Afdalend in een swingend inferno; Clubcultuur in Londen

De eerste acid house-feesten in Londen leidden in 1988 tot een revolutie in het nachtleven. Sinds Shoom wordt er aan de overkant van het Kanaal niet meer gepraat maar gedanst. Wie zaterdagavond de deur uit gaat, hoeft niet voor de volgende avond weer thuis te zitten. Daar zorgen de dj's voor, die hun volgelingen van club naar club meenemen. De muziek is house, de drank is water, de drug is xtc.

“Om acht uur 's ochtends ga ik naar huis met de metro, tegelijk met de mensen die op weg zijn naar hun werk. Niemand van hen kan zich voorstellen waar ik geweest ben, wat ik heb geslikt en op welke muziek ik heb gedanst.” Tony Marcus is verslaggever van het trendy, Britse ID-Magazine en house party-ganger van het eerste uur. De eerste acid house-feesten in Londen, in 1988, leidden tot een revolutie in het nachtleven. “Voor die tijd danste niemand,” zegt Marcus. “Uitgaan hield in: idiote kleren aantrekken, speed snuiven, poseren, veel praten, ontzettend veel drinken, en aan het eind van de avond gewoon omvallen. En toen, in 1988, was daar Shoom, een club waar mensen niet praatten maar dansten. Ze zagen er niet geweldig uit, ze droegen t-shirts met een legging of wijde hippiekleren. De muziek was acid house en de drug xtc.”

Vijf jaar later is het voor iedereen die zich in het Londense nachtleven begeeft duidelijk: de stad danst. Begin jaren tachtig bood Time Out nog de keuze uit tientallen internationaal bekende bands per avond, tegenwoordig overheerst een pagina's lange opsomming van discotheken. Deze clubs-sectie is onderverdeeld naar muziekstijl: garage & house, hard house, soul/funk/jazz & rap, en other grooves. De dj's worden met naam genoemd en er staat een typering van het publiek.

Voor een buitenstaander is de organisatie van het Londense nachtleven verwarrend. De discotheken (venues) bieden namelijk iedere dag onderdak aan een andere club. Het zijn de organisatoren van de betreffende club die het karakter van de avond bepalen. Soms verhuist een club naar een volgende venue, andere clubs zijn op verschillende locaties te bezoeken. Maar het ingelichte uitgaansvolk weet precies wie op welke plaats wat organiseert. De relatie tussen een organisator en het publiek is van wezenlijk belang voor het succes van de club. De crowd is trouw. Wie een naam heeft opgebouwd, kan ook bij nieuwe ondernemingen rekenen op "zijn' publiek. Graham Ball en Oliver Peyton zijn de populairste dj's van dit moment in het Londense uitgaansleven.

Feel Real is een underground club, die iedere vrijdagavond in The Gardening Club op Covent Garden wordt gehouden. De club bestaat negen maanden en is ondanks zijn ligging in het toeristische hart van de stad, zeer exclusief. Een groepje jongens met bloeddoorlopen ogen van de drank wordt weggestuurd onder het voorwendsel dat de club alleen voor leden toegankelijk is. “We don't let dogs in, just chihuahuas,” roept de portier ze na. De sfeer in Feel Real is eensgezind: men komt om te dansen op melodieuze house. In de kelderruimte bieden alleen de eerste meters vrij zicht, daarna vervagen de contouren in een mist van rookmachines en sigaretten.

Tan, een 28-jarige schrijver van Pakistaanse afkomst, gaat op zaterdag naar de Flavor, een pas geopende club in het chique Bar Circa. Wie bij Flavor binnen wil komen, moet van te voren geregeld hebben dat hij op de gastenlijst staat, anders wordt hij geweigerd. De muziek is funky en het in zeer verantwoorde kleding gestoken jonge publiek danst zo dat hun outfit optimaal uitkomt. De meisjes dragen strakke heupbroeken en sluike blouses en lijken langer door de hooggehakte klompschoenen die als hoefjes onder hun broekspijpen uitsteken. De jongens daarentegen maken zich breed met te grote sweaters en wijde jeans. Onder de menigte bewegen zich popsterren als Betty Boo en Jamiroquai. Verder zijn er opvallend veel gemengde paren.

