Bonn voorziet licht herstel van economie

BONN, 14 JULI. De Duitse regering gelooft dat het dieptepunt van de recessie is bereikt en dat over een paar maanden een kentering ten goede zichtbaar zal worden. Zij hoopt dat de gisteren vastgestelde begroting-'94 de Bundesbank tot verdere renteverlaging zal bewegen.

Het Duitse kabinet bereikte ook een intern akkoord over een wetvoorstel dat flexibeler arbeidstijden, 's nachts en ook op zaterdag en zondag, mogelijk moet maken en daarmee een betere bezetting van het nationale industriële apparaat. In het voorstel, dat onder meer uit 1938 daterende wetten vervangt, worden ook een serie verboden voor bepaalde werkzaamheden door vrouwen opgeheven. Net als in 1993 zullen ministers en staatssecretarissen een nul-ronde voor hun inkomens kennen. Zij willen daarmee een voorbeeld stellen voor de 6,5 miljoen Duitse ambtenaren, voor wie in 1994 een nul-ronde wordt gepland.

In een reactie noemt de Nederlandse vakcentrale FNV de uitbreiding van de werktijden naar zaterdag en zondag “onzin”. De vakcentrale wijst op de toenemende werkloosheid in eigen land. “We kunnen nu al niet genoeg mensen op doordeweekse dagen aan het werk krijgen. Als we werknemers in het weekeinde laten werken, maken ze produkten die de werkgever vervolgens niet kan verkopen”, aldus beleidsmedewerker C. Inja. Ook wijst de FNV erop dat werken in het weekeinde duurder is dan op de "normale' dagen. Naast instellingen waar het werken in het weekeinde noodzakelijk is (ziekenhuizen, bejaardenhuisvesting), kent Nederland slechts weinig ondernemingen waar op zondagen wordt gewerkt.

In de Duitse begroting - uitgaven 478,4 miljard mark (plus 4,4 procent), financieringstekort 67,5 miljard (gelijk aan '93) - is al het recente zogenoemde (extra) Spaar- en consolidatieprogramma van 21 miljard verwerkt (25 miljard voor alle overheden).

In komende jaren moet het tekort dalen tot 67 ('95), 48 ('96) en 38 ('97) miljard mark. Met zo'n tekort, dan 2,3 procent, zou Duitsland weer voldoen aan een voorwaarde voor toetreding tot de Europese monetaire unie (EMU), die in de EG-verdragen van Maastricht is voorzien voor 1997 of 1999. De uitgavenstijging van 4,4 procent in 1994 wordt mede veroorzaakt door een incidenteel bedrag van 8 miljard (1,8 procent) ter voorbereiding van de privatisering van de Duitse spoorwegen.

De besluiten over de Duitse begroting werden gisteren genomen in aanwezigheid van Bundesbankpresident Helmut Schlesinger en Otmar Issing, directielid en chef-econoom van de Bundesbank. De twee vertegenwoordigers van de centrale bank, wier “Zentralbankrat” morgen over de rente spreekt, wilden niet reageren op optimistische verklaringen van de ministers Theo Waigel (CSU, financiën) en Günter Rexrodt (FDP. economische zaken) over mogelijke verdere renteverlagingen, waarop vooral Frankrijk hoopt nu de franc op de internationale geldmarkten onder druk staat. De Bundesbank kocht begin deze week al voor 100 miljard mark aan francs en verklaarde de Franse munt ook verder te zullen steunen.

Schlesinger c.s. hebben bij hun laatste renteverlaging, twee weken geleden, gewaarschuwd dat de geldgroei (6 procent) en de inflatie (4,2) nog te groot zijn om al op korte termijn volgende stappen te zetten. Schlesinger zei toen ook dat hij eerst wil zien dat de voorgenomen “minimale” bezuinigingen echt worden uitgevoerd. Waigel vindt 16 van de 21 miljard mark aan bezuinigingen in '94 via kortingen op de sociale zekerheid en consumentensubsidies.

De vakbeweging en de SPD lopen daartegen storm, en ook in de linkervleugel van de CDU is kritisch gereageerd. De SPD noemt Waigels plannen “een financiële bankroetverklaring”, de kortingen op de sociale zekerheid, de invoering van een eigen risico bij ziekte (ook ter financiering van de verzekering voor de bejaardenzorg) en de herinvoering van werk in het weekeinde maken volgens de vakbeweging en de SPD duidelijk dat de regering de economische crisis wil verhelpen door de sociale verzorgingsstaat af te breken. Algemeen is de kritiek, ook in de media, dat op bedrijfssubsidies (werven, kolen) maar enkele miljarden zijn gesnoeid, terwijl die toch circa 100 miljard per jaar belopen.

Waigel en Rexrodt betwisten dat er sprake is van “afbraak”, zij menen dat de verzorgingsstaat een “verbouwing” moet ondergaan. De meerjarenplannen helpen de overheidsfinanciën weer “goed op de rails”, zei Waigel, die er plagerig op wees dat de Saarlandse premier Oskar Lafontaine, dé financieel-economische specialist in het “schaduwteam” rondom SPD-voorzitter Rudolf Scharping, de ministerssalarissen in zijn eigen deelstaat niet op 0 heeft willen zetten.