V-raad buigt zich over escalerend conflict met Irak

BAGDAD/ NEW YORK, 12 JULI. De vijf permanente leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties buigen zich vandaag over de scherp geëscaleerde confrontatie met Irak.

Irak verbood gisteren een VN-missie twee proefterreinen voor raketten te verzegelen. De Iraakse autoriteiten hebben weken geleden al materieel van de terreinen verwijderd, kennelijk met het oog op een militaire actie.

“Ik weet niet waarom Irak erin volhardt dit soort roekeloze spelletjes te spelen”, zei Rolf Ekeus gisteren in New York. Ekeus is voorzitter van de Speciale VN-commissie die belast is met de ontmanteling van Iraks massa-vernietiginsgwapens. Zijn vertegenwoordigers kwamen zaterdag in Irak aan om de apparatuur te verzegelen op twee proefterrein voor raketten ten zuiden van Bagdad. Tot verzegeling was besloten, omdat Bagdad al wekenlang weigerde akkoord te gaan met de plaatsing van videocamera's. Met behulp daarvan willen de VN controleren of Irak geen voorbereidingen treft raketten met een bereik van meer dan 150 kilometer te ontwikkelen. Krachtens de bestandsvoorwaarden na de oorlog om Koeweit is het Irak verboden dergelijke raketten te bezitten.

VN-zegslieden hadden zich aanvankelijk optimistisch getoond dat Irak met de verzegeling akkoord zou gaan, maar daarvan bleek gisteren geen sprake te zijn. De VN-missie vertrok onmiddellijk: “Ik mocht niet doen waarvoor ik kwam, en daarom ben ik onmiddellijk weer weggegaan”, aldus delegatieleider Mark Silver.

In Washington waarschuwde vicepresident Al Gore de Iraakse president Saddam Hussein dat hij “niet kan spotten met de wereldgemeenschap”. Volgens Gore kunnen de VN nu eisen dat Irak de proefterreinen vernietigt. Als dat wordt geweigerd, kunnen de VN dat zelf met militair geweld doen, aldus de Amerikaanse vice-president.

De Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië hebben gevechtsvliegtuigen in het gebied gestationeerd waarmee in het verleden aanvallen op Iraakse doelen zijn uitgevoerd. Voorts beschikken de VS over kruisraketten op oorlogsschepen in de Golf en in de Rode Zee. Twee weken geleden schoten de VS 23 kruisraketten af op het hoofdkwartier van een Iraakse inlichtingendienst in Bagdad als vergelding voor een Iraaks komplot om ex-president Bush te vermoorden.

Een Iraakse generaal betrok gisteren de stellingen met de mededeling dat Irak niet zou toegeven, niet bang was voor geallieerd geweld en bereid was zichzelf zo nodig te verdedigen. Generaal Amer Rasheed, voorzitter van de industrialiseringscommissie, voerde aan dat de verzegeling van de proefterreinen in werkelijkheid de eerste stap was in een plan om de hele Iraakse industrie te ontmantelen.

Pag 4: Irakezen stellen zich op nieuwe aanval in

De Iraakse minister van buitenlandse zaken, Mohammad Sa'eed al-Sahaf, op zijn beurt meende dat de VN slechts een voorwendsel zochten om agressie tegen Bagdad te rechtvaardigen. Volgens hem had VN-delegatieleider Silver zich provocerend opgesteld.

Een andere hoge Iraakse functionaris onderstreepte dat Irak de VN nieuwe voorstellen had gedaan om het conflict over de proefterreinen op te lossen, en nu afwachtte wat de reactie was. Het was niet onmiddellijk duidelijk wat de inhoud van die voorstellen was. Irak heeft eerder laten doorschemeren wel met installatie van de camera's te willen instemmen als de VN in ruil daarvoor het sinds augustus 1990 geldende handelsembargo versoepelen.

Inwoners van Bagdad stelden zich onmiddellijk in op een nieuwe militaire afstraffing door de geallieerden. Veel Irakezen gingen gisteren vroeg naar huis, en de winkels waren binnen uren door hun voorraden levensmiddelen heen. De prijzen van levensmiddelen werden 20 procent omhoog gedreven. Hotels rieden hun gasten aan direct naar de schuilkelders te gaan zodra luchtalarm zou klinken. Verder werd vanochtend een protestbetoging georganiseerd bij het VN-kantoor in Bagdad. Er werden 5.000 deelnemers geteld.

De woensdag begonnen onderhandelingen tussen Irak en de VN over een beperkte hervatting van de Iraakse olie-export om onder andere levensmiddelen en medicijnen te bekostigen hebben intussen geen enkele vooruitgang geboekt. Zegslieden bij de VN in New York lieten doorschemeren dat de VN van plan zijn het overleg af te breken als de vooruitzichten zich niet verbeteren. Irak maakt bezwaar tegen de scherpe controle door de VN op olie-uitvoer en levensmiddelen-invoer die het als inbreuk op zijn soevereiniteit beschouwt.

De Saoedische regering klaagde intussen dat Iraakse troepen deze maand tweemaal het vuur hadden geopend op Saoedisch grondgebied. Riad heeft een klacht ingediend over de “Iraakse provocatie-acties” bij de Veiligheidsraad. Het was de eerste dergelijke Saoedische klacht. Tot dusverre had alleen Koeweit melding gemaakt van grensoverschrijdende Iraakse acties. (Reuter, AP)