dat alleen azijn volledig voorkwam dat er gif vrijkwam. Geopende wijn van vier dagen oud remde het "schieten' af met een efficiëntie van 75%, hetgeen niet verwonderlijk is gezien de zuurgraad en de gelijkenis met azijn. Van de overige geteste dranken sorteerde alleen Coca-Cola effect; de frisdrank gaf een remming van 30 procent ten opzichte van azijn. Bovendien verminderde met Coca-Cola ook de pijn met een kwart en de reactie van de huid zelfs met 75%, aldus de onderzoekers.

Het effect van azijn op Chironex fleckeri lijkt specifiek voor dit type kwal. Ofschoon azijn als algemeen anti-kwalmiddeltje door de Australische Reanimatieraad wordt aanbevolen, sorteert het tegen gewone, minder gevaarlijke kwallen niet of nauwelijks effect. Bij één kwallesoort, Physalia physalis, bleek azijn het draadschieten zelfs te met 30% te stimuleren in plaats van te remmen. (New Scientist, 10 juli).