De economische recessie die Engeland in zijn greep houdt, heeft invloed op de samenstelling van het uitgaand publiek. Met de groeiende populariteit van het uitgaan zijn ook de prijzen gestegen: tien pond is de gemiddelde toegangsprijs voor een club, bier kost twee pond en een pakje sigaretten in automaatverpakking (16 stuks) is twee pond dertig. Alleen het werkend deel van de bevolking kan zich dat nog veroorloven, en het serieuze uitgaan concentreert zich dan ook rond het weekend. Maar wie zaterdagavond de deur uit gaat, hoeft niet voor de volgende avond weer thuis te zijn. Als de ene club sluit, gaat de volgende open. Overdag worden de ramen geblindeerd.

In Flavor is om een uur of twee 's nachts nog redelijk met mensen te praten. In Belly Button, een paar uur later, staat het grootste deel van de aanwezigen met geloken ogen heen en weer te wiegen. De grote vierkante zaal, vijf verdiepingen onder de grond, is in onderwater-stijl ingericht. Groene glittersliertjes hangen als waterplanten van het plafond, een reusachtige walvisstaart steekt uit de vloer omhoog en de muren zijn beschilderd in golvende kleuren. Uit de niet al te beste geluidsinstallatie klinkt omfloerste house.

In een klein zaaltje naast de Belly Button is nog een heel ander feest aan de gang. Hier zwaait gastvrouw Sarah (28) de scepter. Deze clubqueen verfoeit house ("slecht voor het flirten') en duldt in haar club slechts jaren zeventig-disco. Er is maar een draaitafel en langs de muren staan oude fauteuils. Sarahs belangrijkste taak is mensen aan te sporen zich te laten gaan. “To be stupid,” noemt ze dat. Met afgrijzen praat Sarah over de E-crowd, die hier en op veel andere plaatsen overheerst. "E' staat voor xtc, de verboden drug die in het clubleven intussen zo vanzelfsprekend geworden is als bier in een pub. “Alle jonge mensen gebruiken het, maar het maakt ze niet communicatief. Marihuana is veel gezelliger,” vindt Sarah.

Niemand drinkt bier of andere alcoholische dranken in Belly Button, maar flesjes Evian mineraalwater vinden gretig aftrek. Wie xtc heeft geslikt mag geen alcohol drinken, maar heeft wel een grote behoefte aan vocht. John (26), effectenmakelaar, gaat eens per week uit en gebruikt dan xtc. “Ik heb vier maanden geleden mijn eerste xtc-pil genomen en toen het dansen ontdekt. Maar ik moet iedere dag om half zeven op, dus ik kan niet vaak uit.”

Wie nog niet naar huis wil als Belly Button dicht gaat, gaat naar Trade. Trade is open van zondagochtend drie uur tot drie uur in de middag. Deze discotheek met een capaciteit van vijftienhonderd bezoekers richt zich in de eerste plaats op een homosexueel publiek, maar ook hetero's zijn welkom. In bleek licht staat om vijf uur 's ochtends voor de ingang een rij van ongeveer twintig meter. Het deurbeleid is streng en willekeurig. Een man die niet naar binnen mag en protesteert: “maar ik ken Billy”, wordt alsnog toegelaten.

De entree van Trade is als een afdaling in het inferno. Een smalle wenteltrap leidt naar een onderaards gewelf, bloedrode laserstralen schieten door de ruimte en overal is rook. De dansvloer is vol welgevormde mannen met blote bovenlijven. Het zweet loopt langs hun armen. Kleine flaconnetjes gaan van hand naar hand. De penetrante lucht is afkomstig van popper, ofwel amylnitriet, dat behalve door de flaconnetjes ook door de rookmachine verspreid wordt. De uitwerking van dit verdovende middel is een korte intense geilheid, en in combinatie met xtc geeft het een vier seconden durende golf van hallucinaties.

In de grot-achtige ruimtes boven de dansvloer staan mensen tegen de muur te praten en te roken. In tegenstelling tot de hitsige sfeer beneden, hangt hier een broederlijke en een beetje verwezen stemming. Performance-kunstenaar Gary (29) biedt een meisje naast hem xtc aan, "om op hetzelfde niveau te komen'. Een enorme jongen op wiens gezicht zweetdruppels parelen, leegt iedere vijf minuten zijn maag in een kartonnen beker. Zijn vrienden komen niet op het idee hem mee naar buiten te nemen voor wat frisse lucht, maar aaien af en toe over zijn hoofd en bieden hem hun flesje Evian aan. “Hij heeft xtc geslikt en alcohol gedronken,” verklaart Gary de situatie. Fietskoerier Mark (25), wiens ogen intussen twee verschillende kanten op kijken, weet nog een goed adres voor als Trade dicht gaat. “Villa Stefano's in Holborn. Dat gaat om twaalf uur open tot zeven uur vanavond. Als het daar dicht gaat, kun je hier weer terug naartoe.” Als Gary even later aanstalten maakt om weg te gaan, wijst Mark op zijn horloge: “But there's six more hours to go!”

De populairste dansmuziek in Engelse clubs

Hear no evil - Gary Clail (Perfecto): Afro-house met Europese ondertonen See a brighter day - JQT (Big Life): Rock en Diesel in een garage-achtige remix

Londress Strutt - Smells like Heaven (Deconstruction): remix in Schotse stijl

Critical - Wall of Sound (8 Ball): veel gedraaid in de drukst bezochte clubs

Flow & Mikey Culture Feel the flow (Bottom Line): Mind-muziek die werkt op de heupen

Pluto Beat - Pluto (Plink Plonk): Jungle-house

Sex N-R-001 - K-Alexi (Djax): Funk

In my soul - Red Paradise & Phoenix (Bottom Line): Garage-house

I'm leaving you - Ulysses (Large): Bumpy house met jazz funk

Funk and Drive - K&M (Arctic): Funk groove

Odyssey - Acid Jesus (Klang Electronic): Techno-house uit Duitsland

The Deep - Polartronics (Trance Fusion): herinneringen aan muziek uit 1988

I can't stop - Low Key (Serious Grooves): House uit Detroit

Enjoy this - Untouchables (Tuff Tunes): Uitgekiend bij elkaar geraapte samples

I need you - Kamar (remix): pompende disco beat

RU Conscious - Courtney Buchannan (MCA): Soul groove met hip hop en ragga mixes

Intro - Intro (Atlantic): massieve soul-muziek

Slam - Onyx (JML): Hip hop met roffelende drums

Tonight's the night - Red Man (RAL): langzame rap

World Famous - De Beatnuts (Relativity): hip hop

Head or Gut - Illegal (Rowdy): Ruff rap met een stampende beat

Time of the future - Mother Earth (Acid Jazz): Jazz rock

Freedom of Expression - Mad Dog Productions (white label): rap uit Zuid-Londen met soul/jazz invloeden Met dank aan ID-magazine

De meestgedraaide muziek in de Nederlandse clubs en disco's

Harmony - TC 1993: Housemuziek met samples

Say it again - Jesto Funk: Funky house-muziek

London Express - X press: Stevige housemuziek met groove

Blow your mind - Jamiro Quai: Jazz-dance met funk

Do you want to touch me - Gary Glitter: Kitschy nichtenrock recycled

You spin me around - Death of Alive: nog meer jeugdsentiment

Oh Boy - Klatsch!: roffelende Hollandse House

Zonetripper - Xenomaniacs: Gabberhouse (remix)

Gonna be allright - Fiction: Free style housemuziek

Aah! - 3xT: Hardcore tribal-house

Met dank aan DJ/schrijver/producer Ardy Beesemer

Clubs in Londen

Vrijdag

1. Feel Real in The Gardening Club. 4 The Piazza, WC2. Zwoele house.

2. Hollywood Babylon in Iceni. 11 White Horse street W1. House.

3. SEX in Cafe de Paris. 3 Coventry St W1. House.

4. Absolutely Fabulous in Subterrania. 12 Acklam Road W10. Jazz, funk.Zaterdag

5. Flavor in Bar Circa. 59 Berkeley Square W1X. Funk, hip hop, reggae.

6. Belly Button in RAW. 112a Great Russell Street WC1. House/jaren zeventig-disco.

7. Heaven. Under The Arches, Villiers St, WC2. House/disco. Toegangsbiljet van Heaven garandeert de toegang tot Trade!

8. Trade in Turnmills. 63 Clerkenwell Rd EC1. House.Zondag

9. Gon' Clear in Maximus. 14 Leicester Sq. WC2. Funk